રામાયણ · અધ્યાય 5.002

સ સાગરમ્ અનાધૃષ્યમ્ અતિક્રમ્ય મહાબલઃ
ત્રિકૂટશિખરે લઙ્કાં સ્થિતાં સ્વસ્થો દદર્શ હ

તતઃ પાદપમુક્તેન પુષ્પવર્ષેણ વીર્યવાન્
અભિવૃષ્ટઃ સ્થિતસ્ તત્ર બભૌ પુષ્પમયો યથા

યોજનાનાં શતં શ્રીમાંસ્ તીર્ત્વાપ્ય્ ઉત્તમવિક્રમઃ
અનિશ્વસન્ કપિસ્ તત્ર ન ગ્લાનિમ્ અધિગચ્છતિ

શતાન્ય્ અહં યોજનાનાં ક્રમેયં સુબહૂન્ય્ અપિ
કિં પુનઃ સાગરસ્યાન્તં સંખ્યાતં શતયોજનમ્

સ તુ વીર્યવતાં શ્રેષ્ઠઃ પ્લવતામ્ અપિ ચોત્તમઃ
જગામ વેગવાંલ્ લઙ્કાં લઙ્ઘયિત્વા મહોદધિમ્

શાદ્વલાનિ ચ નીલાનિ ગન્ધવન્તિ વનાનિ ચ
ગણ્ડવન્તિ ચ મધ્યેન જગામ નગવન્તિ ચ

શૈલાંશ્ ચ તરુસંછન્નાન્ વનરાજીશ્ ચ પુષ્પિતાઃ
અભિચક્રામ તેજસ્વી હનુમાન્ પ્લવગર્ષભઃ

સ તસ્મિન્ન્ અચલે તિષ્ઠન્ વનાન્ય્ ઉપવનાનિ ચ
સ નગાગ્રે ચ તાં લઙ્કાં દદર્શ પવનાત્મજઃ

સરલાન્ કર્ણિકારાંશ્ ચ ખર્જૂરાંશ્ ચ સુપુષ્પિતાન્
પ્રિયાલાન્ મુચુલિન્દાંશ્ ચ કુટજાન્ કેતકાન્ અપિ

પ્રિયઙ્ગૂન્ ગન્ધપૂર્ણાંશ્ ચ નીપાન્ સપ્તચ્છદાંસ્ તથા
અસનાન્ કોવિદારાંશ્ ચ કરવીરાંશ્ ચ પુષ્પિતાન્

પુષ્પભારનિબદ્ધાંશ્ ચ તથા મુકુલિતાન્ અપિ
પાદપાન્ વિહગાકીર્ણાન્ પવનાધૂતમસ્તકાન્

હંસકારણ્ડવાકીર્ણા વાપીઃ પદ્મોત્પલાયુતાઃ
આક્રીડાન્ વિવિધાન્ રમ્યાન્ વિવિધાંશ્ ચ જલાશયાન્

સંતતાન્ વિવિધૈર્ વૃક્ષૈઃ સર્વર્તુફલપુષ્પિતૈઃ
ઉદ્યાનાનિ ચ રમ્યાણિ દદર્શ કપિકુઞ્જરઃ

સમાસાદ્ય ચ લક્ષ્મીવાંલ્ લઙ્કાં રાવણપાલિતામ્
પરિખાભિઃ સપદ્માભિઃ સોત્પલાભિર્ અલંકૃતામ્

સીતાપહરણાર્થેન રાવણેન સુરક્ષિતામ્
સમન્તાદ્ વિચરદ્ભિશ્ ચ રાક્ષસૈર્ ઉગ્રધન્વિભિઃ

કાઞ્ચનેનાવૃતાં રમ્યાં પ્રાકારેણ મહાપુરીમ્
અટ્ટાલકશતાકીર્ણાં પતાકાધ્વજમાલિનીમ્

તોરણૈઃ કાઞ્ચનૈર્ દિવ્યૈર્ લતાપઙ્ક્તિવિચિત્રિતૈઃ
દદર્શ હનુમાંલ્ લઙ્કાં દિવિ દેવપુરીમ્ ઇવ

ગિરિમૂર્ધ્નિ સ્થિતાં લઙ્કાં પાણ્ડુરૈર્ ભવનૈઃ શુભૈઃ
દદર્શ સ કપિઃ શ્રીમાન્ પુરમ્ આકાશગં યથા

પાલિતાં રાક્ષસેન્દ્રેણ નિર્મિતાં વિશ્વકર્મણા
પ્લવમાનામ્ ઇવાકાશે દદર્શ હનુમાન્ પુરીમ્

સંપૂર્ણાં રાક્ષસૈર્ ઘોરૈર્ નાગૈર્ ભોગવતીમ્ ઇવ
અચિન્ત્યાં સુકૃતાં સ્પષ્ટાં કુબેરાધ્યુષિતાં પુરા

દંષ્ટ્રિભિર્ બહુભિઃ શૂરૈઃ શૂલપટ્ટિશપાણિભિઃ
રક્ષિતાં રાક્ષસૈર્ ઘોરૈર્ ગુહામ્ આશીવિષૈર્ અપિ

વપ્રપ્રાકારજઘનાં વિપુલામ્બુનવામ્બરામ્
શતઘ્નીશૂલકેશાન્તામ્ અટ્ટાલકવતંસકામ્

દ્વારમ્ ઉત્તરમ્ આસાદ્ય ચિન્તયામ્ આસ વાનરઃ
કૈલાસશિખરપ્રખ્યમ્ આલિખન્તમ્ ઇવામ્બરમ્
ધ્રિયમાણમ્ ઇવાકાશમ્ ઉચ્છ્રિતૈર્ ભવનોત્તમૈઃ

તસ્યાશ્ ચ મહતીં ગુપ્તિં સાગરં ચ નિરીક્ષ્ય સઃ
રાવણં ચ રિપું ઘોરં ચિન્તયામ્ આસ વાનરઃ

આગત્યાપીહ હરયો ભવિષ્યન્તિ નિરર્થકાઃ
ન હિ યુદ્ધેન વૈ લઙ્કા શક્યા જેતું સુરૈર્ અપિ

ઇમાં તુ વિષમાં દુર્ગાં લઙ્કાં રાવણપાલિતામ્
પ્રાપ્યાપિ સ મહાબાહુઃ કિં કરિષ્યતિ રાઘવઃ

અવકાશો ન સાન્ત્વસ્ય રાક્ષસેષ્વ્ અભિગમ્યતે
ન દાનસ્ય ન ભેદસ્ય નૈવ યુદ્ધસ્ય દૃશ્યતે

ચતુર્ણામ્ એવ હિ ગતિર્ વાનરાણાં મહાત્મનામ્
વાલિપુત્રસ્ય નીલસ્ય મમ રાજ્ઞશ્ ચ ધીમતઃ

યાવજ્ જાનામિ વૈદેહીં યદિ જીવતિ વા ન વા
તત્રૈવ ચિન્તયિષ્યામિ દૃષ્ટ્વા તાં જનકાત્મજામ્

તતઃ સ ચિન્તયામ્ આસ મુહૂર્તં કપિકુઞ્જરઃ
ગિરિશૃઙ્ગે સ્થિતસ્ તસ્મિન્ રામસ્યાભ્યુદયે રતઃ

અનેન રૂપેણ મયા ન શક્યા રક્ષસાં પુરી
પ્રવેષ્ટું રાક્ષસૈર્ ગુપ્તા ક્રૂરૈર્ બલસમન્વિતૈઃ

ઉગ્રૌજસો મહાવીર્યો બલવન્તશ્ ચ રાક્ષસાઃ
વઞ્ચનીયા મયા સર્વે જાનકીં પરિમાર્ગિતા

લક્ષ્યાલક્ષ્યેણ રૂપેણ રાત્રૌ લઙ્કા પુરી મયા
પ્રવેષ્ટું પ્રાપ્તકાલં મે કૃત્યં સાધયિતું મહત્

તાં પુરીં તાદૃશીં દૃષ્ટ્વા દુરાધર્ષાં સુરાસુરૈઃ
હનૂમાંશ્ ચિન્તયામ્ આસ વિનિઃશ્વસ્ય મુહુર્ મુહુઃ

કેનોપાયેન પશ્યેયં મૈથિલીં જનકાત્મજામ્
અદૃષ્ટો રાક્ષસેન્દ્રેણ રાવણેન દુરાત્મના

ન વિનશ્યેત્ કથં કાર્યં રામસ્ય વિદિતાત્મનઃ
એકામ્ એકશ્ ચ પશ્યેયં રહિતે જનકાત્મજામ્

ભૂતાશ્ ચાર્થો વિપદ્યન્તે દેશકાલવિરોધિતાઃ
વિક્લવં દૂતમ્ આસાદ્ય તમઃ સૂર્યોદયે યથા

અર્થાનર્થાન્તરે બુદ્ધિર્ નિશ્ચિતાપિ ન શોભતે
ઘાતયન્તિ હિ કાર્યાણિ દૂતાઃ પણ્ડિતમાનિનઃ

ન વિનશ્યેત્ કથં કાર્યં વૈક્લવ્યં ન કથં ભવેત્
લઙ્ઘનં ચ સમુદ્રસ્ય કથં નુ ન વૃથા ભવેત્

મયિ દૃષ્ટે તુ રક્ષોભી રામસ્ય વિદિતાત્મનઃ
ભવેદ્ વ્યર્થમ્ ઇદં કાર્યં રાવણાનર્થમ્ ઇચ્છતઃ

ન હિ શક્યં ક્વ ચિત્ સ્થાતુમ્ અવિજ્ઞાતેન રાક્ષસૈઃ
અપિ રાક્ષસરૂપેણ કિમ્ ઉતાન્યેન કેન ચિત્

વાયુર્ અપ્ય્ અત્ર નાજ્ઞાતશ્ ચરેદ્ ઇતિ મતિર્ મમ
ન હ્ય્ અસ્ત્ય્ અવિદિતં કિં ચિદ્ રાક્ષસાનાં બલીયસામ્

ઇહાહં યદિ તિષ્ઠામિ સ્વેન રૂપેણ સંવૃતઃ
વિનાશમ્ ઉપયાસ્યામિ ભર્તુર્ અર્થશ્ ચ હીયતે

તદ્ અહં સ્વેન રૂપેણ રજન્યાં હ્રસ્વતાં ગતઃ
લઙ્કામ્ અભિપતિષ્યામિ રાઘવસ્યાર્થસિદ્ધયે

રાવણસ્ય પુરીં રાત્રૌ પ્રવિશ્ય સુદુરાસદામ્
વિચિન્વન્ ભવનં સર્વં દ્રક્ષ્યામિ જનકાત્મજામ્

ઇતિ સંચિન્ત્ય હનુમાન્ સૂર્યસ્યાસ્તમયં કપિઃ
આચકાઙ્ક્ષે તદા વીરા વૈદેહ્યા દર્શનોત્સુકઃ
પૃષદંશકમાત્રઃ સન્ બભૂવાદ્ભુતદર્શનઃ

પ્રદોષકાલે હનુમાંસ્ તૂર્ણમ્ ઉત્પત્ય વીર્યવાન્
પ્રવિવેશ પુરીં રમ્યાં સુવિભક્તમહાપથમ્

પ્રાસાદમાલાવિતતાં સ્તમ્ભૈઃ કાઞ્ચનરાજતૈઃ
શાતકુમ્ભમયૈર્ જાલૈર્ ગન્ધર્વનગરોપમામ્

સપ્તભૌમાષ્ટભૌમૈશ્ ચ સ દદર્શ મહાપુરીમ્
તલૈઃ સ્ફાટિકસંપૂર્ણૈઃ કાર્તસ્વરવિભૂષિતૈઃ

વૈદૂર્યમણિચિત્રૈશ્ ચ મુક્તાજાલવિભૂષિતૈઃ
તલૈઃ શુશુભિરે તાનિ ભવનાન્ય્ અત્ર રક્ષસામ્

કાઞ્ચનાનિ વિચિત્રાણિ તોરણાનિ ચ રક્ષસામ્
લઙ્કામ્ ઉદ્દ્યોતયામ્ આસુઃ સર્વતઃ સમલંકૃતામ્

અચિન્ત્યામ્ અદ્ભુતાકારાં દૃષ્ટ્વા લઙ્કાં મહાકપિઃ
આસીદ્ વિષણ્ણો હૃષ્ટશ્ ચ વૈદેહ્યા દર્શનોત્સુકઃ

સ પાણ્ડુરોદ્વિદ્ધવિમાનમાલિનીં મહાર્હજામ્બૂનદજાલતોરણામ્
યશસ્વિનાં રાવણબાહુપાલિતાં ક્ષપાચરૈર્ ભીમબલૈઃ સમાવૃતામ્

ચન્દ્રો ઽપિ સાચિવ્યમ્ ઇવાસ્ય કુર્વંસ્ તારાગણૈર્ મધ્યગતો વિરાજન્
જ્યોત્સ્નાવિતાનેન વિતત્ય લોકમ્ ઉત્તિષ્ઠતે નૈકસહસ્રરશ્મિઃ

શઙ્ખપ્રભં ક્ષીરમૃણાલવર્ણમ્ ઉદ્ગચ્છમાનં વ્યવભાસમાનમ્
દદર્શ ચન્દ્રં સ કપિપ્રવીરઃ પોપ્લૂયમાનં સરસીવ હંસં