રામાયણ · અધ્યાય 5.051

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા દશગ્રીવો મહાબલઃ
દેશકાલહિતં વાક્યં ભ્રાતુર્ ઉત્તમમ્ અબ્રવીત્

સમ્યગ્ ઉક્તં હિ ભવતા દૂતવધ્યા વિગર્હિતા
અવશ્યં તુ વધાદ્ અન્યઃ ક્રિયતામ્ અસ્ય નિગ્રહઃ

કપીનાં કિલ લાઙ્ગૂલમ્ ઇષ્ટં ભવતિ ભૂષણમ્
તદ્ અસ્ય દીપ્યતાં શીઘ્રં તેન દગ્ધેન ગચ્છતુ

તતઃ પશ્યન્ત્વ્ ઇમં દીનમ્ અઙ્ગવૈરૂપ્યકર્શિતમ્
સમિત્રા જ્ઞાતયઃ સર્વે બાન્ધવાઃ સસુહૃજ્જનાઃ

આજ્ઞાપયદ્ રાક્ષસેન્દ્રઃ પુરં સર્વં સચત્વરમ્
લાઙ્ગૂલેન પ્રદીપ્તેન રક્ષોભિઃ પરિણીયતામ્

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા રાક્ષસાઃ કોપકર્કશાઃ
વેષ્ટન્તે તસ્ય લાઙ્ગૂલં જીર્ણૈઃ કાર્પાસિકૈઃ પટૈઃ

સંવેષ્ટ્યમાને લાઙ્ગૂલે વ્યવર્ધત મહાકપિઃ
શુષ્કમ્ ઇન્ધનમ્ આસાદ્ય વનેષ્વ્ ઇવ હુતાશનઃ

તૈલેન પરિષિચ્યાથ તે ઽગ્નિં તત્રાવપાતયન્

લાઙ્ગૂલેન પ્રદીપ્તેન રાક્ષસાંસ્ તાન્ અપાતયત્
રોષામર્ષપરીતાત્મા બાલસૂર્યસમાનનઃ

સ ભૂયઃ સંગતૈઃ ક્રૂરૈ રાકસૈર્ હરિસત્તમઃ
નિબદ્ધઃ કૃતવાન્ વીરસ્ તત્કાલસદૃશીં મતિમ્

કામં ખલુ ન મે શક્તા નિબધસ્યાપિ રાક્ષસાઃ
છિત્ત્વા પાશાન્ સમુત્પત્ય હન્યામ્ અહમ્ ઇમાન્ પુનઃ

સર્વેષામ્ એવ પર્યાપ્તો રાક્ષસાનામ્ અહં યુધિ
કિં તુ રામસ્ય પ્રીત્યર્થં વિષહિષ્યે ઽહમ્ ઈદૃશમ્

લઙ્કા ચરયિતવ્યા મે પુનર્ એવ ભવેદ્ ઇતિ
રાત્રૌ ન હિ સુદૃષ્ટા મે દુર્ગકર્મવિધાનતઃ
અવશ્યમ્ એવ દ્રષ્ટવ્યા મયા લઙ્કા નિશાક્ષયે

કામં બન્ધૈશ્ ચ મે ભૂયઃ પુચ્છસ્યોદ્દીપનેન ચ
પીડાં કુર્વન્તુ રક્ષાંસિ ન મે ઽસ્તિ મનસઃ શ્રમઃ

તતસ્ તે સંવૃતાકારં સત્ત્વવન્તં મહાકપિમ્
પરિગૃહ્ય યયુર્ હૃષ્ટા રાક્ષસાઃ કપિકુઞ્જરમ્

શઙ્ખભેરીનિનાદૈસ્ તૈર્ ઘોષયન્તઃ સ્વકર્મભિઃ
રાક્ષસાઃ ક્રૂરકર્માણશ્ ચારયન્તિ સ્મ તાં પુરીમ્

હનુમાંશ્ ચારયામ્ આસ રાક્ષસાનાં મહાપુરીમ્
અથાપશ્યદ્ વિમાનાનિ વિચિત્રાણિ મહાકપિઃ

સંવૃતાન્ ભૂમિભાગાંશ્ ચ સુવિભક્તાંશ્ ચ ચત્વરાન્
રથ્યાશ્ ચ ગૃહસંબાધાઃ કપિઃ શૃઙ્ગાટકાનિ ચ

ચત્વરેષુ ચતુષ્કેષુ રાજમાર્ગે તથૈવ ચ
ઘોષયન્તિ કપિં સર્વે ચારીક ઇતિ રાક્ષસાઃ

દીપ્યમાને તતસ્ તસ્ય લાઙ્ગૂલાગ્રે હનૂમતઃ
રાક્ષસ્યસ્ તા વિરૂપાક્ષ્યઃ શંસુર્ દેવ્યાસ્ તદ્ અપ્રિયમ્

યસ્ ત્વયા કૃતસંવાદઃ સીતે તામ્રમુખઃ કપિઃ
લાઙ્ગૂલેન પ્રદીપ્તેન સ એષ પરિણીયતે

શ્રુત્વા તદ્ વચનં ક્રૂરમ્ આત્માપહરણોપમમ્
વૈદેહી શોકસંતપ્તા હુતાશનમ્ ઉપાગમત્

મઙ્ગલાભિમુખી તસ્ય સા તદાસીન્ મહાકપેઃ
ઉપતસ્થે વિશાલાક્ષી પ્રયતા હવ્યવાહનમ્

યદ્ય્ અસ્તિ પતિશુશ્રૂષા યદ્ય્ અસ્તિ ચરિતં તપઃ
યદિ ચાસ્ત્ય્ એકપત્નીત્વં શીતો ભવ હનૂમતઃ

યદિ કશ્ ચિદ્ અનુક્રોશસ્ તસ્ય મય્ય્ અસ્તિ ધીમતઃ
યદિ વા ભાગ્યશેષં મે શીતો ભવ હનૂમતઃ

યદિ માં વૃત્તસંપન્નાં તત્સમાગમલાલસામ્
સ વિજાનાતિ ધર્માત્મા શીતો ભવ હનૂમતઃ

યદિ માં તારયત્ય્ આર્યઃ સુગ્રીવઃ સત્યસંગરઃ
અસ્માદ્ દુઃખાન્ મહાબાહુઃ શીતો ભવ હનૂમતઃ

તતસ્ તીક્ષ્ણાર્ચિર્ અવ્યગ્રઃ પ્રદક્ષિણશિખો ઽનલઃ
જજ્વાલ મૃગશાવાક્ષ્યાઃ શંસન્ન્ ઇવ શિવં કપેઃ

દહ્યમાને ચ લાઙ્ગૂલે ચિન્તયામ્ આસ વાનરઃ
પ્રદીપ્તો ઽગ્નિર્ અયં કસ્માન્ ન માં દહતિ સર્વતઃ

દૃશ્યતે ચ મહાજ્વાલઃ કરોતિ ચ ન મે રુજમ્
શિશિરસ્યેવ સંપાતો લાઙ્ગૂલાગ્રે પ્રતિષ્ઠિતઃ

અથ વા તદ્ ઇદં વ્યક્તં યદ્ દૃષ્ટં પ્લવતા મયા
રામપ્રભાવાદ્ આશ્ચર્યં પર્વતઃ સરિતાં પતૌ

યદિ તાવત્ સમુદ્રસ્ય મૈનાકસ્ય ચ ધીમથ
રામાર્થં સંભ્રમસ્ તાદૃક્ કિમ્ અગ્નિર્ ન કરિષ્યતિ

સીતાયાશ્ ચાનૃશંસ્યેન તેજસા રાઘવસ્ય ચ
પિતુશ્ ચ મમ સખ્યેન ન માં દહતિ પાવકઃ

ભૂયઃ સ ચિન્તયામ્ આસ મુહૂર્તં કપિકુઞ્જરઃ
ઉત્પપાતાથ વેગેન નનાદ ચ મહાકપિઃ

પુરદ્વારં તતઃ શ્રીમાઞ્ શૈલશૃઙ્ગમ્ ઇવોન્નતમ્
વિભક્તરક્ષઃસંબાધમ્ આસસાદાનિલાત્મજઃ

સ ભૂત્વા શૈલસંકાશઃ ક્ષણેન પુનર્ આત્મવાન્
હ્રસ્વતાં પરમાં પ્રાપ્તો બન્ધનાન્ય્ અવશાતયત્

વિમુક્તશ્ ચાભવચ્ છ્રીમાન્ પુનઃ પર્વતસંનિભઃ
વીક્ષમાણશ્ ચ દદૃશે પરિઘં તોરણાશ્રિતમ્

સ તં ગૃહ્ય મહાબાહુઃ કાલાયસપરિષ્કૃતમ્
રક્ષિણસ્ તાન્ પુનઃ સર્વાન્ સૂદયામ્ આસ મારુતિઃ

સ તાન્ નિહત્વા રણચણ્ડવિક્રમઃ સમીક્ષમાણઃ પુનર્ એવ લઙ્કામ્
પ્રદીપ્તલાઙ્ગૂલકૃતાર્ચિમાલી પ્રકાશતાદિત્ય ઇવાંશુમાલી