રામાયણ · અધ્યાય 6.072

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા રાઘવઃ શોકકર્શિતઃ
નોપધારયતે વ્યક્તં યદ્ ઉક્તં તેન રક્ષસા

તતો ધૈર્યમ્ અવષ્ટભ્ય રામઃ પરપુરંજયઃ
વિભીષણમ્ ઉપાસીનમ્ ઉવાચ કપિસંનિધૌ

નૈરૃતાધિપતે વાક્યં યદ્ ઉક્તં તે વિભીષણ
ભૂયસ્ તચ્ છ્રોતુમ્ ઇચ્છામિ બ્રૂહિ યત્ તે વિવક્ષિતમ્

રાઘવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વાક્યં વાક્યવિશારદઃ
યત્ તત્ પુનર્ ઇદં વાક્યં બભાષે સ વિભીષણઃ

યથાજ્ઞપ્તં મહાબાહો ત્વયા ગુલ્મનિવેશનમ્
તત્ તથાનુષ્ઠિતં વીર ત્વદ્વાક્યસમનન્તરમ્

તાન્ય્ અનીકાનિ સર્વાણિ વિભક્તાનિ સમન્તતઃ
વિન્યસ્તા યૂથપાશ્ ચૈવ યથાન્યાયં વિભાગશઃ

ભૂયસ્ તુ મમ વિજાપ્યં તચ્ છૃણુષ્વ મહાયશઃ
ત્વય્ય્ અકારણસંતપ્તે સંતપ્તહૃદયા વયમ્

ત્યજ રાજન્ન્ ઇમં શોકં મિથ્યા સંતાપમ્ આગતમ્
તદ્ ઇયં ત્યજ્યતાં ચિન્તા શત્રુહર્ષવિવર્ધની

ઉદ્યમઃ ક્રિયતાં વીર હર્ષઃ સમુપસેવ્યતામ્
પ્રાપ્તવ્યા યદિ તે સીતા હન્તવ્યશ્ ચ નિશાચરાઃ

રઘુનન્દન વક્ષ્યામિ શ્રૂયતાં મે હિતં વચઃ
સાધ્વ્ અયં યાતુ સૌમિત્રિર્ બલેન મહતા વૃતઃ
નિકુમ્ભિલાયાં સંપ્રાપ્ય હન્તું રાવણિમ્ આહવે

ધનુર્મણ્ડલનિર્મુક્તૈર્ આશીવિષવિષોપમૈઃ
શરૈર્ હન્તું મહેષ્વાસો રાવણિં સમિતિંજયઃ

તેન વીરેણ તપસા વરદાનાત્ સ્વયમ્ભુતઃ
અસ્ત્રં બ્રહ્મશિરઃ પ્રાપ્તં કામગાશ્ ચ તુરંગમાઃ

નિકુમ્ભિલામ્ અસંપ્રાપ્તમ્ અહુતાગ્નિં ચ યો રિપુઃ
ત્વામ્ આતતાયિનં હન્યાદ્ ઇન્દ્રશત્રો સ તે વધઃ
ઇત્ય્ એવં વિહિતો રાજન્ વધસ્ તસ્યૈવ ધીમતઃ

વધાયેન્દ્રજિતો રામ તં દિશસ્વ મહાબલમ્
હતે તસ્મિન્ હતં વિદ્ધિ રાવણં સસુહૃજ્જનમ્

વિભીષણવચઃ શ્રુત્વ રામો વાક્યમ્ અથાબ્રવીત્
જાનામિ તસ્ય રૌદ્રસ્ય માયાં સત્યપરાક્રમ

સ હિ બ્રહ્માસ્ત્રવિત્ પ્રાજ્ઞો મહામાયો મહાબલઃ
કરોત્ય્ અસંજ્ઞાન્ સંગ્રામે દેવાન્ સવરુણાન્ અપિ

તસ્યાન્તરિક્ષે ચરતો રથસ્થસ્ય મહાયશઃ
ન ગતિર્ જ્ઞાયતે વીરસૂર્યસ્યેવાભ્રસંપ્લવે

રાઘવસ્ તુ રિપોર્ જ્ઞાત્વા માયાવીર્યં દુરાત્મનઃ
લક્ષ્મણં કીર્તિસંપન્નમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

યદ્ વાનરેન્દ્રસ્ય બલં તેન સર્વેણ સંવૃતઃ
હનૂમત્પ્રમુખૈશ્ ચૈવ યૂથપૈઃ સહલક્ષ્મણ

જામ્બવેનર્ક્ષપતિના સહ સૈન્યેન સંવૃતઃ
જહિ તં રાક્ષસસુતં માયાબલવિશારદમ્

અયં ત્વાં સચિવૈઃ સાર્ધં મહાત્મા રજનીચરઃ
અભિજ્ઞસ્ તસ્ય દેશસ્ય પૃષ્ઠતો ઽનુગમિષ્યતિ

રાઘવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા લક્ષ્મણઃ સવિભીષણઃ
જગ્રાહ કાર્મુકં શ્રેષ્ઠમ્ અન્યદ્ ભીમપરાક્રમઃ

સંનદ્ધઃ કવચી ખડ્ગી સ શરી હેમચાપધૃક્
રામપાદાવ્ ઉપસ્પૃશ્ય હૃષ્ટઃ સૌમિત્રિર્ અબ્રવીત્

અદ્ય મત્કાર્મુકોન્મુખાઃ શરા નિર્ભિદ્ય રાવણિમ્
લઙ્કામ્ અભિપતિષ્યન્તિ હંસાઃ પુષ્કરિણીમ્ ઇવ

અદ્યૈવ તસ્ય રૌદ્રસ્ય શરીરં મામકાઃ શરાઃ
વિધમિષ્યન્તિ હત્વા તં મહાચાપગુણચ્યુતાઃ

સ એવમ્ ઉક્ત્વા દ્યુતિમાન્ વચનં ભ્રાતુર્ અગ્રતઃ
સ રાવણિવધાકાઙ્ક્ષી લક્ષ્મણસ્ ત્વરિતો યયૌ

સો ઽભિવાદ્ય ગુરોઃ પાદૌ કૃત્વા ચાપિ પ્રદક્ષિણમ્
નિકુમ્ભિલામ્ અભિયયૌ ચૈત્યં રાવણિપાલિતમ્

વિભીષણેન સહિતો રાજપુત્રઃ પ્રતાપવાન્
કૃતસ્વસ્ત્યયનો ભ્રાત્રા લક્ષ્મણસ્ ત્વરિતો યયૌ

વાનરાણાં સહસ્રૈસ્ તુ હનૂમાન્ બહુભિર્ વૃતઃ
વિભીષણઃ સહામાત્યસ્ તદા લક્ષ્મણમ્ અન્વગાત્

મહતા હરિસૈન્યેન સવેગમ્ અભિસંવૃતઃ
ઋક્ષરાજબલં ચૈવ દદર્શ પથિ વિષ્ઠિતમ્

સ ગત્વા દૂરમ્ અધ્વાનં સૌમિત્રિર્ મિત્રનન્દનઃ
રાક્ષસેન્દ્રબલં દૂરાદ્ અપશ્યદ્ વ્યૂહમ્ આસ્થિતમ્

સ સંપ્રાપ્ય ધનુષ્પાણિર્ માયાયોગમ્ અરિંદમ
તસ્થૌ બ્રહ્મવિધાનેન વિજેતું રઘુનન્દનઃ

વિવિધમ્ અમલશસ્ત્રભાસ્વરં તદ્ ધ્વજગહનં વિપુલં મહારથૈશ્ ચ
પ્રતિભયતમમ્ અપ્રમેયવેગં તિમિરમ્ ઇવ દ્વિષતાં બલં વિવેશ