રામાયણ · અધ્યાય 6.028

નરવાનરરાજૌ તૌ સ ચ વાયુસુતઃ કપિઃ
જામ્બવાન્ ઋક્ષરાજશ્ ચ રાક્ષસશ્ ચ વિભીષણઃ

અઙ્ગદો વાલિપુત્રશ્ ચ સૌમિત્રિઃ શરભઃ કપિઃ
સુષેણઃ સહદાયાદો મૈન્દો દ્વિવિદ એવ ચ

ગજો ગવાક્ષો કુમુદો નલો ઽથ પનસસ્ તથા
અમિત્રવિષયં પ્રાપ્તાઃ સમવેતાઃ સમર્થયન્

ઇયં સા લક્ષ્યતે લઙ્કા પુરી રાવણપાલિતા
સાસુરોરગગન્ધર્વૈર્ અમરૈર્ અપિ દુર્જયા

કાર્યસિદ્ધિં પુરસ્કૃત્ય મન્ત્રયધ્વં વિનિર્ણયે
નિત્યં સંનિહિતો હ્ય્ અત્ર રાવણો રાક્ષસાધિપઃ

તથા તેષુ બ્રુવાણેષુ રાવણાવરજો ઽબ્રવીત્
વાક્યમ્ અગ્રામ્યપદવત્ પુષ્કલાર્થં વિભીષણઃ

અનલઃ શરભશ્ ચૈવ સંપાતિઃ પ્રઘસસ્ તથા
ગત્વા લઙ્કાં મમામાત્યાઃ પુરીં પુનર્ ઇહાગતાઃ

ભૂત્વા શકુનયઃ સર્વે પ્રવિષ્ટાશ્ ચ રિપોર્ બલમ્
વિધાનં વિહિતં યચ્ ચ તદ્ દૃષ્ટ્વા સમુપસ્થિતાઃ

સંવિધાનં યથાહુસ્ તે રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ
રામ તદ્ બ્રુવતઃ સર્વં યથાતથ્યેન મે શૃણુ

પૂર્વં પ્રહસ્તઃ સબલો દ્વારમ્ આસાદ્ય તિષ્ઠતિ
દક્ષિણં ચ મહાવીર્યૌ મહાપાર્શ્વમહોદરૌ

ઇન્દ્રજિત્ પશ્ચિમદ્વારં રાક્ષસૈર્ બહુભિર્ વૃતઃ
પટ્ટસાસિધનુષ્મદ્ભિઃ શૂલમુદ્ગરપાણિભિઃ

નાનાપ્રહરણૈઃ શૂરૈર્ આવૃતો રાવણાત્મજઃ
રાક્ષસાનાં સહસ્રૈસ્ તુ બહુભિઃ શસ્ત્રપાણિભિઃ

યુક્તઃ પરમસંવિગ્નો રાક્ષસૈર્ બહુભિર્ વૃતઃ
ઉત્તરં નગરદ્વારં રાવણઃ સ્વયમ્ આસ્થિતઃ

વિરૂપાક્ષસ્ તુ મહતા શૂલખડ્ગધનુષ્મતા
બલેન રાક્ષસૈઃ સાર્ધં મધ્યમં ગુલ્મમ્ આસ્થિતઃ

એતાન્ એવંવિધાન્ ગુલ્માંલ્ લઙ્કાયાં સમુદીક્ષ્ય તે
મામકાઃ સચિવાઃ સર્વે શીઘ્રં પુનર્ ઇહાગતાઃ

ગજાનાં ચ સહસ્રં ચ રથાનામ્ અયુતં પુરે
હયાનામ્ અયુતે દ્વે ચ સાગ્રકોટી ચ રક્ષસામ્

વિક્રાન્તા બલવન્તશ્ ચ સંયુગેષ્વ્ આતતાયિનઃ
ઇષ્ટા રાક્ષસરાજસ્ય નિત્યમ્ એતે નિશાચરાઃ

એકૈકસ્યાત્ર યુદ્ધાર્થે રાક્ષસસ્ય વિશાં પતે
પરિવારઃ સહસ્રાણાં સહસ્રમ્ ઉપતિષ્ઠતે

એતાં પ્રવૃત્તિં લઙ્કાયાં મન્ત્રિપ્રોક્તં વિભીષણઃ
રામં કમલપત્રાક્ષમ્ ઇદમ્ ઉત્તરમ્ અબ્રવીત્

કુબેરં તુ યદા રામ રાવણઃ પ્રત્યયુધ્યત
ષષ્ટિઃ શતસહસ્રાણિ તદા નિર્યાન્તિ રાક્ષસાઃ

પરાક્રમેણ વીર્યેણ તેજસા સત્ત્વગૌરવાત્
સદૃશા યો ઽત્ર દર્પેણ રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ

અત્ર મન્યુર્ ન કર્તવ્યો રોષયે ત્વાં ન ભીષયે
સમર્થો હ્ય્ અસિ વીર્યેણ સુરાણામ્ અપિ નિગ્રહે

તદ્ ભવાંશ્ ચતુરઙ્ગેણ બલેન મહતા વૃતઃ
વ્યૂહ્યેદં વાનરાનીકં નિર્મથિષ્યસિ રાવણમ્

રાવણાવરજે વાક્યમ્ એવં બ્રુવતિ રાઘવઃ
શત્રૂણાં પ્રતિઘાતાર્થમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

પૂર્વદ્વારે તુ લઙ્કાયા નીલો વાનરપુંગવઃ
પ્રહસ્તં પ્રતિયોદ્ધા સ્યાદ્ વાનરૈર્ બહુભિર્ વૃતઃ

અઙ્ગદો વાલિપુત્રસ્ તુ બલેન મહતા વૃતઃ
દક્ષિણે બાધતાં દ્વારે મહાપાર્શ્વમહોદરૌ

હનૂમાન્ પશ્ચિમદ્વારં નિપીડ્ય પવનાત્મજઃ
પ્રવિશત્વ્ અપ્રમેયાત્મા બહુભિઃ કપિભિર્ વૃતઃ

દૈત્યદાનવસંઘાનામ્ ઋષીણાં ચ મહાત્મનામ્
વિપ્રકારપ્રિયઃ ક્ષુદ્રો વરદાનબલાન્વિતઃ

પરિક્રામતિ યઃ સર્વાંલ્ લોકાન્ સંતાપયન્ પ્રજાઃ
તસ્યાહં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય સ્વયમ્ એવ વધે ધૃતઃ

ઉત્તરં નગરદ્વારમ્ અહં સૌમિત્રિણા સહ
નિપીડ્યાભિપ્રવેક્ષ્યામિ સબલો યત્ર રાવણઃ

વાનરેન્દ્રશ્ ચ બલવાન્ ઋક્ષરાજશ્ ચ જામ્બવાન્
રાક્ષસેન્દ્રાનુજશ્ ચૈવ ગુલ્મે ભવતુ મધ્યમે

ન ચૈવ માનુષં રૂપં કાર્યં હરિભિર્ આહવે
એષા ભવતુ નઃ સંજ્ઞા યુદ્ધે ઽસ્મિન્ વાનરે બલે

વાનરા એવ નિશ્ચિહ્નં સ્વજને ઽસ્મિન્ ભવિષ્યતિ
વયં તુ માનુષેણૈવ સપ્ત યોત્સ્યામહે પરાન્

અહમ્ એવ સહ ભ્રાત્રા લક્ષ્મણેન મહૌજસા
આત્મના પઞ્ચમશ્ ચાયં સખા મમ વિભીષણઃ

સ રામઃ કાર્યસિદ્ધ્યર્થમ્ એવમ્ ઉક્ત્વા વિભીષણમ્
સુવેલારોહણે બુદ્ધિં ચકાર મતિમાન્ મતિમ્

તતસ્ તુ રામો મહતા બલેન પ્રચ્છાદ્ય સર્વાં પૃથિવીં મહાત્મા
પ્રહૃષ્ટરૂપો ઽભિજગામ લઙ્કાં કૃત્વા મતિં સો ઽરિવધે મહાત્મા