રામાયણ · અધ્યાય 3.057

અથાશ્રમાદ્ ઉપાવૃત્તમ્ અન્તરા રઘુનન્દનઃ
પરિપપ્રચ્છ સૌમિત્રિં રામો દુઃખાર્દિતઃ પુનઃ

તમ્ ઉવાચ કિમર્થં ત્વમ્ આગતો ઽપાસ્ય મૈથિલીમ્
યદા સા તવ વિશ્વાસાદ્ વને વિહરિતા મયા

દૃષ્ટ્વૈવાભ્યાગતં ત્વાં મે મૈથિલીં ત્યજ્ય લક્ષ્મણ
શઙ્કમાનં મહત્ પાપં યત્ સત્યં વ્યથિતં મનઃ

સ્ફુરતે નયનં સવ્યં બાહુશ્ ચ હૃદયં ચ મે
દૃષ્ટ્વા લક્ષ્મણ દૂરે ત્વાં સીતાવિરહિતં પથિ

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ સૌમિત્રિર્ લક્ષ્મણઃ શુભલક્ષણઃ
ભૂયો દુઃખસમાવિષ્ટો દુઃખિતં રામમ્ અબ્રવીત્

ન સ્વયં કામકારેણ તાં ત્યક્ત્વાહમ્ ઇહાગતઃ
પ્રચોદિતસ્ તયૈવોગ્રૈસ્ ત્વત્સકાશમ્ ઇહાગતઃ

આર્યેણેવ પરિક્રુષ્ટં હા સીતે લક્ષ્મણેતિ ચ
પરિત્રાહીતિ યદ્ વાક્યં મૈથિલ્યાસ્ તચ્ છ્રુતિં ગતમ્

સા તમ્ આર્તસ્વરં શ્રુત્વા તવ સ્નેહેન મૈથિલી
ગચ્છ ગચ્છેતિ મામ્ આહ રુદન્તી ભયવિહ્વલા

પ્રચોદ્યમાનેન મયા ગચ્છેતિ બહુશસ્ તયા
પ્રત્યુક્તા મૈથિલી વાક્યમ્ ઇદં ત્વત્પ્રત્યયાન્વિતમ્

ન તત્ પશ્યામ્ય્ અહં રક્ષો યદ્ અસ્ય ભયમ્ આવહેત્
નિર્વૃતા ભવ નાસ્ત્ય્ એતત્ કેનાપ્ય્ એવમ્ ઉદાહૃતમ્

વિગર્હિતં ચ નીચં ચ કથમ્ આર્યો ઽભિધાસ્યતિ
ત્રાહીતિ વચનં સીતે યસ્ ત્રાયેત્ ત્રિદશાન્ અપિ

કિંનિમિત્તં તુ કેનાપિ ભ્રાતુર્ આલમ્બ્ય મે સ્વરમ્
વિસ્વરં વ્યાહૃતં વાક્યં લક્ષ્મણ ત્રાહિ મામ્ ઇતિ
ન ભવત્યા વ્યથા કાર્યા કુનારીજનસેવિતા

અલં વૈક્લવ્યમ્ આલમ્બ્ય સ્વસ્થા ભવ નિરુત્સુકા
ન ચાસ્તિ ત્રિષુ લોકેષુ પુમાન્ યો રાઘવં રણે
જાતો વા જાયમાનો વા સંયુગે યઃ પરાજયેત્

એવમ્ ઉક્તા તુ વૈદેહી પરિમોહિતચેતના
ઉવાચાશ્રૂણિ મુઞ્ચન્તી દારુણં મામ્ ઇદં વચઃ

ભાવો મયિ તવાત્યર્થં પાપ એવ નિવેશિતઃ
વિનષ્ટે ભ્રાતરિ પ્રાપ્તે ન ચ ત્વં મામ્ અવાપ્સ્યસિ

સંકેતાદ્ ભરતેન ત્વં રામં સમનુગચ્છસિ
ક્રોશન્તં હિ યથાત્યર્થં નૈનમ્ અભ્યવપદ્યસે

રિપુઃ પ્રચ્છન્નચારી ત્વં મદર્થમ્ અનુગચ્છસિ
રાઘવસ્યાન્તરપ્રેપ્સુસ્ તથૈનં નાભિપદ્યસે

એવમ્ ઉક્તો હિ વૈદેહ્યા સંરબ્ધો રક્તલોચનઃ
ક્રોધાત્ પ્રસ્ફુરમાણૌષ્ઠ આશ્રમાદ્ અભિનિર્ગતઃ

એવં બ્રુવાણં સૌમિત્રિં રામઃ સંતાપમોહિતઃ
અબ્રવીદ્ દુષ્કૃતં સૌમ્ય તાં વિના યત્ ત્વમ્ આગતઃ

જાનન્ન્ અપિ સમર્થં માં રક્ષસાં વિનિવારણે
અનેન ક્રોધવાક્યેન મૈથિલ્યા નિઃસૃતો ભવાન્

ન હિ તે પરિતુષ્યામિ ત્યક્ત્વા યદ્ યાસિ મૈથિલીમ્
ક્રુદ્ધાયાઃ પરુષં શ્રુત્વા સ્ત્રિયા યત્ ત્વમ્ ઇહાગતઃ

સર્વથા ત્વ્ અપનીતં તે સીતયા યત્ પ્રચોદિતઃ
ક્રોધસ્ય વશમ્ આગમ્ય નાકરોઃ શાસનં મમ

અસૌ હિ રાક્ષસઃ શેતે શરેણાભિહતો મયા
મૃગરૂપેણ યેનાહમ્ આશ્રમાદ્ અપવાદિતઃ

વિકૃષ્ય ચાપં પરિધાય સાયકં સલીલ બાણેન ચ તાડિતો મયા
માર્ગીં તનું ત્યજ્ય ચ વિક્લવસ્વરો બભૂવ કેયૂરધરઃ સ રાક્ષસઃ

શરાહતેનૈવ તદાર્તયા ગિરા સ્વરં મમાલમ્બ્ય સુદૂરસંશ્રવમ્
ઉદાહૃતં તદ્ વચનં સુદારુણં ત્વમ્ આગતો યેન વિહાય મૈથિલીમ્