રામાયણ · અધ્યાય 4.064

તતો ઽઙ્ગદવચઃ શ્રુત્વા સર્વે તે વાનરોત્તમાઃ
સ્વં સ્વં ગતૌ સમુત્સાહમ્ આહુસ્ તત્ર યથાક્રમમ્

ગજો ગવાક્ષો ગવયઃ શરભો ગન્ધમાદનઃ
મૈન્દશ્ ચ દ્વિવિદશ્ ચૈવ સુષેણો જામ્બવાંસ્ તથા

આબભાષે ગજસ્ તત્ર પ્લવેયં દશયોજનમ્
ગવાક્ષો યોજનાન્ય્ આહ ગમિષ્યામીતિ વિંશતિમ્

ગવયો વાનરસ્ તત્ર વાનરાંસ્ તાન્ ઉવાચ હ
ત્રિંશતં તુ ગમિષ્યામિ યોજનાનાં પ્લવંગમાઃ

શરભો વાનરસ્ તત્ર વાનરાંસ્ તાન્ ઉવાચ હ
ચત્વારિંશદ્ ગમિષ્યામિ યોજનાનાં ન સંશયઃ

વાનરાંસ્ તુ મહાતેજા અબ્રવીદ્ ગન્ધમાદનઃ
યોજનાનાં ગમિષ્યામિ પઞ્ચાશત્ તુ ન સંશયઃ

મૈન્દસ્ તુ વાનરસ્ તત્ર વાનરાંસ્ તાન્ ઉવાચ હ
યોજનાનાં પરં ષષ્ટિમ્ અહં પ્લવિતુમ્ ઉત્સહે

તતસ્ તત્ર મહાતેજા દ્વિવિદઃ પ્રત્યભાષત
ગમિષ્યામિ ન સંદેહઃ સપ્તતિં યોજનાન્ય્ અહમ્

સુષેણસ્ તુ હરિશ્રેષ્ઠઃ પ્રોક્તવાન્ કપિસત્તમાન્
અશીતિં યોજનાનાં તુ પ્લવેયં પ્લવગર્ષભાઃ

તેષાં કથયતાં તત્ર સર્વાંસ્ તાન્ અનુમાન્ય ચ
તતો વૃદ્ધતમસ્ તેષાં જામ્બવાન્ પ્રત્યભાષત

પૂર્વમ્ અસ્માકમ્ અપ્ય્ આસીત્ કશ્ ચિદ્ ગતિપરાક્રમઃ
તે વયં વયસઃ પારમ્ અનુપ્રાપ્તાઃ સ્મ સામ્પ્રતમ્

કિં તુ નૈવં ગતે શક્યમ્ ઇદં કાર્યમ્ ઉપેક્ષિતુમ્
યદ્ અર્થં કપિરાજશ્ ચ રામશ્ ચ કૃતનિશ્ચયૌ

સામ્પ્રતં કાલભેદેન યા ગતિસ્ તાં નિબોધત
નવતિં યોજનાનાં તુ ગમિષ્યામિ ન સંશયઃ

તાંશ્ ચ સર્વાન્ હરિશ્રેષ્ઠાઞ્ જામ્બવાન્ પુનર્ અબ્રવીત્
ન ખલ્વ્ એતાવદ્ એવાસીદ્ ગમને મે પરાક્રમઃ

મયા મહાબલૈશ્ ચૈવ યજ્ઞે વિષ્ણુઃ સનાતનઃ
પ્રદક્ષિણીકૃતઃ પૂર્વં ક્રમમાણસ્ ત્રિવિક્રમઃ

સ ઇદાનીમ્ અહં વૃદ્ધઃ પ્લવને મન્દવિક્રમઃ
યૌવને ચ તદાસીન્ મે બલમ્ અપ્રતિમં પરૈઃ

સંપ્રત્ય્ એતાવતીં શક્તિં ગમને તર્કયામ્ય્ અહમ્
નૈતાવતા ચ સંસિદ્ધિઃ કાર્યસ્યાસ્ય ભવિષ્યતિ

અથોત્તરમ્ ઉદારાર્થમ્ અબ્રવીદ્ અઙ્ગદસ્ તદા
અનુમાન્ય મહાપ્રાજ્ઞો જામ્બવન્તં મહાકપિમ્

અહમ્ એતદ્ ગમિષ્યામિ યોજનાનાં શતં મહત્
નિવર્તને તુ મે શક્તિઃ સ્યાન્ ન વેતિ ન નિશ્ચિતમ્

તમ્ ઉવાચ હરિશ્રેષ્ઠો જામ્બવાન્ વાક્યકોવિદઃ
જ્ઞાયતે ગમને શક્તિસ્ તવ હર્યૃક્ષસત્તમ

કામં શતસહસ્રં વા ન હ્ય્ એષ વિધિર્ ઉચ્યતે
યોજનાનાં ભવાઞ્ શક્તો ગન્તું પ્રતિનિવર્તિતુમ્

ન હિ પ્રેષયિતા તત સ્વામી પ્રેષ્યઃ કથં ચન
ભવતાયં જનઃ સર્વઃ પ્રેષ્યઃ પ્લવગસત્તમ

ભવાન્ કલત્રમ્ અસ્માકં સ્વામિભાવે વ્યવસ્થિતઃ
સ્વામી કલત્રં સૈન્યસ્ય ગતિર્ એષા પરંતપ

તસ્માત્ કલત્રવત્ તાત પ્રતિપાલ્યઃ સદા ભવાન્
અપિ ચૈતસ્ય કાર્યસ્ય ભવાન્ મૂલમ્ અરિંદમ

મૂલમ્ અર્થસ્ય સંરક્ષ્યમ્ એષ કાર્યવિદાં નયઃ
મૂલે હિ સતિ સિધ્યન્તિ ગુણાઃ પુષ્પફલાદયઃ

તદ્ ભવાન્ અસ્યા કાર્યસ્ય સાધને સત્યવિક્રમઃ
બુદ્ધિવિક્રમસંપન્નો હેતુર્ અત્ર પરંતપઃ

ગુરુશ્ ચ ગુરુપુત્રશ્ ચ ત્વં હિ નઃ કપિસત્તમ
ભવન્તમ્ આશ્રિત્ય વયં સમર્થા હ્ય્ અર્થસાધને

ઉક્તવાક્યં મહાપ્રાજ્ઞં જામ્બવન્તં મહાકપિઃ
પ્રત્યુવાચોત્તરં વાક્યં વાલિસૂનુર્ અથાઙ્ગદઃ

યદિ નાહં ગમિષ્યામિ નાન્યો વાનરપુંગવઃ
પુનઃ ખલ્વ્ ઇદમ્ અસ્માભિઃ કાર્યં પ્રાયોપવેશનમ્

ન હ્ય્ અકૃત્વા હરિપતેઃ સંદેશં તસ્ય ધીમતઃ
તત્રાપિ ગત્વા પ્રાણાનાં પશ્યામિ પરિરક્ષણમ્

સ હિ પ્રસાદે ચાત્યર્થં કોપે ચ હરિર્ ઈશ્વરઃ
અતીત્ય તસ્ય સંદેશં વિનાશો ગમને ભવેત્

તદ્ યથા હ્ય્ અસ્ય કાર્યસ્ય ન ભવત્ય્ અન્યથા ગતિઃ
તદ્ ભવાન્ એવ દૃષ્ટાર્થઃ સંચિન્તયિતુમ્ અર્હતિ

સો ઽઙ્ગદેન તદા વીરઃ પ્રત્યુક્તઃ પ્લવગર્ષભઃ
જામ્બવાન્ ઉત્તરં વાક્યં પ્રોવાચેદં તતો ઽઙ્ગદમ્

અસ્ય તે વીર કાર્યસ્ય ન કિં ચિત્ પરિહીયતે
એષ સંચોદયામ્ય્ એનં યઃ કાર્યં સાધયિષ્યતિ

તતઃ પ્રતીતં પ્લવતાં વરિષ્ઠમ્ એકાન્તમ્ આશ્રિત્ય સુખોપવિષ્ટમ્
સંચોદયામ્ આસ હરિપ્રવીરો હરિપ્રવીરં હનુમન્તમ્ એવ