રામાયણ · અધ્યાય 4.058

તતસ્ તદ્ અમૃતાસ્વાદં ગૃધ્રરાજેન ભાષિતમ્
નિશમ્ય વદતો હૃષ્ટાસ્ તે વચઃ પ્લવગર્ષભાઃ

જામ્બવાન્ વૈ હરિશ્રેષ્ઠઃ સહ સર્વૈઃ પ્લવંગમૈઃ
ભૂતલાત્ સહસોત્થાય ગૃધ્રરાજાનમ્ અબ્રવીત્

ક્વ સીતા કેન વા દૃષ્ટા કો વા હરતિ મૈથિલીમ્
તદ્ આખ્યાતુ ભવાન્ સર્વં ગતિર્ ભવ વનૌકસામ્

કો દાશરથિબાણાનાં વજ્રવેગનિપાતિનામ્
સ્વયં લક્ષ્મણમ્ ઉક્તાનાં ન ચિન્તયતિ વિક્રમમ્

સ હરીન્ પ્રીતિસંયુક્તાન્ સીતા શ્રુતિસમાહિતાન્
પુનર્ આશ્વાસયન્ પ્રીત ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

શ્રૂયતામ્ ઇહ વૈદેહ્યા યથા મે હરણં શ્રુતમ્
યેન ચાપિ મમાખ્યાતં યત્ર ચાયતલોચના

અહમ્ અસ્મિન્ ગિરૌ દુર્ગે બહુયોજનમ્ આયતે
ચિરાન્ નિપતિતો વૃદ્ધઃ ક્ષીણપ્રાણપરાક્રમઃ

તં મામ્ એવંગતં પુત્રઃ સુપાર્શ્વો નામ નામતઃ
આહારેણ યથાકાલં બિભર્તિ પતતાં વરઃ

તીક્ષ્ણકામાસ્ તુ ગન્ધર્વાસ્ તીક્ષ્ણકોપા ભુજંગમાઃ
મૃગાણાં તુ ભયં તીક્ષ્ણં તતસ્ તીક્ષ્ણક્ષુધા વયમ્

સ કદા ચિત્ ક્ષુધાર્તસ્ય મમ ચાહારકાઙ્ક્ષિણઃ
ગતસૂર્યો ઽહનિ પ્રાપ્તો મમ પુત્રો હ્ય્ અનામિષઃ

સ મયા વૃદ્ધભાવાચ્ ચ કોપાચ્ ચ પરિભર્ત્સિતઃ
ક્ષુત્પિપાસા પરીતેન કુમારઃ પતતાં વરઃ

સ મમાહારસંરોધાત્ પીડિતઃ પ્રીતિવર્ધનઃ
અનુમાન્ય યથાતત્ત્વમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

અહં તાત યથાકાલમ્ આમિષાર્થી ખમ્ આપ્લુતઃ
મહેન્દ્રસ્ય ગિરેર્ દ્વારમ્ આવૃત્ય ચ સમાસ્થિતઃ

તત્ર સત્ત્વસહસ્રાણાં સાગરાન્તરચારિણામ્
પન્થાનમ્ એકો ઽધ્યવસં સંનિરોદ્ધુમ્ અવાઙ્મુખઃ

તત્ર કશ્ ચિન્ મયા દૃષ્ટઃ સૂર્યોદયસમપ્રભામ્
સ્ત્રિયમ્ આદાય ગચ્છન્ વૈ ભિન્નાઞ્જનચયોપમઃ

સો ઽહમ્ અભ્યવહારાર્થી તૌ દૃષ્ટ્વા કૃતનિશ્ચયઃ
તેન સામ્ના વિનીતેન પન્થાનમ્ અભિયાચિતઃ

ન હિ સામોપપન્નાનાં પ્રહર્તા વિદ્યતે ક્વ ચિત્
નીચેષ્વ્ અપિ જનઃ કશ્ ચિત્ કિમ્ અઙ્ગ બત મદ્વિધઃ

સ યાતસ્ તેજસા વ્યોમ સંક્ષિપન્ન્ ઇવ વેગતઃ
અથાહં ખે ચરૈર્ ભૂતૈર્ અભિગમ્ય સભાજિતઃ

દિષ્ટ્યા જીવસિ તાતેતિ અબ્રુવન્ માં મહર્ષયઃ
કથં ચિત્ સકલત્રો ઽસૌ ગતસ્ તે સ્વસ્ત્ય્ અસંશયમ્

એવમ્ ઉક્તસ્ તતો ઽહં તૈઃ સિદ્ધૈઃ પરમશોભનૈઃ
સ ચ મે રાવણો રાજા રક્ષસાં પ્રતિવેદિતઃ

હરન્ દાશરથેર્ ભાર્યાં રામસ્ય જનકાત્મજામ્
ભ્રષ્ટાભરણકૌશેયાં શોકવેગપરાજિતામ્

રામલક્ષ્મણયોર્ નામ ક્રોશન્તીં મુક્તમૂર્ધજામ્
એષ કાલાત્યયસ્ તાવદ્ ઇતિ વાક્યવિદાં વરઃ

એતમ્ અર્થં સમગ્રં મે સુપાર્શ્વઃ પ્રત્યવેદયત્
તચ્ છ્રુત્વાપિ હિ મે બુદ્ધિર્ નાસીત્ કા ચિત્ પરાક્રમે

અપક્ષો હિ કથં પક્ષી કર્મ કિં ચિદ્ ઉપક્રમેત્
યત્ તુ શક્યં મયા કર્તું વાગ્બુદ્ધિગુણવર્તિના

શ્રૂયતાં તત્ પ્રવક્ષ્યામિ ભવતાં પૌરુષાશ્રયમ્
વાઙ્મતિભ્યાં હિ સાર્વેષાં કરિષ્યામિ પ્રિયં હિ વઃ
યદ્ ધિ દાશરથેઃ કાર્યં મમ તન્ નાત્ર સંશયઃ

તે ભવન્તો મતિશ્રેષ્ઠા બલવન્તો મનસ્વિનઃ
સહિતાઃ કપિરાજેન દેવૈર્ અપિ દુરાસદાઃ

રામલક્ષ્મણબાણાશ્ ચ નિશિતાઃ કઙ્કપત્રિણઃ
ત્રયાણામ્ અપિ લોકાનાં પર્યાપ્તાસ્ ત્રાણનિગ્રહે

કામં ખલુ દશગ્રીવસ્ તેજોબલસમન્વિતઃ
ભવતાં તુ સમર્થાનાં ન કિં ચિદ્ અપિ દુષ્કરમ્

તદ્ અલં કાલસંગેન ક્રિયતાં બુદ્ધિનિશ્ચયઃ
ન હિ કર્મસુ સજ્જન્તે બુદ્ધિમન્તો ભવદ્વિધાઃ