રામાયણ · અધ્યાય 3.040

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ પરુષં મારીચો રાવણં તતઃ
ગચ્છાવેત્ય્ અબ્રવીદ્ દીનો ભયાદ્ રાત્રિંચરપ્રભોઃ

દૃષ્ટશ્ ચાહં પુનસ્ તેન શરચાપાસિધારિણા
મદ્વધોદ્યતશસ્ત્રેણ વિનષ્ટં જીવિતં ચ મે

કિં તુ કર્તું મયા શક્યમ્ એવં ત્વયિ દુરાત્મનિ
એષ ગચ્છામ્ય્ અહં તાત સ્વસ્તિ તે ઽસ્તુ નિશાચર

પ્રહૃષ્ટસ્ ત્વ્ અભવત્ તેન વચનેન સ રાક્ષસઃ
પરિષ્વજ્ય સુસંશ્લિષ્ટમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

એતચ્ છૌણ્ડીર્યયુક્તં તે મચ્છન્દાદ્ ઇવ ભાષિતમ્
ઇદાનીમ્ અસિ મારીચઃ પૂર્વમ્ અન્યો નિશાચરઃ

આરુહ્યતામ્ અયં શીઘ્રં ખગો રત્નવિભૂષિતઃ
મયા સહ રથો યુક્તઃ પિશાચવદનૈઃ ખરૈઃ

તતો રાવણમારીચૌ વિમાનમ્ ઇવ તં રથમ્
આરુહ્ય યયતુઃ શીઘ્રં તસ્માદ્ આશ્રમમણ્ડલાત્

તથૈવ તત્ર પશ્યન્તૌ પત્તનાનિ વનાનિ ચ
ગિરીંશ્ ચ સરિતઃ સર્વા રાષ્ટ્રાણિ નગરાણિ ચ

સમેત્ય દણ્ડકારણ્યં રાઘવસ્યાશ્રમં તતઃ
દદર્શ સહમરીચો રાવણો રાક્ષસાધિપઃ

અવતીર્ય રથાત્ તસ્માત્ તતઃ કાઞ્ચનભૂષણાત્
હસ્તે ગૃહીત્વા મારીચં રાવણો વાક્યમ્ અબ્રવીત્

એતદ્ રામાશ્રમપદં દૃશ્યતે કદલીવૃતમ્
ક્રિયતાં તત્ સખે શીઘ્રં યદર્થં વયમ્ આગતાઃ

સ રાવણવચઃ શ્રુત્વા મારીચો રાક્ષસસ્ તદા
મૃગો ભૂત્વાશ્રમદ્વારિ રામસ્ય વિચચાર હ

મણિપ્રવરશૃઙ્ગાગ્રઃ સિતાસિતમુખાકૃતિઃ
રક્તપદ્મોત્પલમુખ ઇન્દ્રનીલોત્પલશ્રવાઃ

કિં ચિદ્ અભ્યુન્નત ગ્રીવ ઇન્દ્રનીલનિભોદરઃ
મધૂકનિભપાર્શ્વશ્ ચ કઞ્જકિઞ્જલ્કસંનિભઃ

વૈદૂર્યસંકાશખુરસ્ તનુજઙ્ઘઃ સુસંહતઃ
ઇન્દ્રાયુધસવર્ણેન પુચ્છેનોર્ધ્વં વિરાજિતઃ

મનોહરસ્નિગ્ધવર્ણો રત્નૈર્ નાનાવિધૈર્ વૃતઃ
ક્ષણેન રાક્ષસો જાતો મૃગઃ પરમશોભનઃ

વનં પ્રજ્વલયન્ રમ્યં રામાશ્રમપદં ચ તત્
મનોહરં દર્શનીયં રૂપં કૃત્વા સ રાક્ષસઃ

પ્રલોભનાર્થં વૈદેહ્યા નાનાધાતુવિચિત્રિતમ્
વિચરન્ ગચ્છતે સમ્યક્ શાદ્વલાનિ સમન્તતઃ

રૂપ્યબિન્દુશતૈશ્ ચિત્રો ભૂત્વા ચ પ્રિયદર્શનઃ
વિટપીનાં કિસલયાન્ ભઙ્ક્ત્વાદન્ વિચચાર હ

કદલીગૃહકં ગત્વા કર્ણિકારાન્ ઇતસ્ તતઃ
સમાશ્રયન્ મન્દગતિઃ સીતાસંદર્શનં તદા

રાજીવચિત્રપૃષ્ઠઃ સ વિરરાજ મહામૃગઃ
રામાશ્રમપદાભ્યાશે વિચચાર યથાસુખમ્

પુનર્ ગત્વા નિવૃત્તશ્ ચ વિચચાર મૃગોત્તમઃ
ગત્વા મુહૂર્તં ત્વરયા પુનઃ પ્રતિનિવર્તતે

વિક્રીડંશ્ ચ પુનર્ ભૂમૌ પુનર્ એવ નિષીદતિ
આશ્રમદ્વારમ્ આગમ્ય મૃગયૂથાનિ ગચ્છતિ

મૃગયૂથૈર્ અનુગતઃ પુનર્ એવ નિવર્તતે
સીતાદર્શનમ્ આકાઙ્ક્ષન્ રાક્ષસો મૃગતાં ગતઃ

પરિભ્રમતિ ચિત્રાણિ મણ્ડલાનિ વિનિષ્પતન્
સમુદ્વીક્ષ્ય ચ સર્વે તં મૃગા યે ઽન્યે વનેચરાઃ

ઉપગમ્ય સમાઘ્રાય વિદ્રવન્તિ દિશો દશ
રાક્ષસઃ સો ઽપિ તાન્ વન્યાન્ મૃગાન્ મૃગવધે રતઃ

પ્રચ્છાદનાર્થં ભાવસ્ય ન ભક્ષયતિ સંસ્પૃશન્
તસ્મિન્ન્ એવ તતઃ કાલે વૈદેહી શુભલોચના

કુસુમાપચયે વ્યગ્રા પાદપાન્ અત્યવર્તત
કર્ણિકારાન્ અશોકાંશ્ ચ ચૂટાંશ્ ચ મદિરેક્ષણા

કુસુમાન્ય્ અપચિન્વન્તી ચચાર રુચિરાનના
અનર્હારણ્યવાસસ્ય સા તં રત્નમયં મૃગમ્
મુક્તામણિવિચિત્રાઙ્ગં દદર્શ પરમાઙ્ગના

તં વૈ રુચિરદણ્તૌષ્ઠં રૂપ્યધાતુતનૂરુહમ્
વિસ્મયોત્ફુલ્લનયના સસ્નેહં સમુદૈક્ષત

સ ચ તાં રામદયિતાં પશ્યન્ માયામયો મૃગઃ
વિચચાર તતસ્ તત્ર દીપયન્ન્ ઇવ તદ્ વનમ્

અદૃષ્ટપૂર્વં દૃષ્ટ્વા તં નાનારત્નમયં મૃગમ્
વિસ્મયં પરમં સીતા જગામ જનકાત્મજા