રામાયણ · અધ્યાય 4.028

સમીક્ષ્ય વિમલં વ્યોમ ગતવિદ્યુદ્બલાહકમ્
સારસારવસંઘુષ્ટં રમ્યજ્યોત્સ્નાનુલેપનમ્

સમૃદ્ધાર્થં ચ સુગ્રીવં મન્દધર્માર્થસંગ્રહમ્
અત્યર્થમ્ અસતાં માર્ગમ્ એકાન્તગતમાનસં

નિવૃત્તકાર્યં સિદ્ધાર્થં પ્રમદાભિરતં સદા
પ્રાપ્તવન્તમ્ અભિપ્રેતાન્ સર્વાન્ એવ મનોરથાન્

સ્વાં ચ પાત્નીમ્ અભિપ્રેતાં તારાં ચાપિ સમીપ્સિતામ્
વિહરન્તમ્ અહોરાત્રં કૃતાર્થં વિગતજ્વલમ્

ક્રીડન્તમ્ ઇવ દેવેશં નન્દને ઽપ્સરસાં ગણૈઃ
મન્ત્રિષુ ન્યસ્તકાર્યં ચ મન્ત્રિણામ્ અનવેક્ષકમ્

ઉત્સન્નરાજ્યસંદેશં કામવૃત્તમ્ અવસ્થિતમ્
નિશ્ચિતાર્થો ઽર્થતત્ત્વજ્ઞઃ કાલધર્મવિશેષવિત્

પ્રસાદ્ય વાક્યૈર્ મધુરૈર્ હેતુમદ્ભિર્ મનોરમૈઃ
વાક્યવિદ્ વાક્યતત્ત્વજ્ઞં હરીશં મારુતાત્મજઃ

હિતં તથ્યં ચ પથ્યં ચ સામધર્માર્થનીતિમત્
પ્રણયપ્રીતિસંયુક્તં વિશ્વાસકૃતનિશ્ચયમ્
હરીશ્વરમ્ ઉપાગમ્ય હનુમાન્ વાક્યમ્ અબ્રવીત્

રાજ્યં પ્રાપ્તં યશશ્ ચૈવ કૌલી શ્રીર્ અભિવર્થિતા
મિત્રાણાં સંગ્રહઃ શેષસ્ તદ્ ભવાન્ કર્તુમ્ અર્હતિ

યો હિ મિત્રેષુ કાલજ્ઞઃ સતતં સાધુ વર્તતે
તસ્ય રાજ્યં ચ કીર્તિશ્ ચ પ્રતાપશ્ ચાભિવર્ધતે

યસ્ય કોશશ્ ચ દણ્ડશ્ ચ મિત્રાણ્ય્ આત્મા ચ ભૂમિપ
સમવેતાનિ સર્વાણિ સ રાજ્યં મહદ્ અશ્નુતે

તદ્ ભવાન્ વૃત્તસંપન્નઃ સ્થિતઃ પથિ નિરત્યયે
મિત્રાર્થમ્ અભિનીતાર્થં યથાવત્ કર્તુમ્ અર્હતિ

યસ્ તુ કાલવ્યતીતેષુ મિત્રકાર્યેષુ વર્તતે
સ કૃત્વા મહતો ઽપ્ય્ અર્થાન્ ન મિત્રાર્થેન યુજ્યતે

ક્રિયતાં રાઘવસ્યૈતદ્ વૈદેહ્યાઃ પરિમાર્ગણમ્
તદ્ ઇદં વીર કાર્યં તે કાલાતીતમ્ અરિંદમ

ન ચ કાલમ્ અતીતં તે નિવેદયતિ કાલવિત્
ત્વરમાણો ઽપિ સન્ પ્રાજ્ઞસ્ તવ રાજન્ વશાનુગઃ

કુલસ્ય કેતુઃ સ્ફીતસ્ય દીર્ઘબન્ધુશ્ ચ રાઘવઃ
અપ્રમેયપ્રભાવશ્ ચ સ્વયં ચાપ્રતિમો ગુણૈઃ

તસ્ય ત્વં કુરુ વૈ કાર્યં પૂર્વં તેન કૃતં તવ
હરીશ્વર હરિશ્રેષ્ઠાન્ આજ્ઞાપયિતુમ્ અર્હસિ

ન હિ તાવદ્ ભવેત્ કાલો વ્યતીતશ્ ચોદનાદ્ ઋતે
ચોદિતસ્ય હિ કાર્યસ્ય ભવેત્ કાલવ્યતિક્રમઃ

અકર્તુર્ અપિ કાર્યસ્ય ભવાન્ કર્તા હરીશ્વર
કિં પુનઃ પ્રતિકર્તુસ્ તે રાજ્યેન ચ ધનેન ચ

શક્તિમાન્ અસિ વિક્રાન્તો વાનરર્ષ્ક ગણેશ્વર
કર્તું દાશરથેઃ પ્રીતિમ્ આજ્ઞાયાં કિં નુ સજ્જસે

કામં ખલુ શરૈર્ શક્તઃ સુરાસુરમહોરગાન્
વશે દાશરથિઃ કર્તું ત્વત્પ્રતિજ્ઞાં તુ કાઙ્ક્ષતે

પ્રાણત્યાગાવિશઙ્કેન કૃતં તેન તવ પ્રિયમ્
તસ્ય માર્ગામ વૈદેહીં પૃથિવ્યામ્ અપિ ચામ્બરે

ન દેવા ન ચ ગન્ધર્વા નાસુરા ન મરુદ્ગણાઃ
ન ચ યક્ષા ભયં તસ્ય કુર્યુઃ કિમ્ ઉત રાક્ષસાઃ

તદ્ એવં શક્તિયુક્તસ્ય પૂર્વં પ્રિયકૃતસ્ તથા
રામસ્યાર્હસિ પિઙ્ગેશ કર્તું સર્વાત્મના પ્રિયમ્

નાધસ્તાદ્ અવનૌ નાપ્સુ ગતિર્ નોપરિ ચામ્બરે
કસ્ય ચિત્ સજ્જતે ઽસ્માકં કપીશ્વર તવાજ્ઞયા

તદ્ આજ્ઞાપય કઃ કિં તે કૃતે વસતુ કુત્ર ચિત્
હરયો હ્ય્ અપ્રધૃષ્યાસ્ તે સન્તિ કોટ્યગ્રતો ઽનઘ

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા કાલે સાધુનિવેદિતમ્
સુગ્રીવઃ સત્ત્વસંપન્નશ્ ચકાર મતિમ્ ઉત્તમામ્

સ સંદિદેશાભિમતં નીલં નિત્યકૃતોદ્યમમ્
દિક્ષુ સર્વાસુ સર્વેષાં સૈન્યાનામ્ ઉપસંગ્રહે

યથા સેના સમગ્રા મે યૂથપાલાશ્ ચ સર્વશઃ
સમાગચ્છન્ત્ય્ અસંગેન સેનાગ્રાણિ તથા કુરુ

યે ત્વ્ અન્તપાલાઃ પ્લવગાઃ શીઘ્રગા વ્યવસાયિનઃ
સમાનયન્તુ તે સૈન્યં ત્વરિતાઃ શાસનાન્ મમ
સ્વયં ચાનન્તરં સૈન્યં ભવાન્ એવાનુપશ્યતુ

ત્રિપઞ્ચરાત્રાદ્ ઊર્ધ્વં યઃ પ્રાપ્નુયાન્ નેહ વાનરઃ
તસ્ય પ્રાણાન્તિકો દણ્ડો નાત્ર કાર્યા વિચારણા

હરીંશ્ ચ વૃદ્ધાન્ ઉપયાતુ સાઙ્ગદો ભવાન્ મમાજ્ઞામ્ અધિકૃત્ય નિશ્ચિતામ્
ઇતિ વ્યવસ્થાં હરિપુંગવેશ્વરો વિધાય વેશ્મ પ્રવિવેશ વીર્યવાન્