રામાયણ · અધ્યાય 3.028

ખરં તુ વિરથં રામો ગદાપાણિમ્ અવસ્થિતમ્
મૃદુપૂર્વં મહાતેજાઃ પરુષં વાક્યમ્ અબ્રવીત્

ગજાશ્વરથસંબાધે બલે મહતિ તિષ્ઠતા
કૃતં સુદારુણં કર્મ સર્વલોકજુગુપ્સિતમ્

ઉદ્વેજનીયો ભૂતાનાં નૃશંસઃ પાપકર્મકૃત્
ત્રયાણામ્ અપિ લોકાનામ્ ઈશ્વરો ઽપિ ન તિષ્ઠતિ

કર્મ લોકવિરુદ્ધં તુ કુર્વાણં ક્ષણદાચર
તીક્ષ્ણં સર્વજનો હન્તિ સર્પં દુષ્ટમ્ ઇવાગતમ્

લોભાત્ પાપાનિ કુર્વાણઃ કામાદ્ વા યો ન બુધ્યતે
ભ્રષ્ટઃ પશ્યતિ તસ્યાન્તં બ્રાહ્મણી કરકાદ્ ઇવ

વસતો દણ્ડકારણ્યે તાપસાન્ ધર્મચારિણઃ
કિં નુ હત્વા મહાભાગાન્ ફલં પ્રાપ્સ્યસિ રાક્ષસ

ન ચિરં પાપકર્માણઃ ક્રૂરા લોકજુગુપ્સિતાઃ
ઐશ્વર્યં પ્રાપ્ય તિષ્ઠન્તિ શીર્ણમૂલા ઇવ દ્રુમાઃ

અવશ્યં લભતે કર્તા ફલં પાપસ્ય કર્મણઃ
ઘોરં પર્યાગતે કાલે દ્રુમઃ પુષ્પમ્ ઇવાર્તવમ્

નચિરાત્ પ્રાપ્યતે લોકે પાપાનાં કર્મણાં ફલમ્
સવિષાણામ્ ઇવાન્નાનાં ભુક્તાનાં ક્ષણદાચર

પાપમ્ આચ્ચરતાં ઘોરં લોકસ્યાપ્રિયમ્ ઇચ્છતામ્
અહમ્ આસાદિતો રાજા પ્રાણાન્ હન્તું નિશાચર

અદ્ય હિ ત્વાં મયા મુક્તાઃ શરાઃ કાઞ્ચનભૂષણાઃ
વિદાર્ય નિપતિષ્યન્તિ વલ્મીકમ્ ઇવ પન્નગાઃ

યે ત્વયા દણ્ડકારણ્યે ભક્ષિતા ધર્મચારિણઃ
તાન્ અદ્ય નિહતઃ સંખ્યે સસૈન્યો ઽનુગમિષ્યસિ

અદ્ય ત્વાં નિહતં બાણૈઃ પશ્યન્તુ પરમર્ષયઃ
નિરયસ્થં વિમાનસ્થા યે ત્વયા હિંસિતાઃ પુરા

પ્રહર ત્વં યથાકામં કુરુ યત્નં કુલાધમ
અદ્ય તે પાતયિષ્યામિ શિરસ્ તાલફલં યથા

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ રામેણ ક્રુદ્ધઃ સંરક્તલોચનઃ
પ્રત્યુવાચ તતો રામં પ્રહસન્ ક્રોધમૂર્છિતઃ

પ્રાકૃતાન્ રાક્ષસાન્ હત્વા યુદ્ધે દશરથાત્મજ
આત્મના કથમ્ આત્માનમ્ અપ્રશસ્યં પ્રશંસસિ

વિક્રાન્તા બલવન્તો વા યે ભવન્તિ નરર્ષભાઃ
કથયન્તિ ન તે કિં ચિત્ તેજસા સ્વેન ગર્વિતાઃ

પ્રાકૃતાસ્ ત્વ્ અકૃતાત્માનો લોકે ક્ષત્રિયપાંસનાઃ
નિરર્થકં વિકત્થન્તે યથા રામ વિકત્થસે

કુલં વ્યપદિશન્ વીરઃ સમરે કો ઽભિધાસ્યતિ
મૃત્યુકાલે હિ સંપ્રાપ્તે સ્વયમ્ અપ્રસ્તવે સ્તવમ્

સર્વથા તુ લઘુત્વં તે કત્થનેન વિદર્શિતમ્
સુવર્ણપ્રતિરૂપેણ તપ્તેનેવ કુશાગ્નિના

ન તુ મામ્ ઇહ તિષ્ઠન્તં પશ્યસિ ત્વં ગદાધરમ્
ધરાધરમ્ ઇવાકમ્પ્યં પર્વતં ધાતુભિશ્ ચિતમ્

પર્યાપ્તો ઽહં ગદાપાણિર્ હન્તું પ્રાણાન્ રણે તવ
ત્રયાણામ્ અપિ લોકાનાં પાશહસ્ત ઇવાન્તકઃ

કામં બહ્વ્ અપિ વક્તવ્યં ત્વયિ વક્ષ્યામિ ન ત્વ્ અહમ્
અસ્તં ગચ્છેદ્ ધિ સવિતા યુદ્ધવિઘ્રસ્ તતો ભવેત્

ચતુર્દશ સહસ્રાણિ રાક્ષસાનાં હતાનિ તે
ત્વદ્વિનાશાત્ કરોમ્ય્ અદ્ય તેષામ્ અશ્રુપ્રમાર્જનમ્

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પરમક્રુદ્ધસ્ તાં ગદાં પરમાઙ્ગદામ્
ખરશ્ ચિક્ષેપ રામાય પ્રદીપ્તામ્ અશનિં યથા

ખરબાહુપ્રમુક્તા સા પ્રદીપ્તા મહતી ગદા
ભસ્મવૃક્ષાંશ્ ચ ગુલ્માંશ્ ચ કૃત્વાગાત્ તત્સમીપતઃ

તામ્ આપતન્તીં જ્વલિતાં મૃત્યુપાશોપમાં ગદા
અન્તરિક્ષગતાં રામશ્ ચિચ્છેદ બહુધા શરૈઃ

સા વિશીર્ણા શરૈર્ ભિન્ના પપાત ધરણીતલે
ગદામન્ત્રૌષધિબલૈર્ વ્યાલીવ વિનિપાતિતા