રામાયણ · અધ્યાય 6.022

તતસ્ તમ્ અક્ષોભ્યબલં લઙ્કાયાં નૃપતેશ્ ચરઃ
સુવેલે રાઘવં શૈલે નિવિષ્ટં પ્રત્યવેદયન્

ચારાણાં રાવણઃ શ્રુત્વા પ્રાપ્તં રામં મહાબલમ્
જાતોદ્વેગો ઽભવત્ કિં ચિત્ સચિવાંશ્ ચેદમ્ અબ્રવીત્

મન્ત્રિણઃ શીઘ્રમ્ આયાન્તુ સર્વે વૈ સુસમાહિતાઃ
અયં નો મન્ત્રકાલો હિ સંપ્રાપ્ત ઇવ રાક્ષસાઃ

તસ્ય તચ્ છાસનં શ્રુત્વા મન્ત્રિણો ઽભ્યાગમન્ દ્રુતમ્
તતઃ સંમન્ત્રયામ્ આસ સચિવૈ રાક્ષસૈઃ સહ

મન્ત્રયિત્વા સ દુર્ધર્ષઃ ક્ષમં યત્ સમનન્તરમ્
વિસર્જયિત્વા સચિવાન્ પ્રવિવેશ સ્વમ્ આલયમ્

તતો રાક્ષસમ્ આહૂય વિદ્યુજ્જિહ્વં મહાબલમ્
માયાવિદં મહામાયઃ પ્રાવિશદ્ યત્ર મૈથિલી

વિદ્યુજ્જિહ્વં ચ માયાજ્ઞમ્ અબ્રવીદ્ રાક્ષસાધિપઃ
મોહયિષ્યામહે સીતાં માયયા જનકાત્મજામ્

શિરો માયામયં ગૃહ્ય રાઘવસ્ય નિશાચર
માં ત્વં સમુપતિષ્ઠસ્વ મહચ્ ચ સશરં ધનુઃ

એવમ્ ઉક્તસ્ તથેત્ય્ આહ વિદ્યુજ્જિહ્વો નિશાચરઃ
તસ્ય તુષ્ટો ઽભવદ્ રાજા પ્રદદૌ ચ વિભૂષણમ્

અશોકવનિકાયાં તુ પ્રવિવેશ મહાબલઃ
તતો દીનામ્ અદૈન્યાર્હાં દદર્શ ધનદાનુજઃ
અધોમુખીં શોકપરામ્ ઉપવિષ્ટાં મહીતલે

ભર્તારમ્ એવ ધ્યાયન્તીમ્ અશોકવનિકાં ગતામ્
ઉપાસ્યમાનાં ઘોરાભી રાક્ષસીભિર્ અદૂરતઃ

ઉપસૃત્ય તતઃ સીતાં પ્રહર્ષન્ નામ કીર્તયન્
ઇદં ચ વચનં ધૃષ્ટમ્ ઉવાચ જનકાત્મજામ્

સાન્ત્વ્યમાના મયા ભદ્રે યમ્ ઉપાશ્રિત્ય વલ્ગસે
ખર હન્તા સ તે ભર્તા રાઘવઃ સમરે હતઃ

છિન્નં તે સર્વતો મૂલં દર્પસ્ તે નિહતો મયા
વ્યસનેનાત્મનઃ સીતે મમ ભાર્યા ભવિષ્યસિ

અલ્પપુણ્યે નિવૃત્તાર્થે મૂઢે પણ્ડિતમાનિનિ
શૃણુ ભર્તૃબધં સીતે ઘોરં વૃત્રવધં યથા

સમાયાતઃ સમુદ્રાન્તં માં હન્તું કિલ રાઘવઃ
વાનરેન્દ્રપ્રણીતેન બલેન મહતા વૃતઃ

સંનિવિષ્ટઃ સમુદ્રસ્ય તીરમ્ આસાદ્ય દક્ષિણમ્
બલેન મહતા રામો વ્રજત્ય્ અસ્તં દિવાકરે

અથાધ્વનિ પરિશ્રાન્તમ્ અર્ધરાત્રે સ્થિતં બલમ્
સુખસુપ્તં સમાસાદ્ય ચારિતં પ્રથમં ચરૈઃ

તત્ પ્રહસ્તપ્રણીતેન બલેન મહતા મમ
બલમ્ અસ્ય હતં રાત્રૌ યત્ર રામઃ સુલક્ષ્મણઃ

પટ્ટસાન્ પરિઘાન્ ખડ્ગાંશ્ ચક્રાન્ દણ્ડાન્ મહાયસાન્
બાણજાલાનિ શૂલાનિ ભાસ્વરાન્ કૂટમુદ્ગરાન્

યષ્ટીશ્ ચ તોમરાન્ પ્રાસંશ્ ચક્રાણિ મુસલાનિ ચ
ઉદ્યમ્યોદ્યમ્ય રક્ષોભિર્ વાનરેષુ નિપાતિતાઃ

અથ સુપ્તસ્ય રામસ્ય પ્રહસ્તેન પ્રમાથિના
અસક્તં કૃતહસ્તેન શિરશ્ છિન્નં મહાસિના

વિભીષણઃ સમુત્પત્ય નિગૃહીતો યદૃચ્છયા
દિશઃ પ્રવ્રાજિતઃ સર્વૈર્ લક્ષ્મણઃ પ્લવગૈઃ સહ

સુગ્રીવો ગ્રીવયા શેતે ભગ્નયા પ્લવગાધિપઃ
નિરસ્તહનુકઃ શેતે હનૂમાન્ રાક્ષસૈર્ હતઃ

જામ્બવાન્ અથ જાનુભ્યામ્ ઉત્પતન્ નિહતો યુધિ
પટ્ટસૈર્ બહુભિશ્ છિન્નો નિકૃત્તઃ પાદપો યથા

મૈન્દશ્ ચ દ્વિવિદશ્ ચોભૌ નિહતૌ વાનરર્ષભૌ
નિઃશ્વસન્તૌ રુદન્તૌ ચ રુધિરેણ સમુક્ષિતૌ

અસિનાભ્યાહતશ્ છિન્નો મધ્યે રિપુનિષૂદનઃ
અભિષ્ટનતિ મેદિન્યાં પનસઃ પનસો યથા

નારાચૈર્ બહુભિશ્ છિન્નઃ શેતે દર્યાં દરીમુખઃ
કુમુદસ્ તુ મહાતેજા નિષ્કૂજન્ સાયકૈર્ હતઃ

અઙ્ગદો બહુભિશ્ છિન્નઃ શરૈર્ આસાદ્ય રાક્ષસૈઃ
પાતિતો રુધિરોદ્ગારી ક્ષિતૌ નિપતિતો ઽઙ્ગદઃ

હરયો મથિતા નાગૈ રથજાલૈસ્ તથાપરે
શાયિતા મૃદિતાસ્ તત્ર વાયુવેગૈર્ ઇવામ્બુદાઃ

પ્રદ્રુતાશ્ ચ પરે ત્રસ્તા હન્યમાના જઘન્યતઃ
અભિદ્રુતાસ્ તુ રક્ષોભિઃ સિંહૈર્ ઇવ મહાદ્વિપાઃ

સાગરે પતિતાઃ કે ચિત્ કે ચિદ્ ગગનમ્ આશ્રિતાઃ
ઋક્ષા વૃક્ષાન્ ઉપારૂઢા વાનરૈસ્ તુ વિમિશ્રિતાઃ

સાગરસ્ય ચ તીરેષુ શૈલેષુ ચ વનેષુ ચ
પિઙ્ગાક્ષાસ્ તે વિરૂપાક્ષૈર્ બહુભિર્ બહવો હતાઃ

એવં તવ હતો ભર્તા સસૈન્યો મમ સેનયા
ક્ષતજાર્દ્રં રજોધ્વસ્તમ્ ઇદં ચાસ્યાહૃતં શિરઃ

તતઃ પરમદુર્ધર્ષો રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ
સીતાયામ્ ઉપશૃણ્વન્ત્યાં રાક્ષસીમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

રાક્ષસં ક્રૂરકર્માણં વિદ્યુજ્જિહ્વં ત્વમ્ આનય
યેન તદ્ રાઘવશિરઃ સંગ્રામાત્ સ્વયમ્ આહૃતમ્

વિદ્યુજ્જિહ્વસ્ તતો ગૃહ્ય શિરસ્ તત્ સશરાસનમ્
પ્રણામં શિરસા કૃત્વા રાવણસ્યાગ્રતઃ સ્થિતઃ

તમ્ અબ્રવીત્ તતો રાજા રાવણો રાક્ષસં સ્થિતમ્
વિદ્યુજ્જિહ્વં મહાજિહ્વં સમીપપરિવર્તિનમ્

અગ્રતઃ કુરુ સીતાયાઃ શીઘ્રં દાશરથેઃ શિરઃ
અવસ્થાં પશ્ચિમાં ભર્તુઃ કૃપણા સાધુ પશ્યતુ

એવમ્ ઉક્તં તુ તદ્ રક્ષઃ શિરસ્ તત્ પ્રિયદર્શનમ્
ઉપનિક્ષિપ્ય સીતાયાઃ ક્ષિપ્રમ્ અન્તરધીયત

રાવણશ્ ચાપિ ચિક્ષેપ ભાસ્વરં કાર્મુકં મહત્
ત્રિષુ લોકેષુ વિખ્યાતં સીતામ્ ઇદમ્ ઉવાચ હ

ઇદં તત્ તવ રામસ્ય કાર્મુકં જ્યાસમન્વિતમ્
ઇહ પ્રહસ્તેનાનીતં હત્વા તં નિશિ માનુષમ્

સ વિદ્યુજ્જિહ્વેન સહૈવ તચ્ છિરો ધનુશ્ ચ ભૂમૌ વિનિકીર્ય રાવણઃ
વિદેહરાજસ્ય સુતાં યશસ્વિનીં તતો ઽબ્રવીત્ તાં ભવ મે વશાનુગા