રામાયણ · અધ્યાય 4.047

સહતારાઙ્ગદાભ્યાં તુ ગત્વા સ હનુમાન્ કપિઃ
સુગ્રીવેણ યથોદ્દિષ્ટં તં દેશમ્ ઉપચક્રમે

સ તુ દૂરમ્ ઉપાગમ્ય સર્વૈસ્ તૈઃ કપિસત્તમૈઃ
વિચિનોતિ સ્મ વિન્ધ્યસ્ય ગુહાશ્ ચ ગહનાનિ ચ

પર્વતાગ્રાન્ નદીદુર્ગાન્ સરાંસિ વિપુલાન્ દ્રુમાન્
વૃક્ષષણ્ડાંશ્ ચ વિવિધાન્ પર્વતાન્ ઘનપાદપાન્

અન્વેષમાણાસ્ તે સર્વે વાનરાઃ સર્વતો દિશમ્
ન સીતાં દદૃશુર્ વીરા મૈથિલીં જનકાત્મજામ્

તે ભક્ષયન્તો મૂલાનિ ફલાનિ વિવિધાનિ ચ
અન્વેષમાણા દુર્ધર્ષા ન્યવસંસ્ તત્ર તત્ર હ
સ તુ દેશો દુરન્વેષો ગુહાગહનવાન્ મહાન્

ત્યક્ત્વા તુ તં તદા દેશં સર્વે વૈ હરિયૂથપાઃ
દેશમ્ અન્યં દુરાધર્ષં વિવિશુશ્ ચાકુતોભયાઃ

યત્ર વન્ધ્યફલા વૃક્ષા વિપુષ્પાઃ પર્ણવર્જિતાઃ
નિસ્તોયાઃ સરિતો યત્ર મૂલં યત્ર સુદુર્લભમ્

ન સન્તિ મહિષા યત્ર ન મૃગા ન ચ હસ્તિનઃ
શાર્દૂલાઃ પક્ષિણો વાપિ યે ચાન્યે વનગોચરાઃ

સ્નિગ્ધપત્રાઃ સ્થલે યત્ર પદ્મિન્યઃ ફુલ્લપઙ્કજાઃ
પ્રેક્ષણીયાઃ સુગન્ધાશ્ ચ ભ્રમરૈશ્ ચાપિ વર્જિતાઃ

કણ્ડુર્ નામ મહાભાગઃ સત્યવાદી તપોધનઃ
મહર્ષિઃ પરમામર્ષી નિયમૈર્ દુષ્પ્રધર્ષણઃ

તસ્ય તસ્મિન્ વને પુત્રો બાલકો દશવાર્ષિકઃ
પ્રનષ્ટો જીવિતાન્તાય ક્રુદ્ધસ્ તત્ર મહામુનિઃ

તેન ધર્માત્મના શપ્તં કૃત્સ્નં તત્ર મહદ્ વનમ્
અશરણ્યં દુરાધર્ષં મૃગપક્ષિવિવર્જિતમ્

તસ્ય તે કાનનાન્તાંસ્ તુ ગિરીણાં કન્દરાણિ ચ
પ્રભવાનિ નદીનાંચ વિચિન્વન્તિ સમાહિતાઃ

તત્ર ચાપિ મહાત્માનો નાપશ્યઞ્ જનકાત્મજામ્
હર્તારં રાવણં વાપિ સુગ્રીવપ્રિયકારિણઃ

તે પ્રવિશ્ય તુ તં ભીમં લતાગુલ્મસમાવૃતમ્
દદૃશુઃ ક્રૂરકર્માણમ્ અસુરં સુરનિર્ભયમ્

તં દૃષ્ટ્વા વનરા ઘોરં સ્થિતં શૈલમ્ ઇવાપરમ્
ગાઢં પરિહિતાઃ સર્વે દૃષ્ટ્વા તં પર્વતોપમમ્

સો ઽપિ તાન્ વાનરાન્ સર્વાન્ નષ્ટાઃ સ્થેત્ય્ અબ્રવીદ્ બલી
અભ્યધાવત સંક્રુદ્ધો મુષ્ટિમ્ ઉદ્યમ્ય સંહિતમ્

તમ્ આપતન્તં સહસા વાલિપુત્રો ઽઙ્ગદસ્ તદા
રાવણો ઽયમ્ ઇતિ જ્ઞાત્વા તલેનાભિજઘાન હ

સ વાલિપુત્રાભિહતો વક્ત્રાચ્ છોણિતમ્ ઉદ્વમન્
અસુરો ન્યપતદ્ ભૂમૌ પર્યસ્ત ઇવ પર્વતઃ

તે તુ તસ્મિન્ નિરુચ્છ્વાસે વાનરા જિતકાશિનઃ
વ્યચિન્વન્ પ્રાયશસ્ તત્ર સર્વં તદ્ ગિરિગહ્વરમ્

વિચિતં તુ તતઃ કૃત્વા સર્વે તે કાનનં પુનઃ
અન્યદેવાપરં ઘોરં વિવિશુર્ ગિરિગહ્વરમ્

તે વિચિન્ત્ય પુનઃ ખિન્ના વિનિષ્પત્ય સમાગતાઃ
એકાન્તે વૃક્ષમૂલે તુ નિષેદુર્ દીનમાનસાઃ