રામાયણ · અધ્યાય 4.032

અથ પ્રતિસમાદિષ્ટો લક્ષ્મણઃ પરવીરહા
પ્રવિવેશ ગુહાં ઘોરાં કિષ્કિન્ધાં રામશાસનાત્

દ્વારસ્થા હરયસ્ તત્ર મહાકાયા મહાબલાઃ
બભૂવુર્ લક્ષ્મણં દૃષ્ટ્વા સર્વે પ્રાઞ્જલયઃ સ્થિતાઃ

નિઃશ્વસન્તં તુ તં દૃષ્ટ્વા ક્રુદ્ધં દશરથાત્મજમ્
બભૂવુર્ હરયસ્ ત્રસ્તા ન ચૈનં પર્યવારયન્

સ તં રત્નમયીં શ્રીમાન્ દિવ્યાં પુષ્પિતકાનનામ્
રમ્યાં રત્નસમાકીર્ણાં દદર્શ મહતીં ગુહામ્

હર્મ્યપ્રાસાદસંબાધાં નાનાપણ્યોપશોભિતામ્
સર્વકામફલૈર્ વૃક્ષૈઃ પુષ્પિતૈર્ ઉપશોભિતામ્

દેવગન્ધર્વપુત્રૈશ્ ચ વાનરૈઃ કામરૂપિભિઃ
દિવ્ય માલ્યામ્બરધારૈઃ શોભિતાં પ્રિયદર્શનૈઃ

ચન્દનાગરુપદ્માનાં ગન્ધૈઃ સુરભિગન્ધિનામ્
મૈરેયાણાં મધૂનાં ચ સંમોદિતમહાપથામ્

વિન્ધ્યમેરુગિરિપ્રસ્થૈઃ પ્રાસાદૈર્ નૈકભૂમિભિઃ
દદર્શ ગિરિનદ્યશ્ ચ વિમલાસ્ તત્ર રાઘવઃ

અઙ્ગદસ્ય ગૃહં રમ્યં મૈન્દસ્ય દ્વિવિદસ્ય ચ
ગવયસ્ય ગવાક્ષસ્ય ગજસ્ય શરભસ્ય ચ

વિદ્યુન્માલેશ્ ચ સંપાતેઃ સૂર્યાક્ષસ્ય હનૂમતઃ
વીરબાહોઃ સુબાહોશ્ ચ નલસ્ય ચ મહાત્મનઃ

કુમુદસ્ય સુષેણસ્ય તારજામ્બવતોસ્ તથા
દધિવક્ત્રસ્ય નીલસ્ય સુપાટલસુનેત્રયોઃ

એતેષાં કપિમુખ્યાનાં રાજમાર્ગે મહાત્મનામ્
દદર્શ ગૃહમુખ્યાનિ મહાસારાણિ લક્ષ્મણઃ

પાણ્ડુરાભ્રપ્રકાશાનિ દિવ્યમાલ્યયુતાનિ ચ
પ્રભૂતધનધાન્યાનિ સ્ત્રીરત્નૈઃ શોભિતાનિ ચ

પાણ્ડુરેણ તુ શૈલેન પરિક્ષિપ્તં દુરાસદમ્
વાનરેન્દ્રગૃહં રમ્યં મહેન્દ્રસદનોપમમ્

શુલ્કૈઃ પ્રાસાદશિખરૈઃ કૈલાસશિખરોપમૈઃ
સર્વકામફલૈર્ વૃક્ષૈઃ પુષ્ટિતૈર્ ઉપશોભિતમ્

મહેન્દ્રદત્તૈઃ શ્રીમદ્ભિર્ નીલજીમૂતસંનિભૈઃ
દિવ્યપુષ્પફલૈર્ વૃક્ષૈઃ શીતચ્છાયૈર્ મનોરમૈઃ

હરિભિઃ સંવૃતદ્વારં બલિભિઃ શસ્ત્રપાણિભિઃ
દિવ્યમાલ્યાવૃતં શુભ્રં તપ્તકાઞ્ચનતોરણમ્

સુગ્રીવસ્ય ગૃહં રમ્યં પ્રવિવેશ મહાબલઃ
અવાર્યમાણઃ સૌમિત્રિર્ મહાભ્રમ્ ઇવ ભાસ્કરઃ

સ સપ્ત કક્ષ્યા ધર્માત્મા યાનાસનસમાવૃતાઃ
પ્રવિશ્ય સુમહદ્ ગુપ્તં દદર્શાન્તઃપુરં મહત્

હૈમરાજતપર્યઙ્કૈર્ બહુભિશ્ ચ વરાસનૈઃ
મહાર્હાસ્તરણોપેતૈસ્ તત્ર તત્રોપશોભિતમ્

પ્રવિશન્ન્ એવ સતતં શુશ્રાવ મધુરસ્વરમ્
તન્ત્રીગીતસમાકીર્ણં સમગીતપદાક્ષરમ્

બહ્વીશ્ ચ વિવિધાકારા રૂપયૌવનગર્વિતાઃ
સ્ત્રિયઃ સુગ્રીવભવને દદર્શ સ મહાબલઃ

દૃષ્ટ્વાભિજનસંપન્નાશ્ ચિત્રમાલ્યકૃતસ્રજઃ
વરમાલ્યકૃતવ્યગ્રા ભૂષણોત્તમભૂષિતાઃ

નાતૃપ્તાન્ નાતિ ચ વ્યગ્રાન્ નાનુદાત્તપરિચ્છદાન્
સુગ્રીવાનુચરાંશ્ ચાપિ લક્ષયામ્ આસ લક્ષ્મણઃ

તતઃ સુગ્રીવમ્ આસીનં કાઞ્ચને પરમાસને
મહાર્હાસ્તરણોપેતે દદર્શાદિત્યસંનિભમ્

દિવ્યાભરણચિત્રાઙ્ગં દિવ્યરૂપં યશસ્વિનમ્
દિવ્યમાલ્યામ્બરધરં મહેન્દ્રમ્ ઇવ દુર્જયમ્
દિવ્યાભરણમાલ્યાભિઃ પ્રમદાભિઃ સમાવૃતમ્

રુમાં તુ વીરઃ પરિરભ્ય ગાઢં વરાસનસ્થો વરહેમવર્ણઃ
દદર્શ સૌમિત્રિમ્ અદીનસત્ત્વં વિશાલનેત્રઃ સુવિશાલનેત્રમ્