રામાયણ · અધ્યાય 5.020

સીતાયા વચનં શ્રુત્વા પરુષં રાક્ષસાધિપઃ
પ્રત્યુવાચ તતઃ સીતાં વિપ્રિયં પ્રિયદર્શનામ્

યથા યથા સાન્ત્વયિતા વશ્યઃ સ્ત્રીણાં તથા તથા
યથા યથા પ્રિયં વક્તા પરિભૂતસ્ તથા તથા

સંનિયચ્છતિ મે ક્રોધં ત્વયિ કામઃ સમુત્થિતઃ
દ્રવતો માર્ગમ્ આસાદ્ય હયાન્ ઇવ સુસારથિઃ

વામઃ કામો મનુષ્યાણાં યસ્મિન્ કિલ નિબધ્યતે
જને તસ્મિંસ્ ત્વ્ અનુક્રોશઃ સ્નેહશ્ ચ કિલ જાયતે

એતસ્માત્ કારણાન્ ન તાં ઘતયામિ વરાનને
વધાર્હામ્ અવમાનાર્હાં મિથ્યાપ્રવ્રજિતે રતામ્

પરુષાણિ હિ વાક્યાનિ યાનિ યાનિ બ્રવીષિ મામ્
તેષુ તેષુ વધો યુક્તસ્ તવ મૈથિલિ દારુણઃ

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ વૈદેહીં રાવણો રાક્ષસાધિપઃ
ક્રોધસંરમ્ભસંયુક્તઃ સીતામ્ ઉત્તરમ્ અબ્રવીત્

દ્વૌ માસૌ રક્ષિતવ્યૌ મે યો ઽવધિસ્ તે મયા કૃતઃ
તતઃ શયનમ્ આરોહ મમ ત્વં વરવર્ણિનિ

દ્વાભ્યામ્ ઊર્ધ્વં તુ માસાભ્યાં ભર્તારં મામ્ અનિચ્છતીમ્
મમ ત્વાં પ્રાતરાશાર્થમ્ આરભન્તે મહાનસે

તાં તર્જ્યમાનાં સંપ્રેક્ષ્ય રાક્ષસેન્દ્રેણ જાનકીમ્
દેવગન્ધર્વકન્યાસ્ તા વિષેદુર્ વિપુલેક્ષણાઃ

ઓષ્ઠપ્રકારૈર્ અપરા નેત્રવક્ત્રૈસ્ તથાપરાઃ
સીતામ્ આશ્વાસયામ્ આસુસ્ તર્જિતાં તેન રક્ષસા

તાભિર્ આશ્વાસિતા સીતા રાવણં રાક્ષસાધિપમ્
ઉવાચાત્મહિતં વાક્યં વૃત્તશૌણ્ડીર્યગર્વિતમ્

નૂનં ન તે જનઃ કશ્ ચિદ્ અસિન્ નિઃશ્રેયસે સ્થિતઃ
નિવારયતિ યો ન ત્વાં કર્મણો ઽસ્માદ્ વિગર્હિતાત્

માં હિ ધર્માત્મનઃ પત્નીં શચીમ્ ઇવ શચીપતેઃ
ત્વદન્યસ્ ત્રિષુ લોકેષુ પ્રાર્થયેન્ મનસાપિ કઃ

રાક્ષસાધમ રામસ્ય ભાર્યામ્ અમિતતેજસઃ
ઉક્તવાન્ અસિ યત્ પાપં ક્વ ગતસ્ તસ્ય મોક્ષ્યસે

યથા દૃપ્તશ્ ચ માતઙ્ગઃ શશશ્ ચ સહિતૌ વને
તથા દ્વિરદવદ્ રામસ્ ત્વં નીચ શશવત્ સ્મૃતઃ

સ ત્વમ્ ઇક્ષ્વાકુનાથં વૈ ક્ષિપન્ન્ ઇહ ન લજ્જસે
ચક્ષુષો વિષયં તસ્ય ન તાવદ્ ઉપગચ્છસિ

ઇમે તે નયને ક્રૂરે વિરૂપે કૃષ્ણપિઙ્ગલે
ક્ષિતૌ ન પતિતે કસ્માન્ મામ્ અનાર્યનિરીક્ષિતઃ

તસ્ય ધર્માત્મનઃ પત્નીં સ્નુષાં દશરથસ્ય ચ
કથં વ્યાહરતો માં તે ન જિહ્વા પાપ શીર્યતે

અસંદેશાત્ તુ રામસ્ય તપસશ્ ચાનુપાલનાત્
ન ત્વાં કુર્મિ દશગ્રીવ ભસ્મ ભસ્માર્હતેજસા

નાપહર્તુમ્ અહં શક્યા તસ્ય રામસ્ય ધીમતઃ
વિધિસ્ તવ વધાર્થાય વિહિતો નાત્ર સંશયઃ

શૂરેણ ધનદભ્રાતા બલૈઃ સમુદિતેન ચ
અપોહ્ય રામં કસ્માદ્ ધિ દારચૌર્યં ત્વયા કૃતમ્

સીતાયા વચનં શ્રુત્વા રાવણો રાક્ષસાધિપઃ
વિવૃત્ય નયને ક્રૂરે જાનકીમ્ અન્વવૈક્ષત

નીલજીમૂતસંકાશો મહાભુજશિરોધરઃ
સિંહસત્ત્વગતિઃ શ્રીમાન્ દીપ્તજિહ્વોગ્રલોચનઃ

ચલાગ્રમકુટઃ પ્રાંશુશ્ ચિત્રમાલ્યાનુલેપનઃ
રક્તમાલ્યામ્બરધરસ્ તપ્તાઙ્ગદવિભૂષણઃ

શ્રોણીસૂત્રેણ મહતા મેકકેન સુસંવૃતઃ
અમૃતોત્પાદનદ્ધેન ભુજંગેનેવ મન્દરઃ

તરુણાદિત્યવર્ણાભ્યાં કુણ્ડલાભ્યાં વિભૂષિતઃ
રક્તપલ્લવપુષ્પાભ્યામ્ અશોકાભ્યામ્ ઇવાચલઃ

અવેક્ષમાણો વૈદેહીં કોપસંરક્તલોચનઃ
ઉવાચ રાવણઃ સીતાં ભુજંગ ઇવ નિઃશ્વસન્

અનયેનાભિસંપન્નમ્ અર્થહીનમ્ અનુવ્રતે
નાશયામ્ય્ અહમ્ અદ્ય ત્વાં સૂર્યઃ સંધ્યામ્ ઇવૌજસા

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા મૈથિલીં રાજા રાવણઃ શત્રુરાવણઃ
સંદિદેશ તતઃ સર્વા રાક્ષસીર્ ઘોરદર્શનાઃ

એકાક્ષીમ્ એકકર્ણાં ચ કર્ણપ્રાવરણાં તથા
ગોકર્ણીં હસ્તિકર્ણીં ચ લમ્બકર્ણીમ્ અકર્ણિકામ્

હસ્તિપદ્ય શ્વપદ્યૌ ચ ગોપદીં પાદચૂલિકામ્
એકાક્ષીમ્ એકપાદીં ચ પૃથુપાદીમ્ અપાદિકામ્

અતિમાત્રશિરોગ્રીવામ્ અતિમાત્રકુચોદરીમ્
અતિમાત્રાસ્યનેત્રાં ચ દીર્ઘજિહ્વામ્ અજિહ્વિકામ્
અનાસિકાં સિંહમુખીં ગોમુખીં સૂકરીમુખીમ્

યથા મદ્વશગા સીતા ક્ષિપ્રં ભવતિ જાનકી
તથા કુરુત રાક્ષસ્યઃ સર્વાઃ ક્ષિપ્રં સમેત્ય ચ

પ્રતિલોમાનુલોમૈશ્ ચ સામદાનાદિભેદનૈઃ
આવર્તયત વૈદેહીં દણ્ડસ્યોદ્યમનેન ચ

ઇતિ પ્રતિસમાદિશ્ય રાક્ષસેન્દ્રઃ પુનઃ પુનઃ
કામમન્યુપરીતાત્મા જાનકીં પર્યતર્જયત્

ઉપગમ્ય તતઃ ક્ષિપ્રં રાક્ષસી ધાન્યમાલિની
પરિષ્વજ્ય દશગ્રીવમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

મયા ક્રીડ મહારાજસીતયા કિં તવાનયા
અકામાં કામયાનસ્ય શરીરમ્ ઉપતપ્યતે
ઇચ્છન્તીં કામયાનસ્ય પ્રીતિર્ ભવતિ શોભના

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ રાક્ષસ્યા સમુત્ક્ષિપ્તસ્ તતો બલી
જ્વલદ્ભાસ્કરવર્ણાભં પ્રવિવેશ નિવેશનમ્

દેવગન્ધર્વકન્યાશ્ ચ નાગકન્યાશ્ ચ તાસ્ તતઃ
પરિવાર્ય દશગ્રીવં વિવિશુસ્ તદ્ ગૃહોત્તમમ્

સ મૈથિલીં ધર્મપરામ્ અવસ્થિતાં પ્રવેપમાનાં પરિભર્ત્સ્ય રાવણઃ
વિહાય સીતાં મદનેન મોહિતઃ સ્વમ્ એવ વેશ્મ પ્રવિવેશ ભાસ્વરમ્