રામાયણ · અધ્યાય 3.029

ભિત્ત્વા તુ તાં ગદાં બાણૈ રાઘવો ધર્મવત્સલઃ
સ્મયમાનઃ ખરં વાક્યં સંરબ્ધમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

એતત્ તે બલસર્વસ્વં દર્શિતં રાક્ષસાધમ
શક્તિહીનતરો મત્તો વૃથા ત્વમ્ ઉપગર્જિતમ્

એષા બાણવિનિર્ભિન્ના ગદા ભૂમિતલં ગતા
અભિધાનપ્રગલ્ભસ્ય તવ પ્રત્યયઘાતિની

યત્ ત્વયોક્તં વિનષ્ટાનામ્ ઇદમ્ અશ્રુપ્રમાર્જનમ્
રાક્ષસાનાં કરોમીતિ મિથ્યા તદ્ અપિ તે વચઃ

નીચસ્ય ક્ષુદ્રશીલસ્ય મિથ્યાવૃત્તસ્ય રક્ષસઃ
પ્રાણાન્ અપહરિષ્યામિ ગરુત્માન્ અમૃતં યથા

અદ્ય તે ભિન્નકણ્ઠસ્ય ફેનબુદ્બુદભૂષિતમ્
વિદારિતસ્ય મદ્બાણૈર્ મહી પાસ્યતિ શોણિતમ્

પાંસુરૂષિતસર્વાઙ્ગઃ સ્રસ્તન્યસ્તભુજદ્વયઃ
સ્વપ્સ્યસે ગાં સમાશ્લિષ્ય દુર્લભાં પ્રમદામ્ ઇવ

પ્રવૃદ્ધનિદ્રે શયિતે ત્વયિ રાક્ષસપાંસને
ભવિષ્યન્ત્ય્ અશરણ્યાનાં શરણ્યા દણ્ડકા ઇમે

જનસ્થાને હતસ્થાને તવ રાક્ષસમચ્છરૈઃ
નિર્ભયા વિચરિષ્યન્તિ સર્વતો મુનયો વને

અદ્ય વિપ્રસરિષ્યન્તિ રાક્ષસ્યો હતબાન્ધવાઃ
બાષ્પાર્દ્રવદના દીના ભયાદ્ અન્યભયાવહાઃ

અદ્ય શોકરસજ્ઞાસ્ તા ભવિષ્યન્તિ નિશાચર
અનુરૂપકુલાઃ પત્ન્યો યાસાં ત્વં પતિર્ ઈદૃશઃ

નૃશંસશીલ ક્ષુદ્રાત્મન્ નિત્યં બ્રાહ્મણકણ્ટક
ત્વત્કૃતે શઙ્કિતૈર્ અગ્નૌ મુનિભિઃ પાત્યતે હવિઃ

તમ્ એવમ્ અભિસંરબ્ધં બ્રુવાણં રાઘવં રણે
ખરો નિર્ભર્ત્સયામ્ આસ રોષાત્ ખરતર સ્વનઃ

દૃઢં ખલ્વ્ અવલિપ્તો ઽસિ ભયેષ્વ્ અપિ ચ નિર્ભયઃ
વાચ્યાવાચ્યં તતો હિ ત્વં મૃત્યુવશ્યો ન બુધ્યસે

કાલપાશપરિક્ષિપ્તા ભવન્તિ પુરુષા હિ યે
કાર્યાકાર્યં ન જાનન્તિ તે નિરસ્તષડિન્દ્રિયાઃ

એવમ્ ઉક્ત્વા તતો રામં સંરુધ્ય ભૃકુટિં તતઃ
સ દદર્શ મહાસાલમ્ અવિદૂરે નિશાચરઃ

રણે પ્રહરણસ્યાર્થે સર્વતો હ્ય્ અવલોકયન્
સ તમ્ ઉત્પાટયામ્ આસ સંદૃશ્ય દશનચ્છદમ્

તં સમુત્ક્ષિપ્ય બાહુભ્યાં વિનર્દિત્વા મહાબલઃ
રામમ્ ઉદ્દિશ્ય ચિક્ષેપ હતસ્ ત્વમ્ ઇતિ ચાબ્રવીત્

તમ્ આપતન્તં બાણૌઘૈશ્ છિત્ત્વા રામઃ પ્રતાપવાન્
રોષમ્ આહારયત્ તીવ્રં નિહન્તું સમરે ખરમ્

જાતસ્વેદસ્ તતો રામો રોષાદ્ રક્તાન્તલોચનઃ
નિર્બિભેદ સહસ્રેણ બાણાનાં સમરે ખરમ્

તસ્ય બાણાન્તરાદ્ રક્તં બહુ સુસ્રાવ ફેનિલમ્
ગિરેઃ પ્રસ્રવણસ્યેવ તોયધારાપરિસ્રવઃ

વિહ્વલઃ સ કૃતો બાણૈઃ ખરો રામેણ સંયુગે
મત્તો રુધિરગન્ધેન તમ્ એવાભ્યદ્રવદ્ દ્રુતમ્

તમ્ આપતન્તં સંરબ્ધં કૃતાસ્ત્રો રુધિરાપ્લુતમ્
અપસર્પત્ પ્રતિપદં કિં ચિત્ ત્વરિતવિક્રમઃ

તતઃ પાવકસંકાશં બધાય સમરે શરમ્
ખરસ્ય રામો જગ્રાહ બ્રહ્મદણ્ડમ્ ઇવાપરમ્

સ તદ્ દત્તં મઘવતા સુરરાજેન ધીમતા
સંદધે ચ સ ધર્માત્મા મુમોચ ચ ખરં પ્રતિ

સ વિમુક્તો મહાબાણો નિર્ઘાતસમનિઃસ્વનઃ
રામેણ ધનુર્ ઉદ્યમ્ય ખરસ્યોરસિ ચાપતત્

સ પપાત ખરો ભૂમૌ દહ્યમાનઃ શરાગ્નિના
રુદ્રેણૈવ વિનિર્દગ્ધઃ શ્વેતારણ્યે યથાન્ધકઃ

સ વૃત્ર ઇવ વજ્રેણ ફેનેન નમુચિર્ યથા
બલો વેન્દ્રાશનિહતો નિપપાત હતઃ ખરઃ

તતો રાજર્ષયઃ સર્વે સંગતાઃ પરમર્ષયઃ
સભાજ્ય મુદિતા રામમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રુવન્

એતદર્થં મહાતેજા મહેન્દ્રઃ પાકશાસનઃ
શરભઙ્ગાશ્રમં પુણ્યમ્ આજગામ પુરંદરઃ

આનીતસ્ ત્વમ્ ઇમં દેશમ્ ઉપાયેન મહર્ષિભિઃ
એષાં વધાર્થં ક્રૂરાણાં રક્ષસાં પાપકર્મણામ્

તદ્ ઇદં નઃ કૃતં કાર્યં ત્વયા દશરથાત્મજ
સુખં ધર્મં ચરિષ્યન્તિ દણ્ડકેષુ મહર્ષયઃ

એતસ્મિન્ન્ અન્તરે વીરો લક્ષ્મણઃ સહ સીતયા
ગિરિદુર્ગાદ્ વિનિષ્ક્રમ્ય સંવિવેશાશ્રમં સુખી

તતો રામસ્ તુ વિજયી પૂજ્યમાનો મહર્ષિભિઃ
પ્રવિવેશાશ્રમં વીરો લક્ષ્મણેનાભિવાદિતઃ

તં દૃષ્ટ્વા શત્રુહન્તારં મહર્ષીણાં સુખાવહમ્
બભૂવ હૃષ્ટા વૈદેહી ભર્તારં પરિષસ્વજે