રામાયણ · અધ્યાય 6.041

તેષાં સુતુમુલં શબ્દં વાનરાણાં તરસ્વિનામ્
નર્દતાં રાક્ષસૈઃ સાર્ધં તદા શુશ્રાવ રાવણઃ

સ્નિગ્ધગમ્ભીરનિર્ઘોષં શ્રુત્વા સ નિનદં ભૃશમ્
સચિવાનાં તતસ્ તેષાં મધ્યે વચનમ્ અબ્રવીત્

યથાસૌ સંપ્રહૃષ્ટાનાં વાનરાણાં સમુત્થિતઃ
બહૂનાં સુમહાન્ નાદો મેઘાનામ્ ઇવ ગર્જતામ્

વ્યક્તં સુમહતી પ્રીતિર્ એતેષાં નાત્ર સંશયઃ
તથા હિ વિપુલૈર્ નાદૈશ્ ચુક્ષુભે વરુણાલયઃ

તૌ તુ બદ્ધૌ શરૈસ્ તીષ્ક્ણૈર્ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ
અયં ચ સુમહાન્ નાદઃ શઙ્કાં જનયતીવ મે

એતત્ તુ વચનં ચોક્ત્વા મન્ત્રિણો રાક્ષસેશ્વરઃ
ઉવાચ નૈરૃતાંસ્ તત્ર સમીપપરિવર્તિનઃ

જ્ઞાયતાં તૂર્ણમ્ એતષાં સર્વેષાં વનચારિણામ્
શોકકાલે સમુત્પન્ને હર્ષકારણમ્ ઉત્થિતમ્

તથોક્તાસ્ તેન સંભ્રાન્તાઃ પ્રાકારમ્ અધિરુહ્ય તે
દદૃશુઃ પાલિતાં સેનાં સુગ્રીવેણ મહાત્મના

તૌ ચ મુક્તૌ સુઘોરેણ શરબન્ધેન રાઘવૌ
સમુત્થિતૌ મહાભાગૌ વિષેદુઃ પ્રેક્ષ્ય રાક્ષસાઃ

સંત્રસ્તહૃદયા સર્વે પ્રાકારાદ્ અવરુહ્ય તે
વિષણ્ણવદનાઃ સર્વે રાક્ષસેન્દ્રમ્ ઉપસ્થિતાઃ

તદ્ અપ્રિયં દીનમુખા રાવણસ્ય નિશાચરાઃ
કૃત્સ્નં નિવેદયામ્ આસુર્ યથાવદ્ વાક્યકોવિદાઃ

યૌ તાવ્ ઇન્દ્રજિતા યુદ્ધે ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ
નિબદ્ધૌ શરબન્ધેન નિષ્પ્રકમ્પભુજૌ કૃતૌ

વિમુક્તૌ શરબન્ધેન તૌ દૃશ્યેતે રણાજિરે
પાશાન્ ઇવ ગજૌ છિત્ત્વા ગજેન્દ્રસમવિક્રમૌ

તચ્ છ્રુત્વા વચનં તેષાં રાક્ષસેન્દ્રો મહાબલઃ
ચિન્તાશોકસમાક્રાન્તો વિષણ્ણવદનો ઽબ્રવીત્

ઘોરૈર્ દત્તવરૈર્ બદ્ધૌ શરૈર્ આશીવિષોમપૈઃ
અમોઘૈઃ સૂર્યસંકાશૈઃ પ્રમથ્યેન્દ્રજિતા યુધિ

તમ્ અસ્ત્રબન્ધમ્ આસાદ્ય યદિ મુક્તૌ રિપૂ મમ
સંશયસ્થમ્ ઇદં સર્વમ્ અનુપશ્યામ્ય્ અહં બલમ્

નિષ્ફલાઃ ખલુ સંવૃત્તાઃ શરા વાસુકિતેજસઃ
આદત્તં યૈસ્ તુ સંગ્રામે રિપૂણાં મમ જીવિતમ્

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ સંક્રુદ્ધો નિશ્વસન્ન્ ઉરગો યથા
અબ્રવીદ્ રક્ષસાં મધ્યે ધૂમ્રાક્ષં નામ રાકસં

બલેન મહતા યુક્તો રક્ષસાં ભીમકર્મણામ્
ત્વં વધાયાભિનિર્યાહિ રામસ્ય સહ વાનરૈઃ

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ ધૂમ્રાક્ષો રાક્ષસેન્દ્રેણ ધીમતા
કૃત્વા પ્રણામં સંહૃષ્ટો નિર્જગામ નૃપાલયાત્

અભિનિષ્ક્રમ્ય તદ્દ્વારં બલાધ્યક્ષમ્ ઉવાચ હ
ત્વરયસ્વ બલં તૂર્ણં કિં ચિરેણ યુયુત્સતઃ

ધૂમ્રાક્ષસ્ય વચઃ શ્રુત્વા બલાધ્યક્ષો બલાનુગઃ
બલમ્ ઉદ્યોજયામ્ આસ રાવણસ્યાજ્ઞયા દ્રુતમ્

તે બદ્ધઘણ્ટા બલિનો ઘોરરૂપા નિશાચરાઃ
વિનર્દમાનાઃ સંહૃષ્ટા ધૂમ્રાક્ષં પર્યવારયન્

વિવિધાયુધહસ્તાશ્ ચ શૂલમુદ્ગરપાણયઃ
ગદાભિઃ પટ્ટસૈર્ દણ્ડૈર્ આયસૈર્ મુસલૈર્ ભૃશમ્

પરિઘૈર્ ભિણ્ડિપાલૈશ્ ચ ભલ્લૈઃ પ્રાસૈઃ પરશ્વધૈઃ
નિર્યયૂ રાક્ષસા ઘોરા નર્દન્તો જલદા યથા

રથૈઃ કવચિનસ્ ત્વ્ અન્યે ધ્વજૈશ્ ચ સમલંકૃતૈઃ
સુવર્ણજાલવિહિતૈઃ ખરૈશ્ ચ વિવિધાનનૈઃ

હયૈઃ પરમશીઘ્રૈશ્ ચ ગજેન્દ્રૈશ્ ચ મદોત્કટૈઃ
નિર્યયૂ રાક્ષસવ્યાઘ્રા વ્યાઘ્રા ઇવ દુરાસદાઃ

વૃકસિંહમુખૈર્ યુક્તં ખરૈઃ કનકભૂષણૈઃ
આરુરોહ રથં દિવ્યં ધૂમ્રાક્ષઃ ખરનિસ્વનઃ

સ નિર્યાતો મહાવીર્યો ધૂમ્રાક્ષો રાક્ષસૈર્ વૃતઃ
પ્રહસન્ પશ્ચિમદ્વારં હનૂમાન્ યત્ર યૂથપઃ

પ્રયાન્તં તુ મહાઘોરં રાક્ષસં ભીમદર્શનમ્
અન્તરિક્ષગતાઃ ક્રૂરાઃ શકુનાઃ પ્રત્યવારયન્

રથશીર્ષે મહાભીમો ગૃધ્રશ્ ચ નિપપાત હ
ધ્વજાગ્રે ગ્રથિતાશ્ ચૈવ નિપેતુઃ કુણપાશનાઃ

રુધિરાર્દ્રો મહાઞ્ શ્વેતઃ કબન્ધઃ પતિતો ભુવિ
વિસ્વરં ચોત્સૃજન્ નાદં ધૂમ્રાક્ષસ્ય સમીપતઃ

વવર્ષ રુધિરં દેવઃ સંચચાલ ચ મેદિની
પ્રતિલોમં વવૌ વાયુર્ નિર્ઘાતસમનિસ્વનઃ
તિમિરૌઘાવૃતાસ્ તત્ર દિશશ્ ચ ન ચકાશિરે

સ તૂત્પાતાંસ્ તતો દૃષ્ટ્વા રાક્ષસાનાં ભયાવહાન્
પ્રાદુર્ભૂતાન્ સુઘોરાંશ્ ચ ધૂમ્રાક્ષો વ્યથિતો ઽભવત્

તતઃ સુભીમો બહુભિર્ નિશાચરૈર્ વૃતો ઽભિનિષ્ક્રમ્ય રણોત્સુકો બલી
દદર્શ તાં રાઘવબાહુપાલિતાં સમુદ્રકલ્પાં બહુવાનરીં ચમૂમ્