રામાયણ · અધ્યાય 6.067

મકરાક્ષં હતં શ્રુત્વા રાવણઃ સમિતિંજયઃ
આદિદેશાથ સંક્રુદ્ધો રણાયેન્દ્રજિતં સુતમ્

જહિ વીર મહાવીર્યૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ
અદૃશ્યો દૃશ્યમાનો વા સર્વથા ત્વં બલાધિકઃ

ત્વમ્ અપ્રતિમકર્માણમ્ ઇન્દ્રં જયસિ સંયુગે
કિં પુનર્ માનુષૌ દૃષ્ટ્વા ન વધિષ્યસિ સંયુગે

તથોક્તો રાક્ષસેન્દ્રેણ પ્રતિગૃહ્ય પિતુર્ વચઃ
યજ્ઞભૂમૌ સ વિધિવત્ પાવકં જુહુવે ન્દ્રજિત્

જુહ્વતશ્ ચાપિ તત્રાગ્નિં રક્તોષ્ણીષધરાઃ સ્ત્રિયઃ
આજગ્મુસ્ તત્ર સંભ્રાન્તા રાક્ષસ્યો યત્ર રાવણિઃ

શસ્ત્રાણિ શરપત્રાણિ સમિધો ઽથ વિભીતકાઃ
લોહિતાનિ ચ વાસાંસિ સ્રુવં કાર્ષ્ણાયસં તથા

સર્વતો ઽગ્નિં સમાસ્તીર્ય શરપત્રૈઃ સમન્તતઃ
છાગસ્ય સર્વકૃષ્ણસ્ય ગલં જગ્રાહ જીવતઃ

ચરુહોમસમિદ્ધસ્ય વિધૂમસ્ય મહાર્ચિષઃ
બભૂવુસ્ તાનિ લિઙ્ગાનિ વિજયં દર્શયન્તિ ચ

પ્રદક્ષિણાવર્તશિખસ્ તપ્તહાટકસંનિભઃ
હવિસ્ તત્ પ્રતિજગ્રાહ પાવકઃ સ્વયમ્ ઉત્થિતઃ

હુત્વાગ્નિં તર્પયિત્વાથ દેવદાનવરાક્ષસાન્
આરુરોહ રથશ્રેષ્ઠમ્ અન્તર્ધાનગતં શુભમ્

સ વાજિભિશ્ ચતુર્ભિસ્ તુ બાણૈશ્ ચ નિશિતૈર્ યુતઃ
આરોપિતમહાચાપઃ શુશુભે સ્યન્દનોત્તમે

જાજ્વલ્યમાનો વપુષા તપનીયપરિચ્છદઃ
શરૈશ્ ચન્દ્રાર્ધચન્દ્રૈશ્ ચ સ રથઃ સમલંકૃતઃ

જામ્બૂનદમહાકમ્બુર્ દીપ્તપાવકસંનિભઃ
બભૂવેન્દ્રજિતઃ કેતુર્ વૈદૂર્યસમલંકૃતઃ

તેન ચાદિત્યકલ્પેન બ્રહ્માસ્ત્રેણ ચ પાલિતઃ
સ બભૂવ દુરાધર્ષો રાવણિઃ સુમહાબલઃ

સો ઽભિનિર્યાય નગરાદ્ ઇન્દ્રજિત્ સમિતિંજયઃ
હુત્વાગ્નિં રાક્ષસૈર્ મન્ત્રૈર્ અન્તર્ધાનગતો ઽબ્રવીત્

અદ્ય હત્વાહવે યૌ તૌ મિથ્યા પ્રવ્રજિતૌ વને
જયં પિત્રે પ્રદાસ્યામિ રાવણાય રણાધિકમ્

કૃત્વા નિર્વાનરામ્ ઉર્વીં હત્વા રામં સલક્ષ્મણમ્
કરિષ્યે પરમાં પ્રીતિમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વાન્તરધીયત

આપપાતાથ સંક્રુદ્ધો દશગ્રીવેણ ચોદિતઃ
તીક્ષ્ણકાર્મુકનારાચૈસ્ તીક્ષ્ણસ્ ત્વ્ ઇન્દ્રરિપૂ રણે

સ દદર્શ મહાવીર્યૌ નાગૌ ત્રિશિરસાવ્ ઇવ
સૃજન્તાવ્ ઇષુજાલાનિ વીરૌ વાનરમધ્યગૌ

ઇમૌ તાવ્ ઇતિ સંચિન્ત્ય સજ્યં કૃત્વા ચ કાર્મુકમ્
સંતતાનેષુધારાભિઃ પર્જન્ય ઇવ વૃષ્ટિમાન્

સ તુ વૈહાયસં પ્રાપ્ય સરથો રામલક્ષ્મણૌ
અચક્ષુર્ વિષયે તિષ્ઠન્ વિવ્યાધ નિશિતૈઃ શરૈઃ

તૌ તસ્ય શરવેગેન પરીતૌ રામલક્ષ્મણૌ
ધનુષી સશરે કૃત્વા દિવ્યમ્ અસ્ત્રં પ્રચક્રતુઃ

પ્રચ્છાદયન્તૌ ગગનં શરજાલૈર્ મહાબલૌ
તમ્ અસ્ત્રૈઃ સુરસંકાશૌ નૈવ પસ્પર્શતુઃ શરૈઃ

સ હિ ધૂમાન્ધકારં ચ ચક્રે પ્રચ્છાદયન્ નભઃ
દિશશ્ ચાન્તર્દધે શ્રીમાન્ નીહારતમસાવૃતઃ

નૈવ જ્યાતલનિર્ઘોષો ન ચ નેમિખુરસ્વનઃ
શુશ્રુવે ચરતસ્ તસ્ય ન ચ રૂપં પ્રકાશતે

ઘનાન્ધકારે તિમિરે શરવર્ષમ્ ઇવાદ્ભુતમ્
સ વવર્ષ મહાબાહુર્ નારાચશરવૃષ્ટિભિઃ

સ રામં સૂર્યસંકાશૈઃ શરૈર્ દત્તવરો ભૃશમ્
વિવ્યાધ સમરે ક્રુદ્ધઃ સર્વગાત્રેષુ રાવણિઃ

તૌ હન્યમાનૌ નારાચૈર્ ધારાભિર્ ઇવ પર્વતૌ
હેમપુઙ્ખાન્ નરવ્યાઘ્રૌ તિગ્માન્ મુમુચતુઃ શરાન્

અન્તરિક્ષં સમાસાદ્ય રાવણિં કઙ્કપત્રિણઃ
નિકૃત્ય પતગા ભૂમૌ પેતુસ્ તે શોણિતોક્ષિતાઃ

અતિમાત્રં શરૌઘેણ પીડ્યમાનૌ નરોત્તમૌ
તાન્ ઇષૂન્ પતતો ભલ્લૈર્ અનેકૈર્ નિચકર્તતુઃ

યતો હિ દદૃશાતે તૌ શરાન્ નિપતિતાઞ્ શિતાન્
તતસ્ તતો દાશરથી સસૃજાતે ઽસ્ત્રમ્ ઉત્તમમ્

રાવણિસ્ તુ દિશઃ સર્વા રથેનાતિરથઃ પતન્
વિવ્યાધ તૌ દાશરથી લઘ્વ્ અસ્ત્રો નિશિતૈઃ શરૈઃ

તેનાતિવિદ્ધૌ તૌ વીરૌ રુક્મપુઙ્ખૈઃ સુસંહતૈઃ
બભૂવતુર્ દાશરથી પુષ્પિતાવ્ ઇવ કિંશુકૌ

નાસ્ય વેદ ગતિં કશ્ ચિન્ ન ચ રૂપં ધનુઃ શરાન્
ન ચાન્યદ્ વિદિતં કિં ચિત્ સૂર્યસ્યેવાભ્રસંપ્લવે

તેન વિદ્ધાશ્ ચ હરયો નિહતાશ્ ચ ગતાસવઃ
બભૂવુઃ શતશસ્ તત્ર પતિતા ધરણીતલે

લક્ષ્મણસ્ તુ સુસંક્રુદ્ધો ભ્રાતરં વાક્યમ્ અબ્રવીત્
બ્રાહ્મમ્ અસ્ત્રં પ્રયોક્ષ્યામિ વધાર્થં સર્વરક્ષસામ્

તમ્ ઉવાચ તતો રામો લક્ષ્મણં શુભલક્ષણમ્
નૈકસ્ય હેતો રક્ષાંસિ પૃથિવ્યાં હન્તુમ્ અર્હસિ

અયુધ્યમાનં પ્રચ્છન્નં પ્રાઞ્જલિં શરણાગતમ્
પલાયન્તં પ્રમત્તં વા ન ત્વં હન્તુમ્ ઇહાર્હસિ

અસ્યૈવ તુ વધે યત્નં કરિષ્યાવો મહાબલ
આદેક્ષ્યાવો મહાવેગાન્ અસ્ત્રાન્ આશીવિષોપમાન્

તમ્ એનં માયિનં ક્ષુદ્રમ્ અન્તર્હિતરથં બલાત્
રાક્ષસં નિહનિષ્યન્તિ દૃષ્ટ્વા વાનરયૂથપાઃ

યદ્ય્ એષ ભૂમિં વિશતે દિવં વા રસાતલં વાપિ નભસ્તલં વા
એવં નિગૂઢો ઽપિ મમાસ્ત્રદગ્ધઃ પતિષ્યતે ભૂમિતલે ગતાસુઃ

ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્ત્વા વચનં મહાત્મા રઘુપ્રવીરઃ પ્લવગર્ષભૈર્ વૃતઃ
વધાય રૌદ્રસ્ય નૃશંસકર્મણસ્ તદા મહાત્મા ત્વરિતં નિરીક્ષતે