रामायण · अध्याय 3.057

अथाश्रमाद् उपावृत्तम् अन्तरा रघुनन्दनः
परिपप्रच्छ सौमित्रिं रामो दुःखार्दितः पुनः

तम् उवाच किमर्थं त्वम् आगतो ऽपास्य मैथिलीम्
यदा सा तव विश्वासाद् वने विहरिता मया

दृष्ट्वैवाभ्यागतं त्वां मे मैथिलीं त्यज्य लक्ष्मण
शङ्कमानं महत् पापं यत् सत्यं व्यथितं मनः

स्फुरते नयनं सव्यं बाहुश् च हृदयं च मे
दृष्ट्वा लक्ष्मण दूरे त्वां सीताविरहितं पथि

एवम् उक्तस् तु सौमित्रिर् लक्ष्मणः शुभलक्षणः
भूयो दुःखसमाविष्टो दुःखितं रामम् अब्रवीत्

न स्वयं कामकारेण तां त्यक्त्वाहम् इहागतः
प्रचोदितस् तयैवोग्रैस् त्वत्सकाशम् इहागतः

आर्येणेव परिक्रुष्टं हा सीते लक्ष्मणेति च
परित्राहीति यद् वाक्यं मैथिल्यास् तच् छ्रुतिं गतम्

सा तम् आर्तस्वरं श्रुत्वा तव स्नेहेन मैथिली
गच्छ गच्छेति माम् आह रुदन्ती भयविह्वला

प्रचोद्यमानेन मया गच्छेति बहुशस् तया
प्रत्युक्ता मैथिली वाक्यम् इदं त्वत्प्रत्ययान्वितम्

न तत् पश्याम्य् अहं रक्षो यद् अस्य भयम् आवहेत्
निर्वृता भव नास्त्य् एतत् केनाप्य् एवम् उदाहृतम्

विगर्हितं च नीचं च कथम् आर्यो ऽभिधास्यति
त्राहीति वचनं सीते यस् त्रायेत् त्रिदशान् अपि

किंनिमित्तं तु केनापि भ्रातुर् आलम्ब्य मे स्वरम्
विस्वरं व्याहृतं वाक्यं लक्ष्मण त्राहि माम् इति
न भवत्या व्यथा कार्या कुनारीजनसेविता

अलं वैक्लव्यम् आलम्ब्य स्वस्था भव निरुत्सुका
न चास्ति त्रिषु लोकेषु पुमान् यो राघवं रणे
जातो वा जायमानो वा संयुगे यः पराजयेत्

एवम् उक्ता तु वैदेही परिमोहितचेतना
उवाचाश्रूणि मुञ्चन्ती दारुणं माम् इदं वचः

भावो मयि तवात्यर्थं पाप एव निवेशितः
विनष्टे भ्रातरि प्राप्ते न च त्वं माम् अवाप्स्यसि

संकेताद् भरतेन त्वं रामं समनुगच्छसि
क्रोशन्तं हि यथात्यर्थं नैनम् अभ्यवपद्यसे

रिपुः प्रच्छन्नचारी त्वं मदर्थम् अनुगच्छसि
राघवस्यान्तरप्रेप्सुस् तथैनं नाभिपद्यसे

एवम् उक्तो हि वैदेह्या संरब्धो रक्तलोचनः
क्रोधात् प्रस्फुरमाणौष्ठ आश्रमाद् अभिनिर्गतः

एवं ब्रुवाणं सौमित्रिं रामः संतापमोहितः
अब्रवीद् दुष्कृतं सौम्य तां विना यत् त्वम् आगतः

जानन्न् अपि समर्थं मां रक्षसां विनिवारणे
अनेन क्रोधवाक्येन मैथिल्या निःसृतो भवान्

न हि ते परितुष्यामि त्यक्त्वा यद् यासि मैथिलीम्
क्रुद्धायाः परुषं श्रुत्वा स्त्रिया यत् त्वम् इहागतः

सर्वथा त्व् अपनीतं ते सीतया यत् प्रचोदितः
क्रोधस्य वशम् आगम्य नाकरोः शासनं मम

असौ हि राक्षसः शेते शरेणाभिहतो मया
मृगरूपेण येनाहम् आश्रमाद् अपवादितः

विकृष्य चापं परिधाय सायकं सलील बाणेन च ताडितो मया
मार्गीं तनुं त्यज्य च विक्लवस्वरो बभूव केयूरधरः स राक्षसः

शराहतेनैव तदार्तया गिरा स्वरं ममालम्ब्य सुदूरसंश्रवम्
उदाहृतं तद् वचनं सुदारुणं त्वम् आगतो येन विहाय मैथिलीम्