રામાયણ · અધ્યાય 4.013

ઋશ્યમૂકાત્ સ ધર્માત્મા કિષ્કિન્ધાં લક્ષ્મણાગ્રજઃ
જગામ સહસુગ્રીવો વાલિવિક્રમપાલિતામ્

સમુદ્યમ્ય મહચ્ ચાપં રામઃ કાઞ્ચનભૂષિતમ્
શરાંશ્ ચાદિત્ય સંકાશાન્ ગૃહીત્વા રણસાધકાન્

અગ્રતસ્ તુ યયૌ તસ્ય રાઘવસ્ય મહાત્મનઃ
સુગ્રીવઃ સંહતગ્રીવો લક્ષ્મણશ્ ચ મહાબલઃ

પૃષ્ઠતો હનુમાન્ વીરો નલો નીલશ્ ચ વાનરઃ
તારશ્ ચૈવ મહાતેજા હરિયૂથપ યૂથપાઃ

તે વીક્ષમાણા વૃક્ષાંશ્ ચ પુષ્પભારાવલમ્બિનઃ
પ્રસન્નામ્બુવહાશ્ ચૈવ સરિતઃ સાગરં ગમાઃ

કન્દરાણિ ચ શૈલાંશ્ ચ નિર્ઝરાણિ ગુહાસ્ તથા
શિખરાણિ ચ મુખ્યાનિ દરીશ્ ચ પ્રિયદર્શનાઃ

વૈદૂર્યવિમલૈઃ પર્ણૈઃ પદ્મૈશ્ ચાકાશકુડ્મલૈઃ
શોભિતાન્ સજલાન્ માર્ગે તટાકાંશ્ ચ વ્યલોકયન્

કારણ્ડૈઃ સારસૈર્ હંસૈર્ વઞ્જૂલૈર્ જલકુક્કુટૈઃ
ચક્રવાકૈસ્ તથા ચાન્યૈઃ શકુનૈઃ પ્રતિનાદિતાન્

મૃદુશષ્પાઙ્કુરાહારાન્ નિર્ભયાન્ વનગોચરાન્
ચરતઃ સર્વતો ઽપશ્યન્ સ્થલીષુ હરિણાન્ સ્થિતાન્

તટાકવૈરિણશ્ ચાપિ શુક્લદન્તવિભૂષિતાન્
ઘોરાન્ એકચરાન્ વન્યાન્ દ્વિરદાન્ કૂલઘાતિનઃ

વને વનચરાંશ્ ચાન્યાન્ ખેચરાંશ્ ચ વિહંગમાન્
પશ્યન્તસ્ ત્વરિતા જગ્મુઃ સુગ્રીવવશવર્તિનઃ

તેષાં તુ ગચ્છતાં તત્ર ત્વરિતં રઘુનન્દનઃ
દ્રુમષણ્ડં વનં દૃષ્ટ્વા રામઃ સુગ્રીવમ્ અબ્રવીત્

એષ મેઘ ઇવાકાશે વૃક્ષષણ્ડઃ પ્રકાશતે
મેઘસંઘાતવિપુલઃ પર્યન્તકદલીવૃતઃ

કિમ્ એતજ્ જ્ઞાતુમ્ ઇચ્છામિ સખે કૌતૂહલં મમ
કૌતૂહલાપનયનં કર્તુમ્ ઇચ્છામ્ય્ અહં ત્વયા

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા રાઘવસ્ય મહાત્મનઃ
ગચ્છન્ન્ એવાચચક્ષે ઽથ સુગ્રીવસ્ તન્ મહદ્ વનમ્

એતદ્ રાઘવ વિસ્તીર્ણમ્ આશ્રમં શ્રમનાશનમ્
ઉદ્યાનવનસંપન્નં સ્વાદુમૂલફલોદકમ્

અત્ર સપ્તજના નામ મુનયઃ સંશિતવ્રતાઃ
સપ્તૈવાસન્ન્ અધઃશીર્ષા નિયતં જલશાયિનઃ

સપ્તરાત્રકૃતાહારા વાયુના વનવાસિનઃ
દિવં વર્ષશતૈર્ યાતાઃ સપ્તભિઃ સકલેવરાઃ

તેષામ્ એવં પ્રભાવેન દ્રુમપ્રાકારસંવૃતમ્
આશ્રમં સુદુરાધર્ષમ્ અપિ સેન્દ્રૈઃ સુરાસુરૈઃ

પક્ષિણો વર્જયન્ત્ય્ એતત્ તથાન્યે વનચારિણઃ
વિશન્તિ મોહાદ્ યે ઽપ્ય્ અત્ર નિવર્તન્તે ન તે પુનઃ

વિભૂષણરવાશ્ ચાત્ર શ્રૂયન્તે સકલાક્ષરાઃ
તૂર્યગીતસ્વનાશ્ ચાપિ ગન્ધો દિવ્યશ્ ચ રાઘવ

ત્રેતાગ્નયો ઽપિ દીપ્યન્તે ધૂમો હ્ય્ એષ પ્રદૃશ્યતે
વેષ્ટયન્ન્ ઇવ વૃક્ષાગ્રાન્ કપોતાઙ્ગારુણો ઘનઃ

કુરુ પ્રણામં ધર્માત્મંસ્ તાન્ સમુદ્દિશ્ય રાઘવઃ
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા પ્રયતઃ સંયતાઞ્જલિઃ

પ્રણમન્તિ હિ યે તેષામ્ ઋષીણાં ભાવિતાત્મનામ્
ન તેષામ્ અશુભં કિં ચિચ્ છરીરે રામ દૃશ્યતે

તતો રામઃ સહ ભ્રાત્રા લક્ષ્મણેન કૃતાઞ્જલિઃ
સમુદ્દિશ્ય મહાત્માનસ્ તાન્ ઋષીન્ અભ્યવાદયત્

અભિવાદ્ય ચ ધર્માત્મા રામો ભ્રાતા ચ લક્ષ્મણઃ
સુગ્રીવો વાનરાશ્ ચૈવ જગ્મુઃ સંહૃષ્ટમાનસાઃ

તે ગત્વા દૂરમ્ અધ્વાનં તસ્માત્ સપ્તજનાશ્રમાત્
દદૃશુસ્ તાં દુરાધર્ષાં કિષ્કિન્ધાં વાલિપાલિતામ્