રામાયણ · અધ્યાય 6.017

તદ્ વચઃ પથ્યમ્ અક્લીબં સારણેનાભિભાષિતમ્
નિશમ્ય રાવણો રાજા પ્રત્યભાષત સારણમ્

યદિ મામ્ અભિયુઞ્જીરન્ દેવગન્ધર્વદાનવાઃ
નૈવ સીતાં પ્રદાસ્યામિ સર્વલોકભયાદ્ અપિ

ત્વં તુ સૌમ્ય પરિત્રસ્તો હરિભિર્ નિર્જિતો ભૃશમ્
પ્રતિપ્રદાનમ્ અદ્યૈવ સીતાયાઃ સાધુ મન્યસે
કો હિ નામ સપત્નો માં સમરે જેતુમ્ અર્હતિ

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પરુષં વાક્યં રાવણો રાક્ષસાધિપઃ
આરુરોહ તતઃ શ્રીમાન્ પ્રાસાદં હિમપાણ્ડુરમ્
બહુતાલસમુત્સેધં રાવણો ઽથ દિદૃક્ષયા

તાભ્યાં ચરાભ્યાં સહિતો રાવણઃ ક્રોધમૂર્છિતઃ
પશ્યમાનઃ સમુદ્રં ચ પર્વતાંશ્ ચ વનાનિ ચ
દદર્શ પૃથિવીદેશં સુસંપૂર્ણં પ્લવંગમૈઃ

તદ્ અપારમ્ અસંખ્યેયં વાનરાણાં મહદ્ બલમ્
આલોક્ય રાવણો રાજા પરિપપ્રચ્છ સારણમ્

એષાં વાનરમુખ્યાનાં કે શૂરાઃ કે મહાબલાઃ
કે પૂર્વમ્ અભિવર્તન્તે મહોત્સાહાઃ સમન્તતઃ

કેષાં શૃણોતિ સુગ્રીવઃ કે વા યૂથપયૂથપાઃ
સારણાચક્ષ્વ મે સર્વં કે પ્રધાનાઃ પ્લવંગમાઃ

સારણો રાક્ષસેન્દ્રસ્ય વચનં પરિપૃચ્છતઃ
આચચક્ષે ઽથ મુખ્યજ્ઞો મુખ્યાંસ્ તાંસ્ તુ વનૌકસઃ

એષ યો ઽભિમુખો લઙ્કાં નર્દંસ્ તિષ્ઠતિ વાનરઃ
યૂથપાનાં સહસ્રાણાં શતેન પરિવારિતઃ

યસ્ય ઘોષેણ મહતા સપ્રાકારા સતોરણા
લઙ્કા પ્રવેપતે સર્વા સશૈલવનકાનના

સર્વશાખામૃગેન્દ્રસ્ય સુગ્રીવસ્ય મહાત્મનઃ
બલાગ્રે તિષ્ઠતે વીરો નીલો નામૈષ યૂથપઃ

બાહૂ પ્રગૃહ્ય યઃ પદ્ભ્યાં મહીં ગચ્છતિ વીર્યવાન્
લઙ્કામ્ અભિમુખઃ કોપાદ્ અભીક્ષ્ણં ચ વિજૃમ્ભતે

ગિરિશૃઙ્ગપ્રતીકાશઃ પદ્મકિઞ્જલ્કસંનિભઃ
સ્ફોટયત્ય્ અભિસંરબ્ધો લાઙ્ગૂલં ચ પુનઃ પુનઃ

યસ્ય લાઙ્ગૂલશબ્દેન સ્વનન્તીવ દિશો દશ
એષ વાનરરાજેન સુર્ગ્રીવેણાભિષેચિતઃ
યૌવરાજ્યે ઽઙ્ગદો નામ ત્વામ્ આહ્વયતિ સંયુગે

યે તુ વિષ્ટભ્ય ગાત્રાણિ ક્ષ્વેડયન્તિ નદન્તિ ચ
ઉત્થાય ચ વિજૃમ્ભન્તે ક્રોધેન હરિપુંગવાઃ

એતે દુષ્પ્રસહા ઘોરાશ્ ચણ્ડાશ્ ચણ્ડપરાક્રમાઃ
અષ્ટૌ શતસહસ્રાણિ દશકોટિશતાનિ ચ

ય એનમ્ અનુગચ્છન્તિ વીરાશ્ ચન્દનવાસિનઃ
એષ આશંસતે લઙ્કાં સ્વેનાનીકેન મર્દિતુમ્

શ્વેતો રજતસંકાશઃ સબલો ભીમવિક્રમઃ
બુદ્ધિમાન્ વાનરઃ શૂરસ્ ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ

તૂર્ણં સુગ્રીવમ્ આગમ્ય પુનર્ ગચ્છતિ વાનરઃ
વિભજન્ વાનરીં સેનામ્ અનીકાનિ પ્રહર્ષયન્

યઃ પુરા ગોમતીતીરે રમ્યં પર્યેતિ પર્વતમ્
નામ્ના સંકોચનો નામ નાનાનગયુતો ગિરિઃ

તત્ર રાજ્યં પ્રશાસ્ત્ય્ એષ કુમુદો નામ યૂથપઃ
યો ઽસૌ શતસહસ્રાણાં સહસ્રં પરિકર્ષતિ

યસ્ય વાલા બહુવ્યામા દીર્ઘલાઙ્ગૂલમ્ આશ્રિતાઃ
તામ્રાઃ પીતાઃ સિતાઃ શ્વેતાઃ પ્રકીર્ણા ઘોરકર્મણઃ

અદીનો રોષણશ્ ચણ્ડઃ સંગ્રામમ્ અભિકાઙ્ક્ષતિ
એષૈવાશંસતે લઙ્કાં સ્વેનાનીકેન મર્દિતુમ્

યસ્ ત્વ્ એષ સિંહસંકાશઃ કપિલો દીર્ઘકેસરઃ
નિભૃતઃ પ્રેક્ષતે લઙ્કાં દિધક્ષન્ન્ ઇવ ચક્ષુષા

વિન્ધ્યં કૃષ્ણગિરિં સહ્યં પર્વતં ચ સુદર્શનમ્
રાજન્ સતતમ્ અધ્યાસ્તે રમ્ભો નામૈષ યૂથપઃ

શતં શતસહસ્રાણાં ત્રિંશચ્ ચ હરિયૂથપાઃ
પરિવાર્યાનુગચ્છન્તિ લઙ્કાં મર્દિતુમ્ ઓજસા

યસ્ તુ કર્ણૌ વિવૃણુતે જૃમ્ભતે ચ પુનઃ પુનઃ
ન ચ સંવિજતે મૃત્યોર્ ન ચ યૂથાદ્ વિધાવતિ

મહાબલો વીતભયો રમ્યં સાલ્વેય પર્વતમ્
રાજન્ સતતમ્ અધ્યાસ્તે શરભો નામ યૂથપઃ

એતસ્ય બલિનઃ સર્વે વિહારા નામ યૂથપાઃ
રાજઞ્ શતસહસ્રાણિ ચત્વારિંશત્ તથૈવ ચ

યસ્ તુ મેઘ ઇવાકાશં મહાન્ આવૃત્ય તિષ્ઠતિ
મધ્યે વાનરવીરાણાં સુરાણામ્ ઇવ વાસવઃ

ભેરીણામ્ ઇવ સંનાદો યસ્યૈષ શ્રૂયતે મહાન્
ઘોરઃ શાખામૃગેન્દ્રાણાં સંગ્રામમ્ અભિકાઙ્ક્ષતામ્

એષ પર્વતમ્ અધ્યાસ્તે પારિયાત્રમ્ અનુત્તમમ્
યુદ્ધે દુષ્પ્રસહો નિત્યં પનસો નામ યૂથપઃ

એનં શતસહસ્રાણાં શતાર્ધં પર્યુપાસતે
યૂથપા યૂથપશ્રેષ્ઠં યેષાં યૂથાનિ ભાગશઃ

યસ્ તુ ભીમાં પ્રવલ્ગન્તીં ચમૂં તિષ્ઠતિ શોભયન્
સ્થિતાં તીરે સમુદ્રસ્ય દ્વિતીય ઇવ સાગરઃ

એષ દર્દરસંકાશો વિનતો નામ યૂથપઃ
પિબંશ્ ચરતિ પર્ણાશાં નદીનામ્ ઉત્તમાં નદીમ્

ષષ્ટિઃ શતસહસ્રાણિ બલમ્ અસ્ય પ્લવંગમાઃ
ત્વામ્ આહ્વયતિ યુદ્ધાય ક્રથનો નામ યૂથપઃ

યસ્ તુ ગૈરિકવર્ણાભં વપુઃ પુષ્યતિ વાનરઃ
ગવયો નામ તેજસ્વી ત્વાં ક્રોધાદ્ અભિવર્તતે

એનં શતસહસ્રાણિ સપ્તતિઃ પર્યુપાસતે
એષ આશંસતે લઙ્કાં સ્વેનાનીકેન મર્દિતુમ્

એતે દુષ્પ્રસહા ઘોરા બલિનઃ કામરૂપિણઃ
યૂથપા યૂથપશ્રેષ્ઠા યેષાં સંખ્યા ન વિદ્યતે