રામાયણ · અધ્યાય 3.045

રાવણેન તુ વૈદેહી તદા પૃષ્ટા જિહીર્ષુણા
પરિવ્રાજકરૂપેણ શશંસાત્માનમ્ આત્મના

બ્રાહ્મણશ્ ચાતિથિશ્ ચૈષ અનુક્તો હિ શપેત મામ્
ઇતિ ધ્યાત્વા મુહૂર્તં તુ સીતા વચનમ્ અબ્રવીત્

દુહિતા જનકસ્યાહં મૈથિલસ્ય મહાત્મનઃ
સીતા નામ્નાસ્મિ ભદ્રં તે રામભાર્યા દ્વિજોત્તમ

સંવત્સરં ચાધ્યુષિતા રાઘવસ્ય નિવેશને
ભુઞ્જાના માનુષાન્ ભોગાન્ સર્વકામસમૃદ્ધિની

તતઃ સંવત્સરાદ્ ઊર્ધ્વં સમમન્યત મે પતિમ્
અભિષેચયિતું રામં સમેતો રાજમન્ત્રિભિઃ

તસ્મિન્ સંભ્રિયમાણે તુ રાઘવસ્યાભિષેચને
કૈકેયી નામ ભર્તારં મમાર્યા યાચતે વરમ્

પ્રતિગૃહ્ય તુ કૈકેયી શ્વશુરં સુકૃતેન મે
મમ પ્રવ્રાજનં ભર્તુર્ ભરતસ્યાભિષેચનમ્
દ્વાવ્ અયાચત ભર્તારં સત્યસંધં નૃપોત્તમમ્

નાદ્ય ભોક્ષ્યે ન ચ સ્વપ્સ્યે ન પાસ્યે ઽહં કદા ચન
એષ મે જીવિતસ્યાન્તો રામો યદ્ય્ અભિષિચ્યતે

ઇતિ બ્રુવાણાં કૈકેયીં શ્વશુરો મે સ માનદઃ
અયાચતાર્થૈર્ અન્વર્થૈર્ ન ચ યાચ્ઞાં ચકાર સા

મમ ભર્તા મહાતેજા વયસા પઞ્ચવિંશકઃ
રામેતિ પ્રથિતો લોકે ગુણવાન્ સત્યવાક્ શુચિઃ
વિશાલાક્ષો મહાબાહુઃ સર્વભૂતહિતે રતઃ

અભિષેકાય તુ પિતુઃ સમીપં રામમ્ આગતમ્
કૈકેયી મમ ભર્તારમ્ ઇત્ય્ ઉવાચ દ્રુતં વચઃ

તવ પિત્રા સમાજ્ઞપ્તં મમેદં શૃણુ રાઘવ
ભરતાય પ્રદાતવ્યમ્ ઇદં રાજ્યમ્ અકણ્ટકમ્

ત્વયા તુ ખલુ વસ્તવ્યં નવ વર્ષાણિ પઞ્ચ ચ
વને પ્રવ્રજ કાકુત્સ્થ પિતરં મોચયાનૃતાત્

તથેત્ય્ ઉવાચ તાં રામઃ કૈકેયીમ્ અકુતોભયઃ
ચકાર તદ્ વચસ્ તસ્યા મમ ભર્તા દૃઢવ્રતઃ

દદ્યાન્ ન પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ સત્યબ્રૂયાન્ ન ચાનૃતમ્
એતદ્ બ્રાહ્મણ રામસ્ય વ્રતં ધ્રુવમ્ અનુત્તમમ્

તસ્ય ભ્રાતા તુ વૈમાત્રો લક્ષ્મણો નામ વીર્યવાન્
રામસ્ય પુરુષવ્યાઘ્રઃ સહાયઃ સમરે ઽરિહા

સ ભ્રાતા લક્ષ્મણો નામ ધર્મચારી દૃઢવ્રતઃ
અન્વગચ્છદ્ ધનુષ્પાણિઃ પ્રવ્રજન્તં મયા સહ

તે વયં પ્રચ્યુતા રાજ્યાત્ કૈલેય્યાસ્ તુ કૃતે ત્રયઃ
વિચરામ દ્વિજશ્રેષ્ઠ વનં ગમ્ભીરમ્ ઓજસા

સમાશ્વસ મુહૂર્તં તુ શક્યં વસ્તુમ્ ઇહ ત્વયા
આગમિષ્યતિ મે ભર્તા વન્યમ્ આદાય પુષ્કલમ્

સ ત્વં નામ ચ ગોત્રં ચ કુલમ્ આચક્ષ્વ તત્ત્વતઃ
એકશ્ ચ દણ્ડકારણ્યે કિમર્થં ચરસિ દ્વિજ

એવં બ્રુવત્યાં સીતાયાં રામપત્ન્યાં મહાબલઃ
પ્રત્યુવાચોત્તરં તીવ્રં રાવણો રાક્ષસાધિપઃ

યેન વિત્રાસિતા લોકાઃ સદેવાસુરપન્નગાઃ
અહં સ રાવણો નામ સીતે રક્ષોગણેશ્વરઃ

ત્વાં તુ કાઞ્ચનવર્ણાભાં દૃષ્ટ્વા કૌશેયવાસિનીમ્
રતિં સ્વકેષુ દારેષુ નાધિગચ્છામ્ય્ અનિન્દિતે

બહ્વીનામ્ ઉત્તમસ્ત્રીણામ્ આહૃતાનામ્ ઇતસ્ તતઃ
સર્વાસામ્ એવ ભદ્રં તે મમાગ્રમહિષી ભવ

લઙ્કા નામ સમુદ્રસ્ય મધ્યે મમ મહાપુરી
સાગરેણ પરિક્ષિપ્તા નિવિષ્ટા ગિરિમૂર્ધનિ

તત્ર સીતે મયા સાર્ધં વનેષુ વિચરિષ્યસિ
ન ચાસ્યારણ્યવાસસ્ય સ્પૃહયિષ્યસિ ભામિનિ

પઞ્ચદાસ્યઃ સહસ્રાણિ સર્વાભરણભૂષિતાઃ
સીતે પરિચરિષ્યન્તિ ભાર્યા ભવસિ મે યદિ

રાવણેનૈવમ્ ઉક્તા તુ કુપિતા જનકાત્મજા
પ્રત્યુવાચાનવદ્યાઙ્ગી તમ્ અનાદૃત્ય રાક્ષસં

મહાગિરિમ્ ઇવાકમ્પ્યં મહેન્દ્રસદૃશં પતિમ્
મહોદધિમ્ ઇવાક્ષોભ્યમ્ અહં રામમ્ અનુવ્રતા

મહાબાહું મહોરસ્કં સિંહવિક્રાન્તગામિનમ્
નૃસિંહં સિંહસંકાશમ્ અહં રામમ્ અનુવ્રતા

પૂર્ણચન્દ્રાનનં વીરં રાજવત્સં જિતેન્દ્રિયમ્
પૃથુકીર્તિં મહાબાહુમ્ અહં રામમ્ અનુવ્રતા

ત્વં પુનર્ જમ્બુકઃ સિંહીં મામ્ ઇહેચ્છસિ દુર્લભામ્
નાહં શક્યા ત્વયા સ્પ્રષ્ટુમ્ આદિત્યસ્ય પ્રભા યથા

પાદપાન્ કાઞ્ચનાન્ નૂનં બહૂન્ પશ્યસિ મન્દભાક્
રાઘવસ્ય પ્રિયાં ભાર્યાં યસ્ ત્વમ્ ઇચ્છસિ રાવણ

ક્ષુધિતસ્ય ચ સિંહસ્ય મૃગશત્રોસ્ તરસ્વિનઃ
આશીવિષસ્ય વદનાદ્ દંષ્ટ્રામ્ આદાતુમ્ ઇચ્છસિ

મન્દરં પર્વતશ્રેષ્ઠં પાણિના હર્તુમ્ ઇચ્છસિ
કાલકૂટં વિષં પીત્વા સ્વસ્તિમાન્ ગન્તુમ્ ઇચ્છસિ

અક્ષિસૂચ્યા પ્રમૃજસિ જિહ્વયા લેઢિ ચ ક્ષુરમ્
રાઘવસ્ય પ્રિયાં ભાર્યામ્ અધિગન્તું ત્વમ્ ઇચ્છસિ

અવસજ્ય શિલાં કણ્ઠે સમુદ્રં તર્તુમ્ ઇચ્છસિ
સૂર્યા ચન્દ્રમસૌ ચોભૌ પ્રાણિભ્યાં હર્તુમ્ ઇચ્છસિ
યો રામસ્ય પ્રિયાં ભાર્યાં પ્રધર્ષયિતુમ્ ઇચ્છસિ

અગ્નિં પ્રજ્વલિતં દૃષ્ટ્વા વસ્ત્રેણાહર્તુમ્ ઇચ્છસિ
કલ્યાણ વૃત્તાં રામસ્ય યો ભાર્યાં હર્તુમ્ ઇચ્છસિ

અયોમુખાનાં શૂલાનામ્ અગ્રે ચરિતુમ્ ઇચ્છસિ
રામસ્ય સદૃશીં ભાર્યાં યો ઽધિગન્તું ત્વમ્ ઇચ્છસિ

યદ્ અન્તરં સિંહશૃગાલયોર્ વને યદ્ અન્તરં સ્યન્દનિકાસમુદ્રયોઃ
સુરાગ્ર્યસૌવીરકયોર્ યદ્ અન્તરં તદ્ અન્તરં દાશરથેસ્ તવૈવ ચ

યદ્ અન્તરં કાઞ્ચનસીસલોહયોર્ યદ્ અન્તરં ચન્દનવારિપઙ્કયોઃ
યદ્ અન્તરં હસ્તિબિડાલયોર્ વને તદ્ અન્તરં દશરથેસ્ તવૈવ ચ

યદ્ અન્તરં વાયસવૈનતેયયોર્ યદ્ અન્તરં મદ્ગુમયૂરયોર્ અપિ
યદ્ અન્તરં સારસગૃધ્રયોર્ વને તદ્ અન્તરં દાશરથેસ્ તવૈવ ચ

તસ્મિન્ સહસ્રાક્ષસમપ્રભાવે રામે સ્થિતે કાર્મુકબાણપાણૌ
હૃતાપિ તે ઽહં ન જરાં ગમિષ્યે વજ્રં યથા મક્ષિકયાવગીર્ણમ્

ઇતીવ તદ્ વાક્યમ્ અદુષ્ટભાવા સુદૃષ્ટમ્ ઉક્ત્વા રજનીચરં તમ્
ગાત્રપ્રકમ્પાદ્ વ્યથિતા બભૂવ વાતોદ્ધતા સા કદલીવ તન્વી

તાં વેપમાનામ્ ઉપલક્ષ્ય સીતાં સ રાવણો મૃત્યુસમપ્રભાવઃ
કુલં બલં નામ ચ કર્મ ચાત્મનઃ સમાચચક્ષે ભયકારણાર્થમ્