રામાયણ · અધ્યાય 3.063

પૂર્વજો ઽપ્ય્ ઉક્તમાત્રસ્ તુ લક્ષ્મણેન સુભાષિતમ્
સારગ્રાહી મહાસારં પ્રતિજગ્રાહ રાઘવઃ

સંનિગૃહ્ય મહાબાહુઃ પ્રવૃદ્ધં કોપમ્ આત્મનઃ
અવષ્ટભ્ય ધનુશ્ ચિત્રં રામો લક્ષ્મણમ્ અબ્રવીત્

કિં કરિષ્યાવહે વત્સ ક્વ વા ગચ્છાવ લક્ષ્મણ
કેનોપાયેન પશ્યેયં સીતામ્ ઇતિ વિચિન્તય

તં તથા પરિતાપાર્તં લક્ષ્મણો રામમ્ અબ્રવીત્
ઇદમ્ એવ જનસ્થાનં ત્વમ્ અન્વેષિતુમ્ અર્હસિ

રાક્ષસૈર્ બહુભિઃ કીર્ણં નાનાદ્રુમલતાયુતમ્
સન્તીહ ગિરિદુર્ગાણિ નિર્દરાઃ કન્દરાણિ ચ

ગુહાશ્ ચ વિવિધા ઘોરા નાનામૃગગણાકુલાઃ
આવાસાઃ કિંનરાણાં ચ ગન્ધર્વભવનાનિ ચ

તાનિ યુક્તો મયા સાર્ધં ત્વમ્ અન્વેષિતુમ્ અર્હસિ
ત્વદ્વિધો બુદ્ધિસંપન્ના માહાત્માનો નરર્ષભ

આપત્સુ ન પ્રકમ્પન્તે વાયુવેગૈર્ ઇવાચલાઃ
ઇત્ય્ ઉક્તસ્ તદ્ વનં સર્વં વિચચાર સલક્ષ્મણઃ

ક્રુદ્ધો રામઃ શરં ઘોરં સંધાય ધનુષિ ક્ષુરમ્
તતઃ પર્વતકૂટાભં મહાભાગં દ્વિજોત્તમમ્

દદર્શ પતિતં ભૂમૌ ક્ષતજાર્દ્રં જટાયુષમ્
તં દૃષ્ટ્વા ગિરિશૃઙ્ગાભં રામો લક્ષ્મણમ્ અબ્રવીત્
અનેન સીતા વૈદેહી ભક્ષિતા નાત્ર સંશયઃ

ગૃધ્રરૂપમ્ ઇદં વ્યક્તં રક્ષો ભ્રમતિ કાનનમ્
ભક્ષયિત્વા વિશાલાક્ષીમ્ આસ્તે સીતાં યથાસુખમ્
એનં વધિષ્યે દીપ્તાગ્રૈર્ ઘોરૈર્ બાણૈર્ અજિહ્મગૈઃ

ઇત્ય્ ઉક્ત્વાભ્યપતદ્ ગૃધ્રં સંધાય ધનુષિ ક્ષુરમ્
ક્રુદ્ધો રામઃ સમુદ્રાન્તાં ચાલયન્ન્ ઇવ મેદિનીમ્

તં દીનદીનયા વાચા સફેનં રુધિરં વમન્
અભ્યભાષત પક્ષી તુ રામં દશરથાત્મજમ્

યામ્ ઓષધિમ્ ઇવાયુષ્મન્ન્ અન્વેષસિ મહાવને
સા દેવી મમ ચ પ્રાણા રાવણેનોભયં હૃતમ્

ત્વયા વિરહિતા દેવી લક્ષ્મણેન ચ રાઘવ
હ્રિયમાણા મયા દૃષ્ટા રાવણેન બલીયસા

સીતામ્ અભ્યવપન્ નો ઽહં રાવણશ્ ચ રણે મયા
વિધ્વંસિતરથચ્છત્રઃ પાતિતો ધરણીતલે

એતદ્ અસ્ય ધનુર્ ભગ્નમ્ એતદ્ અસ્ય શરાવરમ્
અયમ્ અસ્ય રણે રામ ભગ્નઃ સાંગ્રામિકો રથઃ

પરિશ્રાન્તસ્ય મે પક્ષૌ છિત્ત્વા ખડ્ગેન રાવણઃ
સીતામ્ આદાય વૈદેહીમ્ ઉત્પપાત વિહાયસં
રક્ષસા નિહતં પૂર્વ્મ ન માં હન્તું ત્વમ્ અર્હસિ

રામસ્ તસ્ય તુ વિજ્ઞાય સીતાસક્તાં પ્રિયાં કથામ્
ગૃધ્રરાજં પરિષ્વજ્ય રુરોદ સહલક્ષ્મણઃ

એકમ્ એકાયને દુર્ગે નિઃશ્વસન્તં કથં ચન
સમીક્ષ્ય દુઃખિતો રામઃ સૌમિત્રિમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

રાજ્યાદ્ ભ્રંશો વને વાસઃ સીતા નષ્ટા હતો દ્વિજઃ
ઈદૃશીયં મમાલક્ષ્મીર્ નિર્દહેદ્ અપિ પાવકમ્

સંપૂર્ણમ્ અપિ ચેદ્ અદ્ય પ્રતરેયં મહોદધિમ્
સો ઽપિ નૂનં મમાલક્ષ્મ્યા વિશુષ્યેત્ સરિતાં પતિઃ

નાસ્ત્ય્ અભાગ્યતરો લોકે મત્તો ઽસ્મિન્ સચરાચરે
યેનેયં મહતી પ્રાપ્તા મયા વ્યસનવાગુરા

અયં પિતૃવયસ્યો મે ગૃધ્રરાજો જરાન્વિતઃ
શેતે વિનિહતો ભૂમૌ મમ ભાગ્યવિપર્યયાત્

ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્ત્વા બહુશો રાઘવઃ સહલક્ષ્મણઃ
જટાયુષં ચ પસ્પર્શ પિતૃસ્નેહં નિદર્શયન્

નિકૃત્તપક્ષં રુધિરાવસિક્તં તં ગૃધ્રરાજં પરિરભ્ય રામઃ
ક્વ મૈથિલિ પ્રાણસમા મમેતિ વિમુચ્ય વાચં નિપપાત ભૂમૌ