રામાયણ · અધ્યાય 6.056

કુમ્ભકર્ણં હતં દૃષ્ટ્વા રાઘવેણ મહાત્મના
રાક્ષસા રાક્ષસેન્દ્રાય રાવણાય ન્યવેદયન્

શ્રુત્વા વિનિહતં સંખ્યે કુમ્ભકર્ણં મહાબલમ્
રાવણઃ શોકસંતપ્તો મુમોહ ચ પપાત ચ

પિતૃવ્યં નિહતં શ્રુત્વા દેવાન્તકનરાન્તકૌ
ત્રિશિરાશ્ ચાતિકાયશ્ ચ રુરુદુઃ શોકપીડિતાઃ

ભ્રાતરં નિહતં શ્રુત્વા રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા
મહોદરમહાપાર્શ્વૌ શોકાક્રાન્તૌ બભૂવતુઃ

તતઃ કૃચ્છ્રાત્ સમાસાદ્ય સંજ્ઞાં રાક્ષસપુંગવઃ
કુમ્ભકર્ણવધાદ્ દીનો વિલલાપ સ રાવણઃ

હા વીર રિપુદર્પઘ્ન કુમ્ભકર્ણ મહાબલ
શત્રુસૈન્યં પ્રતાપ્યૈકઃ ક્વ માં સંત્યજ્ય ગચ્છસિ

ઇદાનીં ખલ્વ્ અહં નાસ્મિ યસ્ય મે પતિતો ભુજઃ
દક્ષિણો યં સમાશ્રિત્ય ન બિભેમિ સુરાસુરાન્

કથમ્ એવંવિધો વીરો દેવદાનવદર્પહા
કાલાગ્નિપ્રતિમો હ્ય્ અદ્ય રાઘવેણ રણે હતઃ

યસ્ય તે વજ્રનિષ્પેષો ન કુર્યાદ્ વ્યસનં સદા
સ કથં રામબાણાર્તઃ પ્રસુપ્તો ઽસિ મહીતલે

એતે દેવગણાઃ સાર્ધમ્ ઋષિભિર્ ગગને સ્થિતાઃ
નિહતં ત્વાં રણે દૃષ્ટ્વા નિનદન્તિ પ્રહર્ષિતાઃ

ધ્રુવમ્ અદ્યૈવ સંહૃષ્ટા લબ્ધલક્ષ્યાઃ પ્લવંગમાઃ
આરોક્ષ્યન્તીહ દુર્ગાણિ લઙ્કાદ્વારાણિ સર્વશઃ

રાજ્યેન નાસ્તિ મે કાર્યં કિં કરિષ્યામિ સીતયા
કુમ્ભકર્ણવિહીનસ્ય જીવિતે નાસ્તિ મે રતિઃ

યદ્ય્ અહં ભ્રાતૃહન્તારં ન હન્મિ યુધિ રાઘવમ્
નનુ મે મરણં શ્રેયો ન ચેદં વ્યર્થજીવિતમ્

અદ્યૈવ તં ગમિષ્યામિ દેશં યત્રાનુજો મમ
ન હિ ભ્રાતૄન્ સમુત્સૃજ્ય ક્ષણં જીવિતુમ્ ઉત્સહે

દેવા હિ માં હસિષ્યન્તિ દૃષ્ટ્વા પૂર્વાપકારિણમ્
કથમ્ ઇન્દ્રં જયિષ્યામિ કુમ્ભકર્ણહતે ત્વયિ

તદ્ ઇદં મામ્ અનુપ્રાપ્તં વિભીષણવચઃ શુભમ્
યદ્ અજ્ઞાનાન્ મયા તસ્ય ન ગૃહીતં મહાત્મનઃ

વિભીષણવચો યાવત્ કુમ્ભકર્ણપ્રહસ્તયોઃ
વિનાશો ઽયં સમુત્પન્નો માં વ્રીડયતિ દારુણઃ

તસ્યાયં કર્મણઃ પ્રાતો વિપાકો મમ શોકદઃ
યન્ મયા ધાર્મિકઃ શ્રીમાન્ સ નિરસ્તો વિભીષણઃ

ઇતિ બહુવિધમ્ આકુલાન્તરાત્મા કૃપણમ્ અતીવ વિલપ્ય કુમ્ભકર્ણમ્
ન્યપતદ્ અથ દશાનનો ભૃશાર્તસ્ તમ્ અનુજમ્ ઇન્દ્રરિપું હતં વિદિત્વા