रामायण · अध्याय 5.020

सीताया वचनं श्रुत्वा परुषं राक्षसाधिपः
प्रत्युवाच ततः सीतां विप्रियं प्रियदर्शनाम्

यथा यथा सान्त्वयिता वश्यः स्त्रीणां तथा तथा
यथा यथा प्रियं वक्ता परिभूतस् तथा तथा

संनियच्छति मे क्रोधं त्वयि कामः समुत्थितः
द्रवतो मार्गम् आसाद्य हयान् इव सुसारथिः

वामः कामो मनुष्याणां यस्मिन् किल निबध्यते
जने तस्मिंस् त्व् अनुक्रोशः स्नेहश् च किल जायते

एतस्मात् कारणान् न तां घतयामि वरानने
वधार्हाम् अवमानार्हां मिथ्याप्रव्रजिते रताम्

परुषाणि हि वाक्यानि यानि यानि ब्रवीषि माम्
तेषु तेषु वधो युक्तस् तव मैथिलि दारुणः

एवम् उक्त्वा तु वैदेहीं रावणो राक्षसाधिपः
क्रोधसंरम्भसंयुक्तः सीताम् उत्तरम् अब्रवीत्

द्वौ मासौ रक्षितव्यौ मे यो ऽवधिस् ते मया कृतः
ततः शयनम् आरोह मम त्वं वरवर्णिनि

द्वाभ्याम् ऊर्ध्वं तु मासाभ्यां भर्तारं माम् अनिच्छतीम्
मम त्वां प्रातराशार्थम् आरभन्ते महानसे

तां तर्ज्यमानां संप्रेक्ष्य राक्षसेन्द्रेण जानकीम्
देवगन्धर्वकन्यास् ता विषेदुर् विपुलेक्षणाः

ओष्ठप्रकारैर् अपरा नेत्रवक्त्रैस् तथापराः
सीताम् आश्वासयाम् आसुस् तर्जितां तेन रक्षसा

ताभिर् आश्वासिता सीता रावणं राक्षसाधिपम्
उवाचात्महितं वाक्यं वृत्तशौण्डीर्यगर्वितम्

नूनं न ते जनः कश् चिद् असिन् निःश्रेयसे स्थितः
निवारयति यो न त्वां कर्मणो ऽस्माद् विगर्हितात्

मां हि धर्मात्मनः पत्नीं शचीम् इव शचीपतेः
त्वदन्यस् त्रिषु लोकेषु प्रार्थयेन् मनसापि कः

राक्षसाधम रामस्य भार्याम् अमिततेजसः
उक्तवान् असि यत् पापं क्व गतस् तस्य मोक्ष्यसे

यथा दृप्तश् च मातङ्गः शशश् च सहितौ वने
तथा द्विरदवद् रामस् त्वं नीच शशवत् स्मृतः

स त्वम् इक्ष्वाकुनाथं वै क्षिपन्न् इह न लज्जसे
चक्षुषो विषयं तस्य न तावद् उपगच्छसि

इमे ते नयने क्रूरे विरूपे कृष्णपिङ्गले
क्षितौ न पतिते कस्मान् माम् अनार्यनिरीक्षितः

तस्य धर्मात्मनः पत्नीं स्नुषां दशरथस्य च
कथं व्याहरतो मां ते न जिह्वा पाप शीर्यते

असंदेशात् तु रामस्य तपसश् चानुपालनात्
न त्वां कुर्मि दशग्रीव भस्म भस्मार्हतेजसा

नापहर्तुम् अहं शक्या तस्य रामस्य धीमतः
विधिस् तव वधार्थाय विहितो नात्र संशयः

शूरेण धनदभ्राता बलैः समुदितेन च
अपोह्य रामं कस्माद् धि दारचौर्यं त्वया कृतम्

सीताया वचनं श्रुत्वा रावणो राक्षसाधिपः
विवृत्य नयने क्रूरे जानकीम् अन्ववैक्षत

नीलजीमूतसंकाशो महाभुजशिरोधरः
सिंहसत्त्वगतिः श्रीमान् दीप्तजिह्वोग्रलोचनः

चलाग्रमकुटः प्रांशुश् चित्रमाल्यानुलेपनः
रक्तमाल्याम्बरधरस् तप्ताङ्गदविभूषणः

श्रोणीसूत्रेण महता मेककेन सुसंवृतः
अमृतोत्पादनद्धेन भुजंगेनेव मन्दरः

तरुणादित्यवर्णाभ्यां कुण्डलाभ्यां विभूषितः
रक्तपल्लवपुष्पाभ्याम् अशोकाभ्याम् इवाचलः

अवेक्षमाणो वैदेहीं कोपसंरक्तलोचनः
उवाच रावणः सीतां भुजंग इव निःश्वसन्

अनयेनाभिसंपन्नम् अर्थहीनम् अनुव्रते
नाशयाम्य् अहम् अद्य त्वां सूर्यः संध्याम् इवौजसा

इत्य् उक्त्वा मैथिलीं राजा रावणः शत्रुरावणः
संदिदेश ततः सर्वा राक्षसीर् घोरदर्शनाः

एकाक्षीम् एककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा
गोकर्णीं हस्तिकर्णीं च लम्बकर्णीम् अकर्णिकाम्

हस्तिपद्य श्वपद्यौ च गोपदीं पादचूलिकाम्
एकाक्षीम् एकपादीं च पृथुपादीम् अपादिकाम्

अतिमात्रशिरोग्रीवाम् अतिमात्रकुचोदरीम्
अतिमात्रास्यनेत्रां च दीर्घजिह्वाम् अजिह्विकाम्
अनासिकां सिंहमुखीं गोमुखीं सूकरीमुखीम्

यथा मद्वशगा सीता क्षिप्रं भवति जानकी
तथा कुरुत राक्षस्यः सर्वाः क्षिप्रं समेत्य च

प्रतिलोमानुलोमैश् च सामदानादिभेदनैः
आवर्तयत वैदेहीं दण्डस्योद्यमनेन च

इति प्रतिसमादिश्य राक्षसेन्द्रः पुनः पुनः
काममन्युपरीतात्मा जानकीं पर्यतर्जयत्

उपगम्य ततः क्षिप्रं राक्षसी धान्यमालिनी
परिष्वज्य दशग्रीवम् इदं वचनम् अब्रवीत्

मया क्रीड महाराजसीतया किं तवानया
अकामां कामयानस्य शरीरम् उपतप्यते
इच्छन्तीं कामयानस्य प्रीतिर् भवति शोभना

एवम् उक्तस् तु राक्षस्या समुत्क्षिप्तस् ततो बली
ज्वलद्भास्करवर्णाभं प्रविवेश निवेशनम्

देवगन्धर्वकन्याश् च नागकन्याश् च तास् ततः
परिवार्य दशग्रीवं विविशुस् तद् गृहोत्तमम्

स मैथिलीं धर्मपराम् अवस्थितां प्रवेपमानां परिभर्त्स्य रावणः
विहाय सीतां मदनेन मोहितः स्वम् एव वेश्म प्रविवेश भास्वरम्