રામાયણ · અધ્યાય 6.062

તતો ઽબ્રવીન્ મહાતેજાઃ સુગ્રીવો વાનરાધિપઃ
અર્થ્યં વિજાપયંશ્ ચાપિ હનૂમન્તં મહાબલમ્

યતો હતઃ કુમ્ભકર્ણઃ કુમારાશ્ ચ નિષૂદિતાઃ
નેદાનીમ્ ઉપનિર્હારં રાવણો દાતુમ્ અર્હતિ

યે યે મહાબલાઃ સન્તિ લઘવશ્ ચ પ્લવંગમાઃ
લઙ્કામ્ અભ્યુત્પતન્ત્વ્ આશુ ગૃહ્યોલ્કાઃ પ્લવગર્ષભાઃ

તતો ઽસ્તં ગત આદિત્યે રૌદ્રે તસ્મિન્ નિશામુખે
લઙ્કામ્ અભિમુખાઃ સોલ્કા જગ્મુસ્ તે પ્લવગર્ષભાઃ

ઉલ્કાહસ્તૈર્ હરિગણૈઃ સર્વતઃ સમભિદ્રુતાઃ
આરક્ષસ્થા વિરૂપાક્ષાઃ સહસા વિપ્રદુદ્રુવુઃ

ગોપુરાટ્ટ પ્રતોલીષુ ચર્યાસુ વિવિધાસુ ચ
પ્રાસાદેષુ ચ સંહૃષ્ટાઃ સસૃજુસ્ તે હુતાશનમ્

તેષાં ગૃહસહસ્રાણિ દદાહ હુતભુક્ તદા
આવાસાન્ રાક્ષસાનાં ચ સર્વેષાં ગૃહમેધિનામ્

હેમચિત્રતનુત્રાણાં સ્રગ્દામામ્બરધારિણામ્
સીધુપાનચલાક્ષાણાં મદવિહ્વલગામિનામ્

કાન્તાલમ્બિતવસ્ત્રાણાં શત્રુસંજાતમન્યુનામ્
ગદાશૂલાસિ હસ્તાનાં ખાદતાં પિબતામ્ અપિ

શયનેષુ મહાર્હેષુ પ્રસુપ્તાનાં પ્રિયૈઃ સહ
ત્રસ્તાનાં ગચ્છતાં તૂર્ણં પુત્રાન્ આદાય સર્વતઃ

તેષાં ગૃહસહસ્રાણિ તદા લઙ્કાનિવાસિનામ્
અદહત્ પાવકસ્ તત્ર જજ્વાલ ચ પુનઃ પુનઃ

સારવન્તિ મહાર્હાણિ ગમ્ભીરગુણવન્તિ ચ
હેમચન્દ્રાર્ધચન્દ્રાણિ ચન્દ્રશાલોન્નતાનિ ચ

રત્નચિત્રગવાક્ષાણિ સાધિષ્ઠાનાનિ સર્વશઃ
મણિવિદ્રુમચિત્રાણિ સ્પૃશન્તીવ ચ ભાસ્કરમ્

ક્રૌઞ્ચબર્હિણવીણાનાં ભૂષણાનાં ચ નિસ્વનૈઃ
નાદિતાન્ય્ અચલાભાનિ વેશ્માન્ય્ અગ્નિર્ દદાહ સઃ

જ્વલનેન પરીતાનિ તોરણાનિ ચકાશિરે
વિદ્યુદ્ભિર્ ઇવ નદ્ધાનિ મેઘજાલાનિ ઘર્મગે

વિમાનેષુ પ્રસુપ્તાશ્ ચ દહ્યમાના વરાઙ્ગનાઃ
ત્યક્તાભરણસંયોગા હાહેત્ય્ ઉચ્ચૈર્ વિચુક્રુશઃ

તત્ર ચાગ્નિપરીતાનિ નિપેતુર્ ભવનાન્ય્ અપિ
વજ્રિવજ્રહતાનીવ શિખરાણિ મહાગિરેઃ

તાનિ નિર્દહ્યમાનાનિ દૂરતઃ પ્રચકાશિરે
હિમવચ્છિખરાણીવ દીપ્તૌષધિવનાનિ ચ

હર્મ્યાગ્રૈર્ દહ્યમાનૈશ્ ચ જ્વાલાપ્રજ્વલિતૈર્ અપિ
રાત્રૌ સા દૃશ્યતે લઙ્કા પુષ્પિતૈર્ ઇવ કિંશુકૈઃ

હસ્ત્યધ્યક્ષૈર્ ગજૈર્ મુક્તૈર્ મુક્તૈશ્ ચ તુરગૈર્ અપિ
બભૂવ લઙ્કા લોકાન્તે ભ્રાન્તગ્રાહ ઇવાર્ણવઃ

અશ્વં મુક્તં ગજો દૃષ્ટ્વા કચ્ચિદ્ ભીતો ઽપસર્પતિ
ભીતો ભીતં ગજં દૃષ્ટ્વા ક્વ ચિદ્ અશ્વો નિવર્તતે

સા બભૂવ મુહૂર્તેન હરિભિર્ દીપિતા પુરી
લોકસ્યાસ્ય ક્ષયે ઘોરે પ્રદીપ્તેવ વસુંધરા

નારી જનસ્ય ધૂમેન વ્યાપ્તસ્યોચ્ચૈર્ વિનેદુષઃ
સ્વનો જ્વલનતપ્તસ્ય શુશ્રુવે દશયોજનમ્

પ્રદગ્ધકાયાન્ અપરાન્ રાક્ષસાન્ નિર્ગતાન્ બહિઃ
સહસાભ્યુત્પતન્તિ સ્મ હરયો ઽથ યુયુત્સવઃ

ઉદ્ઘુષ્ટં વાનરાણાં ચ રાક્ષસાનાં ચ નિસ્વનઃ
દિશો દશ સમુદ્રં ચ પૃથિવીં ચાન્વનાદયત્

વિશલ્યૌ તુ મહાત્માનૌ તાવ્ ઉભૌ રામલક્ષ્મણૌ
અસંભ્રાન્તૌ જગૃહતુસ્ તાવ્ ઉભૌ ધનુષી વરે

તતો વિસ્ફારયાણસ્ય રામસ્ય ધનુર્ ઉત્તમમ્
બભૂવ તુમુલઃ શબ્દો રાક્ષસાનાં ભયાવહઃ

અશોભત તદા રામો ધનુર્ વિસ્ફારયન્ મહત્
ભગવાન્ ઇવ સંક્રુદ્ધો ભવો વેદમયં ધનુઃ

વાનરોદ્ઘુષ્ટઘોષશ્ ચ રાક્ષસાનાં ચ નિસ્વનઃ
જ્યાશબ્દશ્ ચાપિ રામસ્ય ત્રયં વ્યાપ દિશો દશ

તસ્ય કાર્મુકમુક્તૈશ્ ચ શરૈસ્ તત્પુરગોપુરમ્
કૈલાસશૃઙ્ગપ્રતિમં વિકીર્ણમ્ અપતદ્ ભુવિ

તતો રામશરાન્ દૃષ્ટ્વા વિમાનેષુ ગૃહેષુ ચ
સંનાહો રાક્ષસેન્દ્રાણાં તુમુલઃ સમપદ્યત

તેષાં સંનહ્યમાનાનાં સિંહનાદં ચ કુર્વતામ્
શર્વરી રાક્ષસેન્દ્રાણાં રૌદ્રીવ સમપદ્યત

આદિષ્ટા વાનરેન્દ્રાસ્ તે સુગ્રીવેણ મહાત્મના
આસન્ના દ્વારમ્ આસાદ્ય યુધ્યધ્વં પ્લવગર્ષભાઃ

યશ્ ચ વો વિતથં કુર્યાત્ તત્ર તત્ર વ્યવસ્થિતઃ
સ હન્તવ્યો ઽભિસંપ્લુત્ય રાજશાસનદૂષકઃ

તેષુ વાનરમુખ્યેષુ દીપ્તોલ્કોજ્જ્વલપાણિષુ
સ્થિતેષુ દ્વારમ્ આસાદ્ય રાવણં મન્યુર્ આવિશત્

તસ્ય જૃમ્ભિતવિક્ષેપાદ્ વ્યામિશ્રા વૈ દિશો દશ
રૂપવાન્ ઇવ રુદ્રસ્ય મન્યુર્ ગાત્રેષ્વ્ અદૃશ્યત

સ નિકુમ્ભં ચ કુમ્ભં ચ કુમ્ભકર્ણાત્મજાવ્ ઉભૌ
પ્રેષયામ્ આસ સંક્રુદ્ધો રાક્ષસૈર્ બહુભિઃ સહ

શશાસ ચૈવ તાન્ સર્વાન્ રાક્ષસાન્ રાક્ષસેશ્વરઃ
રાક્ષસા ગચ્છતાત્રૈવ સિંહનાદં ચ નાદયન્

તતસ્ તુ ચોદિતાસ્ તેન રાક્ષસા જ્વલિતાયુધાઃ
લઙ્કાયા નિર્યયુર્ વીરાઃ પ્રણદન્તઃ પુનઃ પુનઃ

ભીમાશ્વરથમાતંગં નાનાપત્તિ સમાકુલમ્
દીપ્તશૂલગદાખડ્ગપ્રાસતોમરકાર્મુકમ્

તદ્ રાક્ષસબલં ઘોરં ભીમવિક્રમપૌરુષમ્
દદૃશે જ્વલિતપ્રાસં કિઙ્કિણીશતનાદિતમ્

હેમજાલાચિતભુજં વ્યાવેષ્ટિતપરશ્વધમ્
વ્યાઘૂર્ણિતમહાશસ્ત્રં બાણસંસક્તકાર્મુકમ્

ગન્ધમાલ્યમધૂત્સેકસંમોદિત મહાનિલમ્
ઘોરં શૂરજનાકીર્ણં મહામ્બુધરનિસ્વનમ્

તં દૃષ્ટ્વા બલમ્ આયાન્તં રાક્ષસાનાં સુદારુણમ્
સંચચાલ પ્લવંગાનાં બલમ્ ઉચ્ચૈર્ નનાદ ચ

જવેનાપ્લુત્ય ચ પુનસ્ તદ્ રાક્ષસબલં મહત્
અભ્યયાત્ પ્રત્યરિબલં પતંગ ઇવ પાવકમ્

તેષાં ભુજપરામર્શવ્યામૃષ્ટપરિઘાશનિ
રાક્ષસાનાં બલં શ્રેષ્ઠં ભૂયસ્તરમ્ અશોભત

તથૈવાપ્ય્ અપરે તેષાં કપીનામ્ અસિભિઃ શિતૈઃ
પ્રવીરાન્ અભિતો જઘ્નુર્ ઘોરરૂપા નિશાચરાઃ

ઘ્નન્તમ્ અન્યં જઘાનાન્યઃ પાતયન્તમ્ અપાતયત્
ગર્હમાણં જગર્હાન્યે દશન્તમ્ અપરે ઽદશત્

દેહીત્ય્ અન્યે દદાત્ય્ અન્યો દદામીત્ય્ અપરઃ પુનઃ
કિં ક્લેશયસિ તિષ્ઠેતિ તત્રાન્યોન્યં બભાષિરે

સમુદ્યતમહાપ્રાસં મુષ્ટિશૂલાસિસંકુલમ્
પ્રાવર્તત મહારૌદ્રં યુદ્ધં વાનરરક્ષસામ્

વાનરાન્ દશ સપ્તેતિ રાક્ષસા અભ્યપાતયન્
રાક્ષસાન્ દશસપ્તેતિ વાનરા જઘ્નુર્ આહવે

વિસ્રસ્તકેશરસનં વિમુક્તકવચધ્વજમ્
બલં રાક્ષસમ્ આલમ્બ્ય વાનરાઃ પર્યવારયન્