રામાયણ · અધ્યાય 6.075

વિભીષણ વચઃ શ્રુત્વા રાવણિઃ ક્રોધમૂર્છિતઃ
અબ્રવીત્ પરુષં વાક્યં વેગેનાભ્યુત્પપાત હ

ઉદ્યતાયુધનિસ્ત્રિંશો રથે તુ સમલંકૃતે
કાલાશ્વયુક્તે મહતિ સ્થિતઃ કાલાન્તકોપમઃ

મહાપ્રમાણમ્ ઉદ્યમ્ય વિપુલં વેગવદ્ દૃઢમ્
ધનુર્ ભીમં પરામૃશ્ય શરાંશ્ ચામિત્રનાશનાન્

ઉવાચૈનં સમારબ્ધઃ સૌમિત્રિં સવિભીષણમ્
તાંશ્ ચ વાનરશાર્દૂલાન્ પશ્યધ્વં મે પરાક્રમમ્

અદ્ય મત્કાર્મુકોત્સૃષ્ટં શરવર્ષં દુરાસદમ્
મુક્તં વર્ષમ્ ઇવાકાશે વારયિષ્યથ સંયુગે

અદ્ય વો મામકા બાણા મહાકાર્મુકનિઃસૃતાઃ
વિધમિષ્યન્તિ ગાત્રાણિ તૂલરાશિમ્ ઇવાનલઃ

તીક્ષ્ણસાયકનિર્ભિન્નાઞ્ શૂલશક્ત્યૃષ્ટિતોમરૈઃ
અદ્ય વો ગમયિષ્યામિ સર્વાન્ એવ યમક્ષયમ્

ક્ષિપતઃ શરવર્ષાણિ ક્ષિપ્રહસ્તસ્ય મે યુધિ
જીમૂતસ્યેવ નદતઃ કઃ સ્થાસ્યતિ મમાગ્રતઃ

તચ્ છ્રુત્વા રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ગર્જિતં લક્ષ્મણસ્ તદા
અભીતવદનઃ ક્રુદ્ધો રાવણિં વાક્યમ્ અબ્રવીત્

ઉક્તશ્ ચ દુર્ગમઃ પારઃ કાર્યાણાં રાક્ષસ ત્વયા
કાર્યાણાં કર્મણા પારં યો ગચ્છતિ સ બુદ્ધિમાન્

સ ત્વમ્ અર્થસ્ય હીનાર્થો દુરવાપસ્ય કેન ચિત્
વચો વ્યાહૃત્ય જાનીષે કૃતાર્થો ઽસ્મીતિ દુર્મતે

અન્તર્ધાનગતેનાજૌ યસ્ ત્વયાચરિતસ્ તદા
તસ્કરાચરિતો માર્ગો નૈષ વીરનિષેવિતઃ

યથા બાણપથં પ્રાપ્ય સ્થિતો ઽહં તવ રાક્ષસ
દર્શયસ્વાદ્ય તત્ તેજો વાચા ત્વં કિં વિકત્થસે

એવમ્ ઉક્તો ધનુર્ ભીમં પરામૃશ્ય મહાબલઃ
સસર્જે નિશિતાન્ બાણાન્ ઇન્દ્રજિત્ સમિજિંજય

તે નિસૃષ્ટા મહાવેગાઃ શરાઃ સર્પવિષોપમાઃ
સંપ્રાપ્ય લક્ષ્મણં પેતુઃ શ્વસન્ત ઇવ પન્નગાઃ

શરૈર્ અતિમહાવેગૈર્ વેગવાન્ રાવણાત્મજઃ
સૌમિત્રિમ્ ઇન્દ્રજિદ્ યુદ્ધે વિવ્યાધ શુભલક્ષણમ્

સ શરૈર્ અતિવિદ્ધાઙ્ગો રુધિરેણ સમુક્ષિતઃ
શુશુભે લક્ષ્મણઃ શ્રીમાન્ વિધૂમ ઇવ પાવકઃ

ઇન્દ્રજિત્ ત્વ્ આત્મનઃ કર્મ પ્રસમીક્ષ્યાધિગમ્ય ચ
વિનદ્ય સુમહાનાદમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

પત્રિણઃ શિતધારાસ્ તે શરા મત્કાર્મુકચ્યુતાઃ
આદાસ્યન્તે ઽદ્ય સૌમિત્રે જીવિતં જીવિતાન્તગાઃ

અદ્ય ગોમાયુસંઘાશ્ ચ શ્યેનસંઘાશ્ ચ લક્ષ્મણ
ગૃધ્રાશ્ ચ નિપતન્તુ ત્વાં ગતાસું નિહતં મયા

ક્ષત્રબન્ધુઃ સદાનાર્યો રામઃ પરમદુર્મતિઃ
ભક્તં ભ્રાતરમ્ અદ્યૈવ ત્વાં દ્રક્ષ્યતિ મયા હતમ્

વિશસ્તકવચં ભૂમૌ વ્યપવિદ્ધશરાસનમ્
હૃતોત્તમાઙ્ગં સૌમિત્રે ત્વામ્ અદ્ય નિહતં મયા

ઇતિ બ્રુવાણં સંરબ્ધં પરુષં રાવણાત્મજમ્
હેતુમદ્વાક્યમ્ અત્યર્થં લક્ષ્મણઃ પ્રત્યુવાચ હ

અકૃત્વા કત્થસે કર્મ કિમર્થમ્ ઇહ રાક્ષસ
કુરુ તત્ કર્મ યેનાહં શ્રદ્દધ્યાં તવ કત્થનમ્

અનુક્ત્વા પરુષં વાક્યં કિં ચિદ્ અપ્ય્ અનવક્ષિપન્
અવિકત્થન્ વધિષ્યામિ ત્વાં પશ્ય પુરુષાદન

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પઞ્ચનારાચાન્ આકર્ણાપૂરિતાઞ્ શરાન્
નિચખાન મહાવેગાંલ્ લક્ષ્મણો રાક્ષસોરસિ

સ શરૈર્ આહતસ્ તેન સરોષો રાવણાત્મજઃ
સુપ્રયુક્તૈસ્ ત્રિભિર્ બાણૈઃ પ્રતિવિવ્યાધ લક્ષ્મણમ્

સ બભૂવ મહાભીમો નરરાક્ષસસિંહયોઃ
વિમર્દસ્ તુમુલો યુદ્ધે પરસ્પરવધૈષિણોઃ

ઉભૌ હિ બલસંપન્નાવ્ ઉભૌ વિક્રમશાલિનૌ
ઉભાવ્ અપિ સુવિક્રાન્તૌ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદૌ

ઉભૌ પરમદુર્જેયાવ્ અતુલ્યબલતેજસૌ
યુયુધાતે મહાવીરૌ ગ્રહાવ્ ઇવ નભો ગતૌ

બલવૃત્રાવ્ ઇવ હિ તૌ યુધિ વૈ દુષ્પ્રધર્ષણૌ
યુયુધાતે મહાત્માનૌ તદા કેસરિણાવ્ ઇવ

બહૂન્ અવસૃજન્તૌ હિ માર્ગણૌઘાન્ અવસ્થિતૌ
નરરાક્ષસસિંહૌ તૌ પ્રહૃષ્ટાવ્ અભ્યયુધ્યતામ્

સુસંપ્રહૃષ્ટૌ નરરાક્ષસોત્તમૌ જયૈષિણૌ માર્ગણચાપધારિણૌ
પરસ્પરં તૌ પ્રવવર્ષતુર્ ભૃશં શરૌઘવર્ષેણ બલાહકાવ્ ઇવ