રામાયણ · અધ્યાય 5.005

સ નિકામં વિનામેષુ વિચરન્ કામરૂપધૃક્
વિચચાર કપિર્ લઙ્કાં લાઘવેન સમન્વિતઃ

આસસાદાથ લક્ષ્મીવાન્ રાક્ષસેન્દ્રનિવેશનમ્
પ્રાકારેણાર્કવર્ણેન ભાસ્વરેણાભિસંવૃતમ્

રક્ષિતં રાક્ષસૈર્ ભીમૈઃ સિંહૈર્ ઇવ મહદ્ વનમ્
સમીક્ષમાણો ભવનં ચકાશે કપિકુઞ્જરઃ

રૂપ્યકોપહિતૈશ્ ચિત્રૈસ્ તોરણૈર્ હેમભૂષિતૈઃ
વિચિત્રાભિશ્ ચ કક્ષ્યાભિર્ દ્વારૈશ્ ચ રુચિરૈર્ વૃતમ્

ગજાસ્થિતૈર્ મહામાત્રૈઃ શૂરૈશ્ ચ વિગતશ્રમૈઃ
ઉપસ્થિતમ્ અસંહાર્યૈર્ હયૈઃ સ્યન્દનયાયિભિઃ

સિંહવ્યાઘ્રતનુત્રાણૈર્ દાન્તકાઞ્ચનરાજતૈઃ
ઘોષવદ્ભિર્ વિચિત્રૈશ્ ચ સદા વિચરિતં રથૈઃ

બહુરત્નસમાકીર્ણં પરાર્ધ્યાસનભાજનમ્
મહારથસમાવાસં મહારથમહાસનમ્

દૃશ્યૈશ્ ચ પરમોદારૈસ્ તૈસ્ તૈશ્ ચ મૃગપક્ષિભિઃ
વિવિધૈર્ બહુસાહસ્રૈઃ પરિપૂર્ણં સમન્તતઃ

વિનીતૈર્ અન્તપાલૈશ્ ચ રક્ષોભિશ્ ચ સુરક્ષિતમ્
મુખ્યાભિશ્ ચ વરસ્ત્રીભિઃ પરિપૂર્ણં સમન્તતઃ

મુદિતપ્રમદા રત્નં રાક્ષસેન્દ્રનિવેશનમ્
વરાભરણનિર્હ્રાદૈઃ સમુદ્રસ્વનનિઃસ્વનમ્

તદ્ રાજગુણસંપન્નં મુખ્યૈશ્ ચ વરચન્દનૈઃ
ભેરીમૃદઙ્ગાભિરુતં શઙ્ખઘોષવિનાદિતમ્

નિત્યાર્ચિતં પર્વહુતં પૂજિતં રાક્ષસૈઃ સદા
સમુદ્રમ્ ઇવ ગમ્ભીરં સમુદ્રમ્ ઇવ નિઃસ્વનમ્

મહાત્માનો મહદ્ વેશ્મ મહારત્નપરિચ્છદમ્
મહાજનસમાકીર્ણં દદર્શ સ મહાકપિઃ

વિરાજમાનં વપુષા ગજાશ્વરથસંકુલમ્
લઙ્કાભરણમ્ ઇત્ય્ એવ સો ઽમન્યત મહાકપિઃ

ગૃહાદ્ ગૃહં રાક્ષસાનામ્ ઉદ્યાનાનિ ચ વાનરઃ
વીક્ષમાણો હ્ય્ અસંત્રસ્તઃ પ્રાસાદાંશ્ ચ ચચાર સઃ

અવપ્લુત્ય મહાવેગઃ પ્રહસ્તસ્ય નિવેશનમ્
તતો ઽન્યત્ પુપ્લુવે વેશ્મ મહાપાર્શ્વસ્ય વીર્યવાન્

અથ મેઘપ્રતીકાશં કુમ્ભકર્ણનિવેશનમ્
વિભીષણસ્ય ચ તથા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ

મહોદરસ્ય ચ તથા વિરૂપાક્ષસ્ય ચૈવ હિ
વિદ્યુજ્જિહ્વસ્ય ભવનં વિદ્યુન્માલેસ્ તથૈવ ચ
વજ્રદંષ્ટ્રસ્ય ચ તથા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ

શુકસ્ય ચ મહાવેગઃ સારણસ્ય ચ ધીમતઃ
તથા ચેન્દ્રજિતો વેશ્મ જગામ હરિયૂથપઃ

જમ્બુમાલેઃ સુમાલેશ્ ચ જગામ હરિયૂથપઃ
રશ્મિકેતોશ્ ચ ભવનં સૂર્યશત્રોસ્ તથૈવ ચ

ધૂમ્રાક્ષસ્ય ચ સંપાતેર્ ભવનં મારુતાત્મજઃ
વિદ્યુદ્રૂપસ્ય ભીમસ્ય ઘનસ્ય વિઘનસ્ય ચ

શુકનાભસ્ય વક્રસ્ય શઠસ્ય વિકટસ્ય ચ
હ્રસ્વકર્ણસ્ય દંષ્ટ્રસ્ય રોમશસ્ય ચ રક્ષસઃ

યુદ્ધોન્મત્તસ્ય મત્તસ્ય ધ્વજગ્રીવસ્ય નાદિનઃ
વિદ્યુજ્જિહ્વેન્દ્રજિહ્વાનાં તથા હસ્તિમુખસ્ય ચ

કરાલસ્ય પિશાચસ્ય શોણિતાક્ષસ્ય ચૈવ હિ
ક્રમમાણઃ ક્રમેણૈવ હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ

તેષુ તેષુ મહાર્હેષુ ભવનેષુ મહાયશાઃ
તેષામ્ ઋદ્ધિમતામ્ ઋદ્ધિં દદર્શ સ મહાકપિઃ

સર્વેષાં સમતિક્રમ્ય ભવનાનિ સમન્તતઃ
આસસાદાથ લક્ષ્મીવાન્ રાક્ષસેન્દ્રનિવેશનમ્

રાવણસ્યોપશાયિન્યો દદર્શ હરિસત્તમઃ
વિચરન્ હરિશાર્દૂલો રાક્ષસીર્ વિકૃતેક્ષણાઃ
શૂલમુદ્ગરહસ્તાશ્ ચ શક્તો તોમરધારિણીઃ

દદર્શ વિવિધાન્ ગુલ્માંસ્ તસ્ય રક્ષઃપતેર્ ગૃહે

રક્તાઞ્ શ્વેતાન્ સિતાંશ્ ચૈવ હરીંશ્ ચૈવ મહાજવાન્
કુલીનાન્ રૂપસંપન્નાન્ ગજાન્ પરગજારુજાન્

નિષ્ઠિતાન્ ગજશિખાયામ્ ઐરાવતસમાન્ યુધિ
નિહન્તૄન્ પરસૈન્યાનાં ગૃહે તસ્મિન્ દદર્શ સઃ

ક્ષરતશ્ ચ યથા મેઘાન્ સ્રવતશ્ ચ યથા ગિરીન્
મેઘસ્તનિતનિર્ઘોષાન્ દુર્ધર્ષાન્ સમરે પરૈઃ

સહસ્રં વાહિનીસ્ તત્ર જામ્બૂનદપરિષ્કૃતાઃ
હેમજાલૈર્ અવિચ્છિન્નાસ્ તરુણાદિત્યસંનિભાઃ

દદર્શ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય રાવણસ્ય નિવેશને
શિબિકા વિવિધાકારાઃ સ કપિર્ મારુતાત્મજઃ

લતાગૃહાણિ ચિત્રાણિ ચિત્રશાલાગૃહાણિ ચ
ક્રીડાગૃહાણિ ચાન્યાનિ દારુપર્વતકાન્ અપિ

કામસ્ય ગૃહકં રમ્યં દિવાગૃહકમ્ એવ ચ
દદર્શ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય રાવણસ્ય નિવેશને

સ મન્દરતલપ્રખ્યં મયૂરસ્થાનસંકુલમ્
ધ્વજયષ્ટિભિર્ આકીર્ણં દદર્શ ભવનોત્તમમ્

અનન્તરત્નનિચયં નિધિજાલં સમન્તતઃ
ધીરનિષ્ઠિતકર્માન્તં ગૃહં ભૂતપતેર્ ઇવ

અર્ચિર્ભિશ્ ચાપિ રત્નાનાં તેજસા રાવણસ્ય ચ
વિરરાજાથ તદ્ વેશ્મ રશ્મિમાન્ ઇવ રશ્મિભિઃ

જામ્બૂનદમયાન્ય્ એવ શયનાન્ય્ આસનાનિ ચ
ભાજનાનિ ચ શુભ્રાણિ દદર્શ હરિયૂથપઃ

મધ્વાસવકૃતક્લેદં મણિભાજનસંકુલમ્
મનોરમમ્ અસંબાધં કુબેરભવનં યથા

નૂપુરાણાં ચ ઘોષેણ કાઞ્ચીનાં નિનદેન ચ
મૃદઙ્ગતલઘોષૈશ્ ચ ઘોષવદ્ભિર્ વિનાદિતમ્

પ્રાસાદસંઘાતયુતં સ્ત્રીરત્નશતસંકુલમ્
સુવ્યૂઢકક્ષ્યં હનુમાન્ પ્રવિવેશ મહાગૃહમ્