रामायण · अध्याय 4.013

ऋश्यमूकात् स धर्मात्मा किष्किन्धां लक्ष्मणाग्रजः
जगाम सहसुग्रीवो वालिविक्रमपालिताम्

समुद्यम्य महच् चापं रामः काञ्चनभूषितम्
शरांश् चादित्य संकाशान् गृहीत्वा रणसाधकान्

अग्रतस् तु ययौ तस्य राघवस्य महात्मनः
सुग्रीवः संहतग्रीवो लक्ष्मणश् च महाबलः

पृष्ठतो हनुमान् वीरो नलो नीलश् च वानरः
तारश् चैव महातेजा हरियूथप यूथपाः

ते वीक्षमाणा वृक्षांश् च पुष्पभारावलम्बिनः
प्रसन्नाम्बुवहाश् चैव सरितः सागरं गमाः

कन्दराणि च शैलांश् च निर्झराणि गुहास् तथा
शिखराणि च मुख्यानि दरीश् च प्रियदर्शनाः

वैदूर्यविमलैः पर्णैः पद्मैश् चाकाशकुड्मलैः
शोभितान् सजलान् मार्गे तटाकांश् च व्यलोकयन्

कारण्डैः सारसैर् हंसैर् वञ्जूलैर् जलकुक्कुटैः
चक्रवाकैस् तथा चान्यैः शकुनैः प्रतिनादितान्

मृदुशष्पाङ्कुराहारान् निर्भयान् वनगोचरान्
चरतः सर्वतो ऽपश्यन् स्थलीषु हरिणान् स्थितान्

तटाकवैरिणश् चापि शुक्लदन्तविभूषितान्
घोरान् एकचरान् वन्यान् द्विरदान् कूलघातिनः

वने वनचरांश् चान्यान् खेचरांश् च विहंगमान्
पश्यन्तस् त्वरिता जग्मुः सुग्रीववशवर्तिनः

तेषां तु गच्छतां तत्र त्वरितं रघुनन्दनः
द्रुमषण्डं वनं दृष्ट्वा रामः सुग्रीवम् अब्रवीत्

एष मेघ इवाकाशे वृक्षषण्डः प्रकाशते
मेघसंघातविपुलः पर्यन्तकदलीवृतः

किम् एतज् ज्ञातुम् इच्छामि सखे कौतूहलं मम
कौतूहलापनयनं कर्तुम् इच्छाम्य् अहं त्वया

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मनः
गच्छन्न् एवाचचक्षे ऽथ सुग्रीवस् तन् महद् वनम्

एतद् राघव विस्तीर्णम् आश्रमं श्रमनाशनम्
उद्यानवनसंपन्नं स्वादुमूलफलोदकम्

अत्र सप्तजना नाम मुनयः संशितव्रताः
सप्तैवासन्न् अधःशीर्षा नियतं जलशायिनः

सप्तरात्रकृताहारा वायुना वनवासिनः
दिवं वर्षशतैर् याताः सप्तभिः सकलेवराः

तेषाम् एवं प्रभावेन द्रुमप्राकारसंवृतम्
आश्रमं सुदुराधर्षम् अपि सेन्द्रैः सुरासुरैः

पक्षिणो वर्जयन्त्य् एतत् तथान्ये वनचारिणः
विशन्ति मोहाद् ये ऽप्य् अत्र निवर्तन्ते न ते पुनः

विभूषणरवाश् चात्र श्रूयन्ते सकलाक्षराः
तूर्यगीतस्वनाश् चापि गन्धो दिव्यश् च राघव

त्रेताग्नयो ऽपि दीप्यन्ते धूमो ह्य् एष प्रदृश्यते
वेष्टयन्न् इव वृक्षाग्रान् कपोताङ्गारुणो घनः

कुरु प्रणामं धर्मात्मंस् तान् समुद्दिश्य राघवः
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रयतः संयताञ्जलिः

प्रणमन्ति हि ये तेषाम् ऋषीणां भावितात्मनाम्
न तेषाम् अशुभं किं चिच् छरीरे राम दृश्यते

ततो रामः सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन कृताञ्जलिः
समुद्दिश्य महात्मानस् तान् ऋषीन् अभ्यवादयत्

अभिवाद्य च धर्मात्मा रामो भ्राता च लक्ष्मणः
सुग्रीवो वानराश् चैव जग्मुः संहृष्टमानसाः

ते गत्वा दूरम् अध्वानं तस्मात् सप्तजनाश्रमात्
ददृशुस् तां दुराधर्षां किष्किन्धां वालिपालिताम्