રામાયણ · અધ્યાય 6.043

ધૂમ્રાક્ષં નિહતં શ્રુત્વા રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ
બલાધ્યક્ષમ્ ઉવાચેદં કૃતાઞ્જલિમ્ ઉપસ્થિતમ્

શીઘ્રં નિર્યાન્તુ દુર્ધર્ષા રાક્ષસા ભીમવિક્રમાઃ
અકમ્પનં પુરસ્કૃત્ય સર્વશસ્ત્રપ્રકોવિદમ્

તતો નાનાપ્રહરણા ભીમાક્ષા ભીમદર્શનાઃ
નિષ્પેતૂ રાક્ષસા મુખ્યા બલાધ્યક્ષપ્રચોદિતાઃ

રથમ્ આસ્થાય વિપુલં તપ્તકાઞ્ચનકુણ્ડલઃ
રાકસૈઃ સંવૃતો ઘોરૈસ્ તદા નિર્યાત્ય્ અકમ્પનઃ

ન હિ કમ્પયિતું શક્યઃ સુરૈર્ અપિ મહામૃધે
અકમ્પનસ્ તતસ્ તેષામ્ આદિત્ય ઇવ તેજસા

તસ્ય નિધાવમાનસ્ય સંરબ્ધસ્ય યુયુત્સયા
અકસ્માદ્ દૈન્યમ્ આગચ્છદ્ ધયાનાં રથવાહિનામ્

વ્યસ્ફુરન્ નયનં ચાસ્ય સવ્યં યુદ્ધાભિનન્દિનઃ
વિવર્ણો મુખવર્ણશ્ ચ ગદ્ગદશ્ ચાભવત્ સ્વરઃ

અભવત્ સુદિને ચાપિ દુર્દિને રૂક્ષમારુતમ્
ઊચુઃ ખગા મૃગાઃ સર્વે વાચઃ ક્રૂરા ભયાવહાઃ

સ સિંહોપચિતસ્કન્ધઃ શાર્દૂલસમવિક્રમઃ
તાન્ ઉત્પાતાન્ અચિન્ત્યૈવ નિર્જગામ રણાજિરમ્

તદા નિર્ગચ્છતસ્ તસ્ય રક્ષસઃ સહ રાક્ષસૈઃ
બભૂવ સુમહાન્ નાદઃ ક્ષોભયન્ન્ ઇવ સાગરમ્

તેન શબ્દેન વિત્રસ્તા વાનરાણાં મહાચમૂઃ
દ્રુમશૈલપ્રહરણા યોદ્ધું સમવતિષ્ઠત

તેષાં યુદ્ધં મહારૌદ્રં સંજજ્ઞે કપિરક્ષસામ્
રામરાવણયોર્ અર્થે સમભિત્યક્તજીવિનામ્

સર્વે હ્ય્ અતિબલાઃ શૂરાઃ સર્વે પર્વતસંનિભાઃ
હરયો રાક્ષસાશ્ ચૈવ પરસ્પરજિઘંસવઃ

તેષાં વિનર્દાતાં શબ્દઃ સંયુગે ઽતિતરસ્વિનામ્
શુશ્રુવે સુમહાન્ ક્રોધાદ્ અન્યોન્યમ્ અભિગર્જતામ્

રજશ્ ચારુણવર્ણાભં સુભીમમ્ અભવદ્ ભૃશમ્
ઉદ્ધૂતં હરિરક્ષોભિઃ સંરુરોધ દિશો દશ

અન્યોન્યં રજસા તેન કૌશેયોદ્ધૂતપાણ્ડુના
સંવૃતાનિ ચ ભૂતાનિ દદૃશુર્ ન રણાજિરે

ન ધ્વજો ન પતાકાવા વર્મ વા તુરગો ઽપિ વા
આયુધં સ્યન્દનં વાપિ દદૃશે તેન રેણુના

શબ્દશ્ ચ સુમહાંસ્ તેષાં નર્દતામ્ અભિધાવતામ્
શ્રૂયતે તુમુલે યુદ્ધે ન રૂપાણિ ચકાશિરે

હરીન્ એવ સુસંક્રુદ્ધા હરયો જઘ્નુર્ આહવે
રાક્ષસાશ્ ચાપિ રક્ષાંસિ નિજઘ્નુસ્ તિમિરે તદા

પરાંશ્ ચૈવ વિનિઘ્નન્તઃ સ્વાંશ્ ચ વાનરરાક્ષસાઃ
રુધિરાર્દ્રં તદા ચક્રુર્ મહીં પઙ્કાનુલેપનામ્

તતસ્ તુ રુધિરૌઘેણ સિક્તં વ્યપગતં રજઃ
શરીરશવસંકીર્ણા બભૂવ ચ વસુંધરા

દ્રુમશક્તિશિલાપ્રાસૈર્ ગદાપરિઘતોમરૈઃ
હરયો રાક્ષસાસ્ તૂર્ણં જઘ્નુર્ અન્યોન્યમ્ ઓજસા

બાહુભિઃ પરિઘાકારૈર્ યુધ્યન્તઃ પર્વતોપમાઃ
હરયો ભીમકર્માણો રાક્ષસાઞ્ જઘ્નુર્ આહવે

રાક્ષસાશ્ ચાપિ સંક્રુદ્ધાઃ પ્રાસતોમરપાણયઃ
કપીન્ નિજઘ્નિરે તત્ર શસ્ત્રૈઃ પરમદારુણૈઃ

હરયસ્ ત્વ્ અપિ રક્ષાંસિ મહાદ્રુમમહાશ્મભિઃ
વિદારયન્ત્ય્ અભિક્રમ્ય શસ્ત્રાણ્ય્ આચ્છિદ્ય વીર્યતઃ

એતસ્મિન્ન્ અન્તરે વીરા હરયઃ કુમુદો નલઃ
મૈન્દશ્ ચ પરમક્રુદ્ધશ્ ચક્રુર્ વેગમ્ અનુત્તમમ્

તે તુ વૃક્ષૈર્ મહાવેગા રાક્ષસાનાં ચમૂમુખે
કદનં સુમહ ચક્રુર્ લીલયા હરિયૂથપાઃ