રામાયણ · અધ્યાય 5.056

તતસ્ તસ્ય ગિરેઃ શૃઙ્ગે મહેન્દ્રસ્ય મહાબલાઃ
હનુમત્પ્રમુખાઃ પ્રીતિં હરયો જગ્મુર્ ઉત્તમામ્

તં તતઃ પ્રતિસંહૃષ્ટઃ પ્રીતિમન્તં મહાકપિમ્
જામ્બવાન્ કાર્યવૃત્તાન્તમ્ અપૃચ્છદ્ અનિલાત્મજમ્

કથં દૃષ્ટા ત્વયા દેવી કથં વા તત્ર વર્તતે
તસ્યાં વા સ કથં વૃત્તઃ ક્રૂરકર્મા દશાનનઃ

તત્ત્વતઃ સર્વમ્ એતન્ નઃ પ્રબ્રૂહિ ત્વં મહાકપે
શ્રુતાર્થાશ્ ચિન્તયિષ્યામો ભૂયઃ કાર્યવિનિશ્ચયમ્

યશ્ ચાર્થસ્ તત્ર વક્તવ્યો ગતૈર્ અસ્માભિર્ આત્મવાન્
રક્ષિતવ્યં ચ યત્ તત્ર તદ્ ભવાન્ વ્યાકરોતુ નઃ

સ નિયુક્તસ્ તતસ્ તેન સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહઃ
નમસ્યઞ્ શિરસા દેવ્યૈ સીતાયૈ પ્રત્યભાષત

પ્રત્યક્ષમ્ એવ ભવતાં મહેન્દ્રાગ્રાત્ ખમ્ આપ્લુતઃ
ઉદધેર્ દક્ષિણં પારં કાઙ્ક્ષમાણઃ સમાહિતઃ

ગચ્છતશ્ ચ હિ મે ઘોરં વિઘ્નરૂપમ્ ઇવાભવત્
કાઞ્ચનં શિખરં દિવ્યં પશ્યામિ સુમનોહરમ્

સ્થિતં પન્થાનમ્ આવૃત્ય મેને વિઘ્નં ચ તં નગમ્

ઉપસંગમ્ય તં દિવ્યં કાઞ્ચનં નગસત્તમમ્
કૃતા મે મનસા બુદ્ધિર્ ભેત્તવ્યો ઽયં મયેતિ ચ

પ્રહતં ચ મયા તસ્ય લાઙ્ગૂલેન મહાગિરેઃ
શિખરં સૂર્યસંકાશં વ્યશીર્યત સહસ્રધા

વ્યવસાયં ચ મે બુદ્ધ્વા સ હોવાચ મહાગિરિઃ
પુત્રેતિ મધુરાં બાણીં મનઃપ્રહ્લાદયન્ન્ ઇવ

પિતૃવ્યં ચાપિ માં વિદ્ધિ સખાયં માતરિશ્વનઃ
મૈનાકમ્ ઇતિ વિખ્યાતં નિવસન્તં મહોદધૌ

પક્ષ્વવન્તઃ પુરા પુત્ર બભૂવુઃ પર્વતોત્તમાઃ
છન્દતઃ પૃથિવીં ચેરુર્ બાધમાનાઃ સમન્તતઃ

શ્રુત્વા નગાનાં ચરિતં મહેન્દ્રઃ પાકશાસનઃ
ચિચ્છેદ ભગવાન્ પક્ષાન્ વજ્રેણૈષાં સહસ્રશઃ

અહં તુ મોક્ષિતસ્ તસ્માત્ તવ પિત્રા મહાત્મના
મારુતેન તદા વત્સ પ્રક્ષિપ્તો ઽસ્મિ મહાર્ણવે

રામસ્ય ચ મયા સાહ્યે વર્તિતવ્યમ્ અરિંદમ
રામો ધર્મભૃતાં શ્રેષ્ઠો મહેન્દ્રસમવિક્રમઃ

એતચ્ છ્રુત્વા મયા તસ્ય મૈનાકસ્ય મહાત્મનઃ
કાર્યમ્ આવેદ્ય તુ ગિરેર્ ઉદ્ધતં ચ મનો મમ

તેન ચાહમ્ અનુજ્ઞાતો મૈનાકેન મહાત્મના
ઉત્તમં જવમ્ આસ્થાય શેષમ્ અધ્વાનમ્ આસ્થિતઃ

તતો ઽહં સુચિરં કાલં વેગેનાભ્યગમં પથિ
તતઃ પશ્યામ્ય્ અહં દેવીં સુરસાં નાગમાતરમ્

સમુદ્રમધ્યે સા દેવી વચનં મામ્ અભાષત
મમ ભક્ષ્યઃ પ્રદિષ્ટસ્ ત્વમ્ અમારૈર્ હરિસત્તમમ્
તતસ્ ત્વાં ભક્ષયિષ્યામિ વિહિતસ્ ત્વં ચિરસ્ય મે

એવમ્ ઉક્તઃ સુરસયા પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતઃ સ્થિતઃ
વિવર્ણવદનો ભૂત્વા વાક્યં ચેદમ્ ઉદીરયમ્

રામો દાશરથિઃ શ્રીમાન્ પ્રવિષ્ટો દણ્ડકાવનમ્
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા સીતયા ચ પરંતપઃ

તસ્ય સીતા હૃતા ભાર્યા રાવણેન દુરાત્મના
તસ્યાઃ સકાશં દૂતો ઽહં ગમિષ્યે રામશાસનાત્

કર્તુમ્ અર્હસિ રામસ્ય સાહ્યં વિષયવાસિનિ

અથ વા મૈથિલીં દૃષ્ટ્વા રામં ચાક્લિષ્ટકારિણમ્
આગમિષ્યામિ તે વક્ત્રં સત્યં પ્રતિશૃણોતિ મે

એવમ્ ઉક્તા મયા સા તુ સુરસા કામરૂપિણી
અબ્રવીન્ નાતિવર્તેત કશ્ ચિદ્ એષ વરો મમ

એવમ્ ઉક્તઃ સુરસયા દશયોજનમ્ આયતઃ
તતો ઽર્ધગુણવિસ્તારો બભૂવાહં ક્ષણેન તુ

મત્પ્રમાણાનુરૂપં ચ વ્યાદિતં તન્મુખં તયા
તદ્ દૃષ્ટ્વા વ્યાદિતં ત્વ્ આસ્યં હ્રસ્વં હ્ય્ અકરવં વપુઃ

તસ્મિન્ મુહૂર્તે ચ પુનર્ બભૂવાઙ્ગુષ્ઠસંમિતઃ
અભિપત્યાશુ તદ્ વક્ત્રં નિર્ગતો ઽહં તતઃ ક્ષણાત્

અબ્રવીત્ સુરસા દેવી સ્વેન રૂપેણ માં પુનઃ
અર્થસિદ્ધ્યૈ હરિશ્રેષ્ઠ ગચ્છ સૌમ્ય યથાસુખમ્

સમાનય ચ વૈદેહીં રાઘવેણ મહાત્મના
સુખી ભવ મહાબાહો પ્રીતાસ્મિ તવ વાનર

તતો ઽહં સાધુ સાધ્વીતિ સર્વભૂતૈઃ પ્રશંસિતઃ
તતો ઽન્તરિક્ષં વિપુલં પ્લુતો ઽહં ગરુડો યથા

છાયા મે નિગૃહીતા ચ ન ચ પશ્યામિ કિં ચન
સો ઽહં વિગતવેગસ્ તુ દિશો દશ વિલોકયન્
ન કિં ચિત્ તત્ર પશ્યામિ યેન મે ઽપહૃતા ગતિઃ

તતો મે બુદ્ધિર્ ઉત્પન્ના કિં નામ ગમને મમ
ઈદૃશો વિઘ્ન ઉત્પન્નો રૂપં યત્ર ન દૃશ્યતે

અધો ભાગેન મે દૃષ્ટિઃ શોચતા પાતિતા મયા
તતો ઽદ્રાક્ષમ્ અહં ભીમાં રાક્ષસીં સલિલે શયામ્

પ્રહસ્ય ચ મહાનાદમ્ ઉક્તો ઽહં ભીમયા તયા
અવસ્થિતમ્ અસંભ્રાન્તમ્ ઇદં વાક્યમ્ અશોભનમ્

ક્વાસિ ગન્તા મહાકાય ક્ષુધિતાયા મમેપ્સિતઃ
ભક્ષઃ પ્રીણય મે દેહં ચિરમ્ આહારવર્જિતમ્

બાઢમ્ ઇત્ય્ એવ તાં વાણીં પ્રત્યગૃહ્ણામ્ અહં તતઃ
આસ્ય પ્રમાણાદ્ અધિકં તસ્યાઃ કાયમ્ અપૂરયમ્

તસ્યાશ્ ચાસ્યં મહદ્ ભીમં વર્ધતે મમ ભક્ષણે
ન ચ માં સા તુ બુબુધે મમ વા વિકૃતં કૃતમ્

તતો ઽહં વિપુલં રૂપં સંક્ષિપ્ય નિમિષાન્તરાત્
તસ્યા હૃદયમ્ આદાય પ્રપતામિ નભસ્તલમ્

સા વિસૃષ્ટભુજા ભીમા પપાત લવણામ્ભસિ
મયા પર્વતસંકાશા નિકૃત્તહૃદયા સતી

શૃણોમિ ખગતાનાં ચ સિદ્ધાનાં ચારણૈઃ સહ
રાક્ષસી સિંહિકા ભીમા ક્ષિપ્રં હનુમતા હૃતા

તાં હત્વા પુનર્ એવાહં કૃત્યમ્ આત્યયિકં સ્મરન્
ગત્વા ચ મહદ્ અધ્વાનં પશ્યામિ નગમણ્ડિતમ્
દક્ષિણં તીરમ્ ઉદધેર્ લઙ્કા યત્ર ચ સા પુરી

અસ્તં દિનકરે યાતે રક્ષસાં નિલયં પુરીમ્
પ્રવિષ્ટો ઽહમ્ અવિજ્ઞાતો રક્ષોભિર્ ભીમવિક્રમૈઃ

તત્રાહં સર્વરાત્રં તુ વિચિન્વઞ્ જનકાત્મજામ્
રાવણાન્તઃપુરગતો ન ચાપશ્યં સુમધ્યમામ્

તતઃ સીતામ્ અપશ્યંસ્ તુ રાવણસ્ય નિવેશને
શોકસાગરમ્ આસાદ્ય ન પારમ્ ઉપલક્ષયે

શોચતા ચ મયા દૃષ્ટં પ્રાકારેણ સમાવૃતમ્
કાઞ્ચનેન વિકૃષ્ટેન ગૃહોપવનમ્ ઉત્તમમ્

સ પ્રાકારમ્ અવપ્લુત્ય પશ્યામિ બહુપાદપમ્

અશોકવનિકામધ્યે શિંશપાપાદપો મહાન્
તમ્ આરુહ્ય ચ પશ્યામિ કાઞ્ચનં કદલી વનમ્

અદૂરાચ્ છિંશપાવૃક્ષાત્ પશ્યામિ વનવર્ણિનીમ્
શ્યામાં કમલપત્રાક્ષીમ્ ઉપવાસકૃશાનનામ્

રાક્ષસીભિર્ વિરૂપાભિઃ ક્રૂરાભિર્ અભિસંવૃતામ્
માંસશોણિતભક્ષ્યાભિર્ વ્યાઘ્રીભિર્ હરિણીં યથા

તાં દૃષ્ટ્વા તાદૃશીં નારીં રામપત્નીમ્ અનિન્દિતામ્
તત્રૈવ શિંશપાવૃક્ષે પશ્યન્ન્ અહમ્ અવસ્થિતઃ

તતો હલહલાશબ્દં કાઞ્ચીનૂપુરમિશ્રિતમ્
શૃણોમ્ય્ અધિકગમ્ભીરં રાવણસ્ય નિવેશને

તતો ઽહં પરમોદ્વિગ્નઃ સ્વરૂપં પ્રત્યસંહરમ્
અહં ચ શિંશપાવૃક્ષે પક્ષીવ ગહને સ્થિતઃ

તતો રાવણદારાશ્ ચ રાવણશ્ ચ મહાબલઃ
તં દેશં સમનુપ્રાપ્તા યત્ર સીતાભવત્ સ્થિતા

તં દૃષ્ટ્વાથ વરારોહા સીતા રક્ષોગણેશ્વરમ્
સંકુચ્યોરૂ સ્તનૌ પીનૌ બાહુભ્યાં પરિરભ્ય ચ

તામ્ ઉવાચ દશગ્રીવઃ સીતાં પરમદુઃખિતામ્
અવાક્શિરાઃ પ્રપતિતો બહુ મન્યસ્વ મામ્ ઇતિ

યદિ ચેત્ ત્વં તુ માં દર્પાન્ નાભિનન્દસિ ગર્વિતે
દ્વિમાસાનન્તરં સીતે પાસ્યામિ રુધિરં તવ

એતચ્ છ્રુત્વા વચસ્ તસ્ય રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ
ઉવાચ પરમક્રુદ્ધા સીતા વચનમ્ ઉત્તમમ્

રાક્ષસાધમ રામસ્ય ભાર્યામ્ અમિતતેજસઃ
ઇક્ષ્વાકુકુલનાથસ્ય સ્નુષાં દશરથસ્ય ચ
અવાચ્યં વદતો જિહ્વા કથં ન પતિતા તવ

કિંસ્વિદ્ વીર્યં તવાનાર્ય યો માં ભર્તુર્ અસંનિધૌ
અપહૃત્યાગતઃ પાપ તેનાદૃષ્ટો મહાત્મના

ન ત્વં રામસ્ય સદૃશો દાસ્યે ઽપ્ય્ અસ્યા ન યુજ્યસે
યજ્ઞીયઃ સત્યવાક્ ચૈવ રણશ્લાઘી ચ રાઘવઃ

જાનક્યા પરુષં વાક્યમ્ એવમ્ ઉક્તો દશાનનઃ
જજ્વાલ સહસા કોપાચ્ ચિતાસ્થ ઇવ પાવકઃ

વિવૃત્ય નયને ક્રૂરે મુષ્ટિમ્ ઉદ્યમ્ય દક્ષિણમ્
મૈથિલીં હન્તુમ્ આરબ્ધઃ સ્ત્રીભિર્ હાહાકૃતં તદા

સ્ત્રીણાં મધ્યાત્ સમુત્પત્ય તસ્ય ભાર્યા દુરાત્મનઃ
વરા મન્દોદરી નામ તયા સ પ્રતિષેધિતઃ

ઉક્તશ્ ચ મધુરાં વાણીં તયા સ મદનાર્દિતઃ
સીતયા તવ કિં કાર્યં મહેન્દ્રસમવિક્રમ
મયા સહ રમસ્વાદ્ય મદ્વિશિષ્ટા ન જાનકી

દેવગન્ધર્વકન્યાભિર્ યક્ષકન્યાભિર્ એવ ચ
સાર્ધં પ્રભો રમસ્વેહ સીતયા કિં કરિષ્યસિ

તતસ્ તાભિઃ સમેતાભિર્ નારીભિઃ સ મહાબલઃ
ઉત્થાપ્ય સહસા નીતો ભવનં સ્વં નિશાચરઃ

યાતે તસ્મિન્ દશગ્રીવે રાક્ષસ્યો વિકૃતાનનાઃ
સીતાં નિર્ભર્ત્સયામ્ આસુર્ વાક્યૈઃ ક્રૂરૈઃ સુદારુણૈઃ

તૃણવદ્ ભાષિતં તાસાં ગણયામ્ આસ જાનકી
તર્જિતં ચ તદા તાસાં સીતાં પ્રાપ્ય નિરર્થકમ્

વૃથાગર્જિતનિશ્ચેષ્ટા રાક્ષસ્યઃ પિશિતાશનાઃ
રાવણાય શશંસુસ્ તાઃ સીતાવ્યવસિતં મહત્

તતસ્ તાઃ સહિતાઃ સર્વા વિહતાશા નિરુદ્યમાઃ
પરિક્ષિપ્ય સમન્તાત્ તાં નિદ્રાવશમ્ ઉપાગતાઃ

તાસુ ચૈવ પ્રસુપ્તાસુ સીતા ભર્તૃહિતે રતા
વિલપ્ય કરુણં દીના પ્રશુશોચ સુદુઃખિતા

તાં ચાહં તાદૃશીં દૃષ્ટ્વા સીતાયા દારુણાં દશામ્
ચિન્તયામ્ આસ વિશ્રાન્તો ન ચ મે નિર્વૃતં મનઃ

સંભાષણાર્થે ચ મયા જાનક્યાશ્ ચિન્તિતો વિધિઃ
ઇક્ષ્વાકુકુલવંશસ્ તુ તતો મમ પુરસ્કૃતઃ

શ્રુત્વા તુ ગદિતાં વાચં રાજર્ષિગણપૂજિતામ્
પ્રત્યભાષત માં દેવી બાષ્પૈઃ પિહિતલોચના

કસ્ ત્વં કેન કથં ચેહ પ્રાપ્તો વાનરપુંગવ
કા ચ રામેણ તે પ્રીતિસ્ તન્ મે શંસિતુમ્ અર્હસિ

તસ્યાસ્ તદ્ વચનં શ્રુત્વા અહમ્ અપ્ય્ અબ્રુવં વચઃ
દેવિ રામસ્ય ભર્તુસ્ તે સહાયો ભીમવિક્રમઃ
સુગ્રીવો નામ વિક્રાન્તો વાનરેન્દો મહાબલઃ

તસ્ય માં વિદ્ધિ ભૃત્યં ત્વં હનૂમન્તમ્ ઇહાગતમ્
ભર્ત્રાહં પ્રહિતસ્ તુભ્યં રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા

ઇદં ચ પુરુષવ્યાઘ્રઃ શ્રીમાન્ દાશરથિઃ સ્વયમ્
અઙ્ગુલીયમ્ અભિજ્ઞાનમ્ અદાત્ તુભ્યં યશસ્વિનિ

તદ્ ઇચ્છામિ ત્વયાજ્ઞપ્તં દેવિ કિં કરવાણ્ય્ અહમ્
રામલક્ષ્મણયોઃ પાર્શ્વં નયામિ ત્વાં કિમ્ ઉત્તરમ્

એતચ્ છ્રુત્વા વિદિત્વા ચ સીતા જનકનન્દિની
આહ રાવણમ્ ઉત્સાદ્ય રાઘવો માં નયત્વ્ ઇતિ

પ્રણમ્ય શિરસા દેવીમ્ અહમ્ આર્યામ્ અનિન્દિતામ્
રાઘવસ્ય મનોહ્લાદમ્ અભિજ્ઞાનમ્ અયાચિષમ્

એવમ્ ઉક્તા વરારોહા મણિપ્રવરમ્ ઉત્તમમ્
પ્રાયચ્છત્ પરમોદ્વિગ્ના વાચા માં સંદિદેશ હ

તતસ્ તસ્યૈ પ્રણમ્યાહં રાજપુત્ર્યૈ સમાહિતઃ
પ્રદક્ષિણં પરિક્રામમ્ ઇહાભ્યુદ્ગતમાનસઃ

ઉત્તરં પુનર્ એવાહ નિશ્ચિત્ય મનસા તદા
હનૂમન્ મમ વૃત્તાન્તં વક્તુમ્ અર્હસિ રાઘવે

યથા શ્રુત્વૈવ નચિરાત્ તાવ્ ઉભૌ રામલક્ષ્મણૌ
સુગ્રીવસહિતૌ વીરાવ્ ઉપેયાતાં તથા કુરુ

યદ્ય્ અન્યથા ભવેદ્ એતદ્ દ્વૌ માસૌ જીવિતં મમ
ન માં દ્રક્ષ્યતિ કાકુત્સ્થો મ્રિયે સાહમ્ અનાથવત્

તચ્ છ્રુત્વા કરુણં વાક્યં ક્રોધો મામ્ અભ્યવર્તત
ઉત્તરં ચ મયા દૃષ્ટં કાર્યશેષમ્ અનન્તરમ્

તતો ઽવર્ધત મે કાયસ્ તદા પર્વતસંનિભઃ
યુદ્ધકાઙ્ક્ષી વનં તચ્ ચ વિનાશયિતુમ્ આરભે

તદ્ ભગ્નં વનષણ્ડં તુ ભ્રાન્તત્રસ્તમૃગદ્વિજમ્
પ્રતિબુદ્ધા નિરીક્ષન્તે રાક્ષસ્યો વિકૃતાનનાઃ

માં ચ દૃષ્ટ્વા વને તસ્મિન્ સમાગમ્ય તતસ્ તતઃ
તાઃ સમભ્યાગતાઃ ક્ષિપ્રં રાવણાયાચચક્ષિરે

રાજન્ વનમ્ ઇદં દુર્ગં તવ ભગ્નં દુરાત્મના
વાનરેણ હ્ય્ અવિજ્ઞાય તવ વીર્યં મહાબલ

દુર્બુદ્ધેસ્ તસ્ય રાજેન્દ્ર તવ વિપ્રિયકારિણઃ
વધમ્ આજ્ઞાપય ક્ષિપ્રં યથાસૌ વિલયં વ્રજેત્

તચ્ છ્રુત્વા રાક્ષસેન્દ્રેણ વિસૃષ્ટા ભૃશદુર્જયાઃ
રાક્ષસાઃ કિંકરા નામ રાવણસ્ય મનોઽનુગાઃ

તેષામ્ અશીતિસાહસ્રં શૂલમુદ્ગરપાણિનામ્
મયા તસ્મિન્ વનોદ્દેશે પરિઘેણ નિષૂદિતમ્

તેષાં તુ હતશેષા યે તે ગતા લઘુવિક્રમાઃ
નિહતં ચ મયા સૈન્યં રાવણાયાચચક્ષિરે

તતો મે બુદ્ધિર્ ઉત્પન્ના ચૈત્યપ્રાસાદમ્ આક્રમમ્

તત્રસ્થાન્ રાક્ષસાન્ હત્વા શતં સ્તમ્ભેન વૈ પુનઃ
લલામ ભૂતો લઙ્કાયા મયા વિધ્વંસિતો રુષા

તતઃ પ્રહસ્તસ્ય સુતં જમ્બુમાલિનમ્ આદિશત્

તમ્ અહં બલસંપન્નં રાક્ષસં રણકોવિદમ્
પરિઘેણાતિઘોરેણ સૂદયામિ સહાનુગમ્

તચ્ છ્રુત્વા રાક્ષસેન્દ્રસ્ તુ મન્ત્રિપુત્રાન્ મહાબલાન્
પદાતિબલસંપન્નાન્ પ્રેષયામ્ આસ રાવણઃ
પરિઘેણૈવ તાન્ સર્વાન્ નયામિ યમસાદનમ્

મન્ત્રિપુત્રાન્ હતાઞ્ શ્રુત્વા સમરે લઘુવિક્રમાન્
પઞ્ચસેનાગ્રગાઞ્ શૂરાન્ પ્રેષયામ્ આસ રાવણઃ
તાન્ અહં સહ સૈન્યાન્ વૈ સર્વાન્ એવાભ્યસૂદયમ્

તતઃ પુનર્ દશગ્રીવઃ પુત્રમ્ અક્ષં મહાબલમ્
બહુભી રાકસૈઃ સાર્ધં પ્રેષયામ્ આસ સંયુગે

તં તુ મન્દોદરી પુત્રં કુમારં રણપણ્ડિતમ્
સહસા ખં સમુત્ક્રાન્તં પાદયોશ્ ચ ગૃહીતવાન્
ચર્માસિનં શતગુણં ભ્રામયિત્વા વ્યપેષયમ્

તમ્ અક્ષમ્ આગતં ભગ્નં નિશમ્ય સ દશાનનઃ
તત ઇન્દ્રજિતં નામ દ્વિતીયં રાવણઃ સુતમ્
વ્યાદિદેશ સુસંક્રુદ્ધો બલિનં યુદ્ધદુર્મદમ્

તસ્યાપ્ય્ અહં બલં સર્વં તં ચ રાક્ષસપુંગવમ્
નષ્ટૌજસં રણે કૃત્વા પરં હર્ષમ્ ઉપાગમમ્

મહતા હિ મહાબાહુઃ પ્રત્યયેન મહાબલઃ
પ્રેષિતો રાવણેનૈષ સહ વીરૈર્ મદોત્કટૈઃ

બ્રાહ્મેણાસ્ત્રેણ સ તુ માં પ્રબધ્નાચ્ ચાતિવેગતઃ
રજ્જૂભિર્ અભિબધ્નન્તિ તતો માં તત્ર રાક્ષસાઃ

રાવણસ્ય સમીપં ચ ગૃહીત્વા મામ્ ઉપાનયન્
દૃષ્ટ્વા સંભાષિતશ્ ચાહં રાવણેન દુરાત્મના

પૃષ્ટશ્ ચ લઙ્કાગમનં રાક્ષસાનાં ચ તદ્ વધમ્
તત્ સર્વં ચ મયા તત્ર સીતાર્થમ્ ઇતિ જલ્પિતમ્

અસ્યાહં દર્શનાકાઙ્ક્ષી પ્રાપ્તસ્ ત્વદ્ભવનં વિભો
મારુતસ્યૌરસઃ પુત્રો વાનરો હનુમાન્ અહમ્

રામદૂતં ચ માં વિદ્ધિ સુગ્રીવસચિવં કપિમ્
સો ઽહં દૌત્યેન રામસ્ય ત્વત્સમીપમ્ ઇહાગતઃ

શૃણુ ચાપિ સમાદેશં યદ્ અહં પ્રબ્રવીમિ તે
રાક્ષસેશ હરીશસ્ ત્વાં વાક્યમ્ આહ સમાહિતમ્
ધર્માર્થકામસહિતં હિતં પથ્યમ્ ઇવાશનમ્

વસતો ઋષ્યમૂકે મે પર્વતે વિપુલદ્રુમે
રાઘવો રણવિક્રાન્તો મિત્રત્વં સમુપાગતઃ

તેન મે કથિતં રાજન્ ભાર્યા મે રક્ષસા હૃતા
તત્ર સાહાય્યહેતોર્ મે સમયં કર્તુમ્ અર્હસિ

વાલિના હૃતરાજ્યેન સુગ્રીવેણ સહ પ્રભુઃ
ચક્રે ઽગ્નિસાક્ષિકં સક્યં રાઘવઃ સહલક્ષ્મણઃ

તેન વાલિનમ્ ઉત્સાદ્ય શરેણૈકેન સંયુગે
વાનરાણાં મહારાજઃ કૃતઃ સંપ્લવતાં પ્રભુઃ

તસ્ય સાહાય્યમ્ અસ્માભિઃ કાર્યં સર્વાત્મના ત્વ્ ઇહ
તેન પ્રસ્થાપિતસ્ તુભ્યં સમીપમ્ ઇહ ધર્મતઃ

ક્ષિપ્રમ્ આનીયતાં સીતા દીયતાં રાઘવસ્ય ચ
યાવન્ ન હરયો વીરા વિધમન્તિ બલં તવ

વાનરાણાં પ્રભવો હિ ન કેન વિદિતઃ પુરા
દેવતાનાં સકાશં ચ યે ગચ્છન્તિ નિમન્ત્રિતાઃ

ઇતિ વાનરરાજસ્ ત્વામ્ આહેત્ય્ અભિહિતો મયા
મામ્ ઐક્ષત તતો રુષ્ટશ્ ચક્ષુષા પ્રદહન્ન્ ઇવ

તેન વધ્યો ઽહમ્ આજ્ઞપ્તો રક્ષસા રૌદ્રકર્મણા

તતો વિભીષણો નામ તસ્ય ભ્રાતા મહામતિઃ
તેન રાક્ષસરાજો ઽસૌ યાચિતો મમ કારણાત્

દૂતવધ્યા ન દૃષ્ટા હિ રાજશાસ્ત્રેષુ રાક્ષસ
દૂતેન વેદિતવ્યં ચ યથાર્થં હિતવાદિના

સુમહત્ય્ અપરાધે ઽપિ દૂતસ્યાતુલવિક્રમઃ
વિરૂપકરણં દૃષ્ટં ન વધો ઽસ્તીહ શાસ્ત્રતઃ

વિભીષણેનૈવમ્ ઉક્તો રાવણઃ સંદિદેશ તાન્
રાક્ષસાન્ એતદ્ એવાદ્ય લાઙ્ગૂલં દહ્યતામ્ ઇતિ

તતસ્ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા મમ પુચ્છં સમન્તતઃ
વેષ્ટિતં શણવલ્કૈશ્ ચ પટૈઃ કાર્પાસકૈસ્ તથા

રાક્ષસાઃ સિદ્ધસંનાહાસ્ તતસ્ તે ચણ્ડવિક્રમાઃ
તદ્ આદીપ્યન્ત મે પુચ્છં હનન્તઃ કાષ્ઠમુષ્ટિભિઃ

બદ્ધસ્ય બહુભિઃ પાશૈર્ યન્ત્રિતસ્ય ચ રાક્ષસૈઃ
ન મે પીડા ભવેત્ કા ચિદ્ દિદૃક્ષોર્ નગરીં દિવા

તતસ્ તે રાક્ષસાઃ શૂરા બદ્ધં મામ્ અગ્નિસંવૃતમ્
અઘોષયન્ રાજમાર્ગે નગરદ્વારમ્ આગતાઃ

તતો ઽહં સુમહદ્ રૂપં સંક્ષિપ્ય પુનર્ આત્મનઃ
વિમોચયિત્વા તં બન્ધં પ્રકૃતિષ્ઠઃ સ્થિતઃ પુનઃ

આયસં પરિઘં ગૃહ્ય તાનિ રક્ષાંસ્ય્ અસૂદયમ્
તતસ્ તન્ નગરદ્વારં વેગેનાપ્લુતવાન્ અહમ્

પુચ્છેન ચ પ્રદીપ્તેન તાં પુરીં સાટ્ટગોપુરામ્
દહામ્ય્ અહમ્ અસંભ્રાન્તો યુગાન્તાગ્નિર્ ઇવ પ્રજાઃ

દગ્ધ્વા લઙ્કાં પુનશ્ ચૈવ શઙ્કા મામ્ અભ્યવર્તત
દહતા ચ મયા લઙ્કાં દગ્ધા સીતા ન સંશયઃ

અથાહં વાચમ્ અશ્રૌષં ચારણાનાં શુભાક્ષરામ્
જાનકી ન ચ દગ્ધેતિ વિસ્મયોદન્તભાષિણામ્

તતો મે બુદ્ધિર્ ઉત્પન્ના શ્રુત્વા તામ્ અદ્ભુતાં ગિરમ્
પુનર્ દૃષ્ટા ચ વૈદેહી વિસૃષ્ટશ્ ચ તયા પુનઃ

રાઘવસ્ય પ્રભાવેન ભવતાં ચૈવ તેજસા
સુગ્રીવસ્ય ચ કાર્યાર્થં મયા સર્વમ્ અનુષ્ઠિતમ્

એતત્ સર્વં મયા તત્ર યથાવદ્ ઉપપાદિતમ્
અત્ર યન્ ન કૃતં શેષં તત્ સર્વં ક્રિયતામ્ ઇતિ