રામાયણ · અધ્યાય 4.036

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ સુગ્રીવો લક્ષ્મણેન મહાત્મના
હનુમન્તં સ્થિતં પાર્શ્વે સચિવં વાક્યમ્ અબ્રવીત્

મહેન્દ્રહિમવદ્વિન્ધ્યકૈલાસશિખરેષુ ચ
મન્દરે પાણ્ડુશિખરે પઞ્ચશૈલેષુ યે સ્થિતાઃ

તરુણાદિત્યવર્ણેષુ ભ્રાજમાનેષુ સર્વશઃ
પર્વતેષુ સમુદ્રાન્તે પશ્ચિમસ્યાં તુ યે દિશિ

આદિત્યભવને ચૈવ ગિરૌ સંધ્યાભ્રસંનિભે
પદ્મતાલવનં ભીમં સંશ્રિતા હરિપુંગવાઃ

અઞ્જનામ્બુદસંકાશાઃ કુઞ્જરપ્રતિમૌજસઃ
અઞ્જને પરતે ચૈવ યે વસન્તિ પ્લવંગમાઃ

મનઃશિલા ગુહાવાસા વાનરાઃ કનકપ્રભાઃ
મેરુપાર્શ્વગતાશ્ ચૈવ યે ચ ધૂમ્રગિરિં શ્રિતાઃ

તરુણાદિત્યવર્ણાશ્ ચ પર્વતે યે મહારુણે
પિબન્તો મધુમૈરેયં ભીમવેગાઃ પ્લવંગમાઃ

વનેષુ ચ સુરમ્યેષુ સુગન્ધિષુ મહત્સુ ચ
તાપસાનાં ચ રમ્યેષુ વનાન્તેષુ સમન્તતઃ

તાંસ્ તાંસ્ ત્વમ્ આનય ક્ષિપ્રં પૃથિવ્યાં સર્વવાનરાન્
સામદાનાદિભિઃ કલ્પૈર્ આશુ પ્રેષય વાનરાન્

પ્રેષિતાઃ પ્રથમં યે ચ મયા દૂતા મહાજવાઃ
ત્વરણાર્થં તુ ભૂયસ્ ત્વં હરીન્ સંપ્રેષયાપરાન્

યે પ્રસક્તાશ્ ચ કામેષુ દીર્ઘસૂત્રાશ્ ચ વાનરાઃ
ઇહાનયસ્વ તાન્ સર્વાઞ્ શીઘ્રં તુ મમ શાસનાત્

અહોભિર્ દશભિર્ યે ચ નાગચ્છન્તિ મમાજ્ઞયા
હન્તવ્યાસ્ તે દુરાત્માનો રાજશાસનદૂષકાઃ

શતાન્ય્ અથ સહસ્રાણિ કોટ્યશ્ ચ મમ શાસનાત્
પ્રયાન્તુ કપિસિંહાનાં દિશો મમ મતે સ્થિતાઃ

મેઘપર્વતસંકાશાશ્ છાદયન્ત ઇવામ્બરમ્
ઘોરરૂપાઃ કપિશ્રેષ્ઠા યાન્તુ મચ્છાસનાદ્ ઇતઃ

તે ગતિજ્ઞા ગતિં ગત્વા પૃથિવ્યાં સર્વવાનરાઃ
આનયન્તુ હરીન્ સર્વાંસ્ ત્વરિતાઃ શાસનાન્ મમ

તસ્ય વાનરરાજસ્ય શ્રુત્વા વાયુસુતો વચઃ
દિક્ષુ સર્વાસુ વિક્રાન્તાન્ પ્રેષયામ્ આસ વાનરાન્

તે પદં વિષ્ણુવિક્રાન્તં પતત્રિજ્યોતિરધ્વગાઃ
પ્રયાતાઃ પ્રહિતા રાજ્ઞા હરયસ્ તત્ક્ષણેન વૈ

તે સમુદ્રેષુ ગિરિષુ વનેષુ ચ સરિત્સુ ચ
વાનરા વાનરાન્ સર્વાન્ રામહેતોર્ અચોદયન્

મૃત્યુકાલોપમસ્યાજ્ઞાં રાજરાજસ્ય વાનરાઃ
સુગ્રીવસ્યાયયુઃ શ્રુત્વા સુગ્રીવભયદર્શિનઃ

તતસ્ તે ઽઞ્જનસંકાશા ગિરેસ્ તસ્માન્ મહાજવાઃ
તિસ્રઃ કોટ્યઃ પ્લવંગાનાં નિર્યયુર્ યત્ર રાઘવઃ

અસ્તં ગચ્છતિ યત્રાર્કસ્ તસ્મિન્ ગિરિવરે રતાઃ
તપ્તહેમસમાભાસાસ્ તસ્માત્ કોટ્યો દશચ્યુતાઃ

કૈલાસ શિખરેભ્યશ્ ચ સિંહકેસરવર્ચસામ્
તતઃ કોટિસહસ્રાણિ વાનરાણામ્ ઉપાગમન્

ફલમૂલેન જીવન્તો હિમવન્તમ્ ઉપાશ્રિતાઃ
તેષાં કોટિસહસ્રાણાં સહસ્રં સમવર્તત

અઙ્ગારક સમાનાનાં ભીમાનાં ભીમકર્મણામ્
વિન્ધ્યાદ્ વાનરકોટીનાં સહસ્રાણ્ય્ અપતન્ દ્રુતમ્

ક્ષીરોદવેલાનિલયાસ્ તમાલવનવાસિનઃ
નારિકેલાશનાશ્ ચૈવ તેષાં સંખ્યા ન વિદ્યતે

વનેભ્યો ગહ્વરેભ્યશ્ ચ સરિદ્ભ્યશ્ ચ મહાજવાઃ
આગચ્છદ્ વાનરી સેના પિબન્તીવ દિવાકરમ્

યે તુ ત્વરયિતું યાતા વાનરાઃ સર્વવાનરાન્
તે વીરા હિમવચ્ છૈલં દદૃશુસ્ તં મહાદ્રુમમ્

તસ્મિન્ ગિરિવરે રમ્યે યજ્ઞો મહેશ્વરઃ પુરા
સર્વદેવમનસ્તોષો બભૌ દિવ્યો મનોહરઃ

અન્નવિષ્યન્દજાતાનિ મૂલાનિ ચ ફલાનિ ચ
અમૃતસ્વાદુકલ્પાનિ દદૃશુસ્ તત્ર વાનરાઃ

તદ્ અન્ન સંભવં દિવ્યં ફલં મૂલં મનોહરમ્
યઃ કશ્ ચિત્ સકૃદ્ અશ્નાતિ માસં ભવતિ તર્પિતઃ

તાનિ મૂલાનિ દિવ્યાનિ ફલાનિ ચ ફલાશનાઃ
ઔષધાનિ ચ દિવ્યાનિ જગૃહુર્ હરિયૂથપાઃ

તસ્માચ્ ચ યજ્ઞાયતનાત્ પુષ્પાણિ સુરભીણિ ચ
આનિન્યુર્ વાનરા ગત્વા સુગ્રીવપ્રિયકારણાત્

તે તુ સર્વે હરિવરાઃ પૃથિવ્યાં સર્વવાનરાન્
સંચોદયિત્વા ત્વરિતં યૂથાનાં જગ્મુર્ અગ્રતઃ

તે તુ તેન મુહૂર્તેન યૂથપાઃ શીઘ્રકારિણઃ
કિષ્કિન્ધાં ત્વરયા પ્રાપ્તાઃ સુગ્રીવો યત્ર વાનરઃ

તે ગૃહીત્વૌષધીઃ સર્વાઃ ફલં મૂલં ચ વાનરાઃ
તં પ્રતિગ્રાહયામ્ આસુર્ વચનં ચેદમ્ અબ્રુવન્

સર્વે પરિગતાઃ શૈલાઃ સમુદ્રાશ્ ચ વનાનિ ચ
પૃથિવ્યાં વાનરાઃ સર્વે શાસનાદ્ ઉપયાન્તિ તે

એવં શ્રુત્વા તતો હૃષ્ટઃ સુગ્રીવઃ પ્લવગાધિપઃ
પ્રતિજગ્રાહ ચ પ્રીતસ્ તેષાં સર્વમ્ ઉપાયનમ્