રામાયણ · અધ્યાય 3.044

તયા પરુષમ્ ઉક્તસ્ તુ કુપિતો રાઘવાનુજઃ
સ વિકાઙ્ક્ષન્ ભૃશં રામં પ્રતસ્થે નચિરાદ્ ઇવ

તદાસાદ્ય દશગ્રીવઃ ક્ષિપ્રમ્ અન્તરમ્ આસ્થિતઃ
અભિચક્રામ વૈદેહીં પરિવ્રાજકરૂપધૃક્

શ્લક્ષ્ણકાષાયસંવીતઃ શિખી છત્રી ઉપાનહી
વામે ચાંસે ઽવસજ્યાથ શુભે યષ્ટિકમણ્ડલૂ
પરિવ્રાજકરૂપેણ વૈદેહીં સમુપાગમત્

તામ્ આસસાદાતિબલો ભ્રાતૃભ્યાં રહિતાં વને
રહિતાં સૂર્યચન્દ્રાભ્યાં સંધ્યામ્ ઇવ મહત્તમઃ

તામ્ અપશ્યત્ તતો બાલાં રાજપુત્રીં યશસ્વિનીમ્
રોહિણીં શશિના હીનાં ગ્રહવદ્ ભૃશદારુણઃ

તમ્ ઉગ્રં પાપકર્માણં જનસ્થાનરુહા દ્રુમાઃ
સમીક્ષ્ય ન પ્રકમ્પન્તે ન પ્રવાતિ ચ મારુતઃ

શીઘ્રસ્રોતાશ્ ચ તં દૃષ્ટ્વા વીક્ષન્તં રક્તલોચનમ્
સ્તિમિતં ગન્તુમ્ આરેભે ભયાદ્ ગોદાવરી નદી

રામસ્ય ત્વ્ અન્તરં પ્રેપ્સુર્ દશગ્રીવસ્ તદન્તરે
ઉપતસ્થે ચ વૈદેહીં ભિક્ષુરૂપેણ રાવણઃ

અભવ્યો ભવ્યરૂપેણ ભર્તારમ્ અનુશોચતીમ્
અભ્યવર્તત વૈદેહીં ચિત્રામ્ ઇવ શનૈશ્ચરઃ

સ પાપો ભવ્યરૂપેણ તૃણૈઃ કૂપ ઇવાવૃતઃ
અતિષ્ઠત્ પ્રેક્ષ્ય વૈદેહીં રામપત્નીં યશસ્વિનીમ્

શુભાં રુચિરદન્તૌષ્ઠીં પૂર્ણચન્દ્રનિભાનનામ્
આસીનાં પર્ણશાલાયાં બાષ્પશોકાભિપીડિતામ્

સ તાં પદ્મપલાશાક્ષીં પીતકૌશેયવાસિનીમ્
અભ્યગચ્છત વૈદેહીં દુષ્ટચેતા નિશાચરઃ

સ મન્મથશરાવિષ્ટો બ્રહ્મઘોષમ્ ઉદીરયન્
અબ્રવીત્ પ્રશ્રિતં વાક્યં રહિતે રાક્ષસાધિપઃ

તામ્ ઉત્તમાં ત્રિલોકાનાં પદ્મહીનામ્ ઇવ શ્રિયમ્
વિભ્રાજમાનાં વપુષા રાવણઃ પ્રશશંસ હ

કા ત્વં કાઞ્ચનવર્ણાભે પીતકૌશેયવાસિનિ
કમલાનાં શુભાં માલાં પદ્મિનીવ ચ બિભ્રતી

હ્રીઃ શ્રીઃ કીર્તિઃ શુભા લક્ષ્મીર્ અપ્સરા વા શુભાનને
ભૂતિર્ વા ત્વં વરારોહે રતિર્ વા સ્વૈરચારિણી

સમાઃ શિખરિણઃ સ્નિગ્ધાઃ પાણ્ડુરા દશનાસ્ તવ
વિશાલે વિમલે નેત્રે રક્તાન્તે કૃષ્ણતારકે

વિશાલં જઘનં પીનમ્ ઊરૂ કરિકરોપમૌ
એતાવ્ ઉપચિતૌ વૃત્તૌ સહિતૌ સંપ્રગલ્ભિતૌ

પીનોન્નતમુખૌ કાન્તૌ સ્નિગ્ધતાલફલોપમૌ
મણિપ્રવેકાભરણૌ રુચિરૌ તે પયોધરૌ

ચારુસ્મિતે ચારુદતિ ચારુનેત્રે વિલાસિનિ
મનો હરસિ મે રામે નદીકૂલમ્ ઇવામ્ભસા

કરાન્તમિતમધ્યાસિ સુકેશી સંહતસ્તની
નૈવ દેવી ન ગન્ધર્વી ન યક્ષી ન ચ કિંનરી

નૈવંરૂપા મયા નારી દૃષ્ટપૂર્વા મહીતલે
ઇહ વાસશ્ ચ કાન્તારે ચિત્તમ્ ઉન્માથયન્તિ મે

સા પ્રતિક્રામ ભદ્રં તે ન ત્વં વસ્તુમ્ ઇહાર્હસિ
રાક્ષસાનામ્ અયં વાસો ઘોરાણાં કામરૂપિણામ્

પ્રાસાદાગ્ર્યાણિ રમ્યાણિ નગરોપવનાનિ ચ
સંપન્નાનિ સુગન્ધીનિ યુક્તાન્ય્ આચરિતું ત્વયા

વરં માલ્યં વરં પાનં વરં વસ્ત્રં ચ શોભને
ભર્તારં ચ વરં મન્યે ત્વદ્યુક્તમ્ અસિતેક્ષણે

કા ત્વં ભવસિ રુદ્રાણાં મરુતાં વા શુચિસ્મિતે
વસૂનાં વા વરારોહે દેવતા પ્રતિભાસિ મે

નેહ ગચ્છન્તી ગન્ધર્વા ન દેવા ન ચ કિંનરાઃ
રાક્ષસાનામ્ અયં વાસઃ કથં નુ ત્વમ્ ઇહાગતા

ઇહ શાખામૃગાઃ સિંહા દ્વીપિવ્યાઘ્રમૃગાસ્ તથા
ઋક્ષાસ્ તરક્ષવઃ કઙ્કાઃ કથં તેભ્યો ન બિભ્યસે

મદાન્વિતાનાં ઘોરાણાં કુઞ્જરાણાં તરસ્વિનામ્
કથમ્ એકા મહારણ્યે ન બિભેષિ વનાનને

કાસિ કસ્ય કુતશ્ ચ ત્વં કિંનિમિત્તં ચ દણ્ડકાન્
એકા ચરસિ કલ્યાણિ ઘોરાન્ રાક્ષસસેવિતાન્

ઇતિ પ્રશસ્તા વૈદેહી રાવણેન દુરાત્મના
દ્વિજાતિવેષેણ હિ તં દૃષ્ટ્વા રાવણમ્ આગતમ્
સર્વૈર્ અતિથિસત્કારૈઃ પૂજયામ્ આસ મૈથિલી

ઉપાનીયાસનં પૂર્વં પાદ્યેનાભિનિમન્ત્ર્ય ચ
અબ્રવીત્ સિદ્ધમ્ ઇત્ય્ એવ તદા તં સૌમ્યદર્શનમ્

દ્વિજાતિવેષેણ સમીક્ષ્ય મૈથિલી તમ્ આગતં પાત્રકુસુમ્ભધારિણમ્
અશક્યમ્ ઉદ્દ્વેષ્ટુમ્ ઉપાયદર્શનાન્ ન્યમન્ત્રયદ્ બ્રાહ્મણવદ્ યથાગતમ્

ઇયં બૃસી બ્રાહ્મણ કામમ્ આસ્યતામ્ ઇદં ચ પાદ્યં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ઇતિ
ઇદં ચ સિદ્ધં વનજાતમ્ ઉત્તમં ત્વદર્થમ્ અવ્યગ્રમ્ ઇહોપભુજ્યતામ્

નિમન્ત્ર્યમાણઃ પ્રતિપૂર્ણભાષિણીં નરેન્દ્રપત્નીં પ્રસમીક્ષ્ય મૈથિલીમ્
પ્રહસ્ય તસ્યા હરણે ધૃતં મનઃ સમર્પયામ્ આસ વધાય રાવણઃ

તતઃ સુવેષં મૃગયા ગતં પતિં પ્રતીક્ષમાણા સહલક્ષ્મણં તદા
નિરીક્ષમાણા હરિતં દદર્શ તન્ મહદ્ વનં નૈવ તુ રામલક્ષ્મણૌ