રામાયણ · અધ્યાય 6.018

તાંસ્ તુ તે ઽહં પ્રવક્ષ્યામિ પ્રેક્ષમાણસ્ય યૂથપાન્
રાઘવાર્થે પરાક્રાન્તા યે ન રક્ષન્તિ જીવિતમ્

સ્નિગ્ધા યસ્ય બહુશ્યામા બાલા લાઙ્ગૂલમ્ આશ્રિતાઃ
તામ્રાઃ પીતાઃ સિતાઃ શ્વેતાઃ પ્રકીર્ણા ઘોરકર્મણઃ

પ્રગૃહીતાઃ પ્રકાશન્તે સૂર્યસ્યેવ મરીચયઃ
પૃથિવ્યાં ચાનુકૃષ્યન્તે હરો નામૈષ યૂથપઃ

યં પૃષ્ઠતો ઽનુગચ્છન્તિ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ
દ્રુમાન્ ઉદ્યમ્ય સહિતા લઙ્કારોહણતત્પરાઃ

એષ કોટીસહસ્રેણ વાનરાણાં મહૌજસામ્
આકાઙ્ક્ષતે ત્વાં સંગ્રામે જેતું પરપુરંજય

નીલાન્ ઇવ મહામેઘાંસ્ તિષ્ઠતો યાંસ્ તુ પશ્યસિ
અસિતાઞ્ જનસંકાશાન્ યુદ્ધે સત્યપરાક્રમાન્

નખદંષ્ટ્રાયુધાન્ વીરાંસ્ તીક્ષ્ણકોપાન્ ભયાવહાન્
અસંખ્યેયાન્ અનિર્દેશ્યાન્ પરં પારમ્ ઇવોદધેઃ

પર્વતેષુ ચ યે કે ચિદ્ વિષમેષુ નદીષુ ચ
એતે ત્વામ્ અભિવર્તન્તે રાજન્ન્ ઋષ્કાઃ સુદારુણાઃ

એષાં મધ્યે સ્થિતો રાજન્ ભીમાક્ષો ભીમદર્શનઃ
પર્જન્ય ઇવ જીમૂતૈઃ સમન્તાત્ પરિવારિતઃ

ઋક્ષવન્તં ગિરિશ્રેષ્ઠમ્ અધ્યાસ્તે નર્મદાં પિબન્
સર્વર્ક્ષાણામ્ અધિપતિર્ ધૂમ્રો નામૈષ યૂથપઃ

યવીયાન્ અસ્ય તુ ભ્રાતા પશ્યૈનં પર્વતોપમમ્
ભ્રાત્રા સમાનો રૂપેણ વિશિષ્ટસ્ તુ પરાક્રમે

સ એષ જામ્બવાન્ નામ મહાયૂથપયૂથપઃ
પ્રશાન્તો ગુરુવર્તી ચ સંપ્રહારેષ્વ્ અમર્ષણઃ

એતેન સાહ્યં સુમહત્ કૃતં શક્રસ્ય ધીમતા
દેવાસુરે જામ્બવતા લબ્ધાશ્ ચ બહવો વરાઃ

આરુહ્ય પર્વતાગ્રેભ્યો મહાભ્રવિપુલાઃ શિલાઃ
મુઞ્ચન્તિ વિપુલાકારા ન મૃત્યોર્ ઉદ્વિજન્તિ ચ

રાક્ષસાનાં ચ સદૃશાઃ પિશાચાનાં ચ રોમશાઃ
એતસ્ય સૈન્યે બહવો વિચરન્ત્ય્ અગ્નિતેજસઃ

યં ત્વ્ એનમ્ અભિસંરબ્ધં પ્લવમાનમ્ ઇવ સ્થિતમ્
પ્રેક્ષન્તે વાનરાઃ સર્વે સ્થિતં યૂથપયૂથપમ્

એષ રાજન્ સહસ્રાક્ષં પર્યુપાસ્તે હરીશ્વરઃ
બલેન બલસંપન્નો રમ્ભો નામૈષ યૂથપઃ

યઃ સ્થિતં યોજને શૈલં ગચ્છન્ પાર્શ્વેન સેવતે
ઊર્ધ્વં તથૈવ કાયેન ગતઃ પ્રાપ્નોતિ યોજનમ્

યસ્માન્ ન પરમં રૂપં ચતુષ્પાદેષુ વિદ્યતે
શ્રુતઃ સંનાદનો નામ વાનરાણાં પિતામહઃ

યેન યુદ્ધં તદા દત્તં રણે શક્રસ્ય ધીમતા
પરાજયશ્ ચ ન પ્રાપ્તઃ સો ઽયં યૂથપયૂથપઃ
યસ્ય વિક્રમમાણસ્ય શક્રસ્યેવ પરાક્રમઃ

એષ ગન્ધર્વકન્યાયામ્ ઉત્પન્નઃ કૃષ્ણવર્ત્મના
પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે સાહ્યાર્થં ત્રિદિવૌકસામ્

યસ્ય વૈશ્રવણો રાજા જમ્બૂમ્ ઉપનિષેવતે
યો રાજા પર્વતેન્દ્રાણાં બહુકિંનરસેવિનામ્

વિહારસુખદો નિત્યં ભ્રાતુસ્ તે રાક્ષસાધિપ
તત્રૈષ વસતિ શ્રીમાન્ બલવાન્ વાનરર્ષભઃ
યુદ્ધેષ્વ્ અકત્થનો નિત્યં ક્રથનો નામ યૂથપઃ

વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ હરીણાં સમુપસ્થિતઃ
એષૈવાશંસતે લઙ્કાં સ્વેનાનીકેન મર્દિતુમ્

યો ગઙ્ગામ્ અનુ પર્યેતિ ત્રાસયન્ હસ્તિયૂથપાન્
હસ્તિનાં વાનરાણાં ચ પૂર્વવૈરમ્ અનુસ્મરન્

એષ યૂથપતિર્ નેતા ગચ્છન્ ગિરિગુહાશયઃ
હરીણાં વાહિની મુખ્યો નદીં હૈમવતીમ્ અનુ

ઉશીર બીજમ્ આશ્રિત્ય પર્વતં મન્દરોપમમ્
રમતે વાનરશ્રેષ્ઠો દિવિ શક્ર ઇવ સ્વયમ્

એનં શતસહસ્રાણાં સહસ્રમ્ અભિવર્તતે
એષ દુર્મર્ષણો રાજન્ પ્રમાથી નામ યૂથપઃ

વાતેનેવોદ્ધતં મેઘં યમ્ એનમ્ અનુપશ્યસિ
વિવર્તમાનં બહુશો યત્રૈતદ્ બહુલં રજઃ

એતે ઽસિતમુખા ઘોરા ગોલાઙ્ગૂલા મહાબલાઃ
શતં શતસહસ્રાણિ દૃષ્ટ્વા વૈ સેતુબન્ધનમ્

ગોલાઙ્ગૂલં મહાવેગં ગવાક્ષં નામ યૂથપમ્
પરિવાર્યાભિવર્તન્તે લઙ્કાં મર્દિતુમ્ ઓજસા

ભ્રમરાચરિતા યત્ર સર્વકામફલદ્રુમાઃ
યં સૂર્યતુલ્યવર્ણાભમ્ અનુપર્યેતિ પર્વતમ્

યસ્ય ભાસા સદા ભાન્તિ તદ્વર્ણા મૃગપક્ષિણઃ
યસ્ય પ્રસ્થં મહાત્માનો ન ત્યજન્તિ મહર્ષયઃ

તત્રૈષ રમતે રાજન્ રમ્યે કાઞ્ચનપર્વતે
મુખ્યો વાનરમુખ્યાનાં કેસરી નામ યૂથપઃ

ષષ્ટિર્ ગિરિસહસ્રાણાં રમ્યાઃ કાઞ્ચનપર્વતાઃ
તેષાં મધ્યે ગિરિવરસ્ ત્વમ્ ઇવાનઘ રક્ષસામ્

તત્રૈતે કપિલાઃ શ્વેતાસ્ તામ્રાસ્યા મધુપિઙ્ગલાઃ
નિવસન્ત્ય્ ઉત્તમગિરૌ તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રાનખાયુધાઃ

સિંહ ઇવ ચતુર્દંષ્ટ્રા વ્યાઘ્રા ઇવ દુરાસદાઃ
સર્વે વૈશ્વનરસમા જ્વલિતાશીવિષોપમાઃ

સુદીર્ઘાઞ્ચિતલાઙ્ગૂલા મત્તમાતંગસંનિભાઃ
મહાપર્વતસંકાશા મહાજીમૂતનિસ્વનાઃ

એષ ચૈષામ્ અધિપતિર્ મધ્યે તિષ્ઠતિ વીર્યવાન્
નામ્ના પૃથિવ્યાં વિખ્યાતો રાજઞ્ શતબલીતિ યઃ
એષૈવાશંસતે લઙ્કાં સ્વેનાનીકેન મર્દિતુમ્

ગજો ગવાક્ષો ગવયો નલો નીલશ્ ચ વાનરઃ
એકૈક એવ યૂથાનાં કોટિભિર્ દશભિર્ વૃતઃ

તથાન્યે વાનરશ્રેષ્ઠા વિન્ધ્યપર્વતવાસિનઃ
ન શક્યન્તે બહુત્વાત્ તુ સંખ્યાતું લઘુવિક્રમાઃ

સર્વે મહારાજ મહાપ્રભાવાઃ સર્વે મહાશૈલનિકાશકાયાઃ
સર્વે સમર્થાઃ પૃથિવીં ક્ષણેન કર્તું પ્રવિધ્વસ્તવિકીર્ણશૈલામ્