રામાયણ · અધ્યાય 4.031

અઙ્ગદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સુગ્રીવઃ સચિવૈઃ સહ
લક્ષ્મણં કુપિતં શ્રુત્વા મુમોચાસનમ્ આત્મવાન્

સચિવાન્ અબ્રવીદ્ વાક્યં નિશ્ચિત્ય ગુરુલાઘવમ્
મન્ત્રજ્ઞાન્ મન્ત્રકુશલો મન્ત્રેષુ પરિનિષ્ઠિતઃ

ન મે દુર્વ્યાહૃતં કિં ચિન્ નાપિ મે દુરનુષ્ઠિતમ્
લક્ષ્મણો રાઘવભ્રાતા ક્રુદ્ધઃ કિમ્ ઇતિ ચિન્તયે

અસુહૃદ્ભિર્ મમામિત્રૈર્ નિત્યમ્ અન્તરદર્શિભિઃ
મમ દોષાન્ અસંભૂતાઞ્ શ્રાવિતો રાઘવાનુજઃ

અત્ર તાવદ્ યથાબુદ્ધિ સર્વૈર્ એવ યથાવિધિ
ભવદ્ભિર્ નિશ્ચયસ્ તસ્ય વિજ્ઞેયો નિપુણં શનૈઃ

ન ખલ્વ્ અસ્તિ મમ ત્રાસો લક્ષ્મણાન્ નાપિ રાઘવાત્
મિત્રં ત્વ્ અસ્થાન કુપિતં જનયત્ય્ એવ સંભ્રમમ્

સર્વથા સુકરં મિત્રં દુષ્કરં પરિપાલનમ્
અનિત્યત્વાત્ તુ ચિત્તાનાં પ્રીતિર્ અલ્પે ઽપિ ભિદ્યતે

અતોનિમિત્તં ત્રસ્તો ઽહં રામેણ તુ મહાત્મના
યન્ મમોપકૃતં શક્યં પ્રતિકર્તું ન તન્ મયા

સુગ્રીવેણૈવમ્ ઉક્તસ્ તુ હનુમાન્ હરિપુંગવઃ
ઉવાચ સ્વેન તર્કેણ મધ્યે વાનરમન્ત્રિણામ્

સર્વથા નૈતદ્ આશ્ચર્યં યત્ ત્વં હરિગણેશ્વર
ન વિસ્મરસિ સુસ્નિગ્ધમ્ ઉપકારકૃતં શુભમ્

રાઘવેણ તુ શૂરેણ ભયમ્ ઉત્સૃજ્ય દૂરતઃ
ત્વત્પ્રિયાર્થં હતો વાલી શક્રતુલ્યપરાક્રમઃ

સર્વથા પ્રણયાત્ ક્રુદ્ધો રાઘવો નાત્ર સંશયઃ
ભ્રાતરં સ પ્રહિતવાંલ્ લક્ષ્મણં લક્ષ્મિવર્ધનમ્

ત્વં પ્રમત્તો ન જાનીષે કાલં કલવિદાં વર
ફુલ્લસપ્તચ્છદશ્યામા પ્રવૃત્તા તુ શરચ્ છિવા

નિર્મલ ગ્રહનક્ષત્રા દ્યૌઃ પ્રનષ્ટબલાહકા
પ્રસન્નાશ્ ચ દિશઃ સર્વાઃ સરિતશ્ ચ સરાંસિ ચ

પ્રાપ્તમ્ ઉદ્યોગકાલં તુ નાવૈષિ હરિપુંગવ
ત્વં પ્રમત્ત ઇતિ વ્યક્તં લક્ષ્મણો ઽયમ્ ઇહાગતઃ

આર્તસ્ય હૃતદારસ્ય પરુષં પુરુષાન્તરાત્
વચનં મર્ષણીયં તે રાઘવસ્ય મહાત્મનઃ

કૃતાપરાધસ્ય હિ તે નાન્યત્ પશ્યામ્ય્ અહં ક્ષમમ્
અન્તરેણાઞ્જલિં બદ્ધ્વા લક્ષ્મણસ્ય પ્રસાદનાત્

નિયુક્તૈર્ મન્ત્રિભિર્ વાચ્યો અવશ્યં પાર્થિવો હિતમ્
અત એવ ભયં ત્યક્ત્વા બ્રવીમ્ય્ અવધૃતં વચઃ

અભિક્રુદ્ધઃ સમર્થો હિ ચાપમ્ ઉદ્યમ્ય રાઘવઃ
સદેવાસુરગન્ધર્વં વશે સ્થાપયિતું જગત્

ન સ ક્ષમઃ કોપયિતું યઃ પ્રસાદ્ય પુનર્ ભવેત્
પૂર્વોપકારં સ્મરતા કૃતજ્ઞેન વિશેષતઃ

તસ્ય મૂર્ધ્ના પ્રણમ્ય ત્વં સપુત્રઃ સસુહૃજ્જનઃ
રાજંસ્ તિષ્ઠ સ્વસમયે ભર્તુર્ ભાર્યેવ તદ્વશે

ન રામરામાનુજશાસનં ત્વયા કપીન્દ્રયુક્તં મનસાપ્ય્ અપોહિતુમ્
મનો હિ તે જ્ઞાસ્યતિ માનુષં બલં સરાઘવસ્યાસ્ય સુરેન્દ્રવર્ચસઃ