રામાયણ · અધ્યાય 4.037

પ્રતિગૃહ્ય ચ તત્ સર્વમ્ ઉપાનયમ્ ઉપાહૃતમ્
વાનરાન્ સાન્ત્વયિત્વા ચ સર્વાન્ એવ વ્યસર્જયત્

વિસર્જયિત્વા સ હરીઞ્ શૂરાંસ્ તાન્ કૃતકર્મણઃ
મેને કૃતાર્થમ્ આત્માનં રાઘવં ચ મહાબલમ્

સ લક્ષ્મણો ભીમબલં સર્વવાનરસત્તમમ્
અબ્રવીત્ પ્રશ્રિતં વાક્યં સુગ્રીવં સંપ્રહર્ષયન્
કિષ્કિન્ધાયા વિનિષ્ક્રામ યદિ તે સૌમ્ય રોચતે

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા લક્ષ્મણસ્ય સુભાષિતમ્
સુગ્રીવઃ પરમપ્રીતો વાક્યમ્ એતદ્ ઉવાચ હ

એવં ભવતુ ગચ્છામઃ સ્થેયં ત્વચ્છાસને મયા
તમ્ એવમ્ ઉક્ત્વા સુગ્રીવો લક્ષ્મણં શુભલક્ષ્મણમ્

વિસર્જયામ્ આસ તદા તારામ્ અન્યાશ્ ચ યોષિતઃ
એતેત્ય્ ઉચ્ચૈર્ હરિવરાન્ સુગ્રીવઃ સમુદાહરત્

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા હરયઃ શીઘ્રમ્ આયયુઃ
બદ્ધાઞ્જલિપુટાઃ સર્વે યે સ્યુઃ સ્ત્રીદર્શનક્ષમાઃ

તાન્ ઉવાચ તતઃ પ્રાપ્તાન્ રાજાર્કસદૃશપ્રભઃ
ઉપસ્થાપયત ક્ષિપ્રં શિબિકાં મમ વાનરાઃ

શ્રુત્વા તુ વચનં તસ્ય હરયઃ શીઘ્રવિક્રમાઃ
સમુપસ્થાપયામ્ આસુઃ શિબિકાં પ્રિયદર્શનામ્

તામ્ ઉપસ્થાપિતાં દૃષ્ટ્વા શિબિકાં વાનરાધિપઃ
લક્ષ્મણારુહ્યતાં શીઘ્રમ્ ઇતિ સૌમિત્રિમ્ અબ્રવીત્

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા કાઞ્ચનં યાનં સુગ્રીવઃ સૂર્યસંનિભમ્
બૃહદ્ભિર્ હરિભિર્ યુક્તમ્ આરુરોહ સલક્ષ્મણઃ

પાણ્ડુરેણાતપત્રેણ ધ્રિયમાણેન મૂર્ધનિ
શુક્લૈશ્ ચ બાલવ્યજનૈર્ ધૂયમાનૈઃ સમન્તતઃ

શઙ્ખભેરીનિનાદૈશ્ ચ બન્દિભિશ્ ચાભિવન્દિતઃ
નિર્યયૌ પ્રાપ્ય સુગ્રીવો રાજ્યશ્રિયમ્ અનુત્તમામ્

સ વાનરશતૈસ્ તીષ્ક્ણૈર્ બહુભિઃ શસ્ત્રપાણિભિઃ
પરિકીર્ણો યયૌ તત્ર યત્ર રામો વ્યવસ્થિતઃ

સ તં દેશમ્ અનુપ્રાપ્ય શ્રેષ્ઠં રામનિષેવિતમ્
અવાતરન્ મહાતેજાઃ શિબિકાયાઃ સલક્ષ્મણઃ

આસાદ્ય ચ તતો રામં કૃતાઞ્જલિપુટો ઽભવત્
કૃતાઞ્જલૌ સ્થિતે તસ્મિન્ વાનરાશ્ ચભવંસ્ તથા

તટાકમ્ ઇવ તદ્ દૃષ્ટ્વા રામઃ કુડ્મલપઙ્કજમ્
વાનરાણાં મહત્ સૈન્યં સુગ્રીવે પ્રીતિમાન્ અભૂત્

પાદયોઃ પતિતં મૂર્ધ્ના તમ્ ઉત્થાપ્ય હરીશ્વરમ્
પ્રેંણા ચ બહુમાનાચ્ ચ રાઘવઃ પરિષસ્વજે

પરિષ્વજ્ય ચ ધર્માત્મા નિષીદેતિ તતો ઽબ્રવીત્
તં નિષણ્ણં તતો દૃષ્ટ્વા ક્ષિતૌ રામો ઽબ્રવીદ્ વચઃ

ધર્મમ્ અર્થં ચ કામં ચ કાલે યસ્ તુ નિષેવતે
વિભજ્ય સતતં વીર સ રાજા હરિસત્તમ

હિત્વા ધર્મં તથાર્થં ચ કામં યસ્ તુ નિષેવતે
સ વૃક્ષાગ્રે યથા સુપ્તઃ પતિતઃ પ્રતિબુધ્યતે

અમિત્રાણાં વધે યુક્તો મિત્રાણાં સંગ્રહે રતઃ
ત્રિવર્ગફલભોક્તા તુ રાજા ધર્મેણ યુજ્યતે

ઉદ્યોગસમયસ્ ત્વ્ એષ પ્રાપ્તઃ શત્રુવિનાશન
સંચિન્ત્યતાં હિ પિઙ્ગેશ હરિભિઃ સહ મન્ત્રિભિઃ

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ સુગ્રીવો રામં વચનમ્ અબ્રવીત્

પ્રનષ્ટા શ્રીશ્ ચ કીર્તિશ્ ચ કપિરાજ્યં ચ શાશ્વતમ્
ત્વત્પ્રસાદાન્ મહાબાહો પુનઃ પ્રાપ્તમ્ ઇદં મયા

તવ દેવપ્રસદાચ્ ચ ભ્રાતુશ્ ચ જયતાં વર
કૃતં ન પ્રતિકુર્યાદ્ યઃ પુરુષાણાં સ દૂષકઃ

એતે વાનરમુખ્યાશ્ ચ શતશઃ શત્રુસૂદન
પ્રાપ્તાશ્ ચાદાય બલિનઃ પૃથિવ્યાં સર્વવાનરાન્

ઋક્ષાશ્ ચાવહિતાઃ શૂરા ગોલાઙ્ગૂલાશ્ ચ રાઘવ
કાન્તાર વનદુર્ગાણામ્ અભિજ્ઞા ઘોરદર્શનાઃ

દેવગન્ધર્વપુત્રાશ્ ચ વાનરાઃ કામરૂપિણઃ
સ્વૈઃ સ્વૈઃ પરિવૃતાઃ સૈન્યૈર્ વર્તન્તે પથિ રાઘવ

શતૈઃ શતસહસ્રૈશ્ ચ કોટિભિશ્ ચ પ્લવંગમાઃ
અયુતૈશ્ ચાવૃતા વીરા શઙ્કુભિશ્ ચ પરંતપ

અર્બુદૈર્ અર્બુદશતૈર્ મધ્યૈશ્ ચાન્તૈશ્ ચ વાનરાઃ
સમુદ્રૈશ્ ચ પરાર્ધૈશ્ ચ હરયો હરિયૂથપાઃ

આગમિષ્યન્તિ તે રાજન્ મહેન્દ્રસમવિક્રમાઃ
મેરુમન્દરસંકાશા વિન્ધ્યમેરુકૃતાલયાઃ

તે ત્વામ્ અભિગમિષ્યન્તિ રાક્ષસં યે સબાન્ધવમ્
નિહત્ય રાવણં સંખ્યે હ્ય્ આનયિષ્યન્તિ મૈથિલીમ્

તતસ્ તમ્ ઉદ્યોગમ્ અવેક્ષ્ય બુદ્ધિમાન્ હરિપ્રવીરસ્ય નિદેશવર્તિનઃ
બભૂવ હર્ષાદ્ વસુધાધિપાત્મજઃ પ્રબુદ્ધનીલોત્પલતુલ્યદર્શનઃ