રામાયણ · અધ્યાય 3.021

એવમ્ આધર્ષિતઃ શૂરઃ શૂર્પણખ્યા ખરસ્ તદા
ઉવાચ રક્ષસાં મધ્યે ખરઃ ખરતરં વચઃ

તવાપમાનપ્રભવઃ ક્રોધો ઽયમ્ અતુલો મમ
ન શક્યતે ધારયિતું લવણામ્ભ ઇવોત્થિતમ્

ન રામં ગણયે વીર્યાન્ માનુષં ક્ષીણજીવિતમ્
આત્મા દુશ્ચરિતૈઃ પ્રાણાન્ હતો યો ઽદ્ય વિમોક્ષ્યતિ

બાષ્પઃ સંહ્રિયતામ્ એષ સંભ્રમશ્ ચ વિમુચ્યતામ્
અહં રામઃ સહ ભ્રાત્રા નયામિ યમસાદનમ્

પરશ્વધહતસ્યાદ્ય મન્દપ્રાણસ્ય ભૂતલે
રામસ્ય રુધિરં રક્તમ્ ઉષ્ણં પાસ્યસિ રાક્ષસિ

સા પ્રહૃષ્ટ્વા વચઃ શ્રુત્વા ખરસ્ય વદનાચ્ ચ્યુતમ્
પ્રશશંસ પુનર્ મૌર્ખ્યાદ્ ભ્રાતરં રક્ષસાં વરમ્

તયા પરુષિતઃ પૂર્વં પુનર્ એવ પ્રશંસિતઃ
અબ્રવીદ્ દૂષણં નામ ખરઃ સેનાપતિં તદા

ચતુર્દશ સહસ્રાણિ મમ ચિત્તાનુવર્તિનામ્
રક્ષસીં ભીમવેગાનાં સમરેષ્વ્ અનિવર્તિનામ્

નીલજીમૂતવર્ણાનાં ઘોરાણાં ક્રૂરકર્મણામ્
લોકસિંહાવિહારાણાં બલિનામ્ ઉગ્રતેજસામ્

તેષાં શાર્દૂલદર્પાણાં મહાસ્યાનાં મહૌજસામ્
સર્વોદ્યોગમ્ ઉદીર્ણાનાં રક્ષસાં સૌમ્ય કારય

ઉપસ્થાપય મે ક્ષિપ્રં રથં સૌમ્ય ધનૂંષિ ચ
શરાંશ્ ચ ચિત્રાન્ ખડ્ગાંશ્ ચ શક્તીશ્ ચ વિવિધાઃ શિતાઃ

અગ્રે નિર્યાતુમ્ ઇચ્છામિ પૌલસ્ત્યાનાં મહાત્મનામ્
વધાર્થં દુર્વિનીતસ્ય રામસ્ય રણકોવિદઃ

ઇતિ તસ્ય બ્રુવાણસ્ય સૂર્યવર્ણં મહારથમ્
સદશ્વૈઃ શબલૈર્ યુક્તમ્ આચચક્ષે ઽથ દૂષણઃ

તં મેરુશિખરાકારં તપ્તકાઞ્ચનભૂષણમ્
હેમચક્રમ્ અસંબાધં વૈદૂર્યમય કૂબરમ્

મત્સ્યૈઃ પુષ્પૈર્ દ્રુમૈઃ શૈલૈશ્ ચન્દ્રસૂર્યૈશ્ ચ કાઞ્ચનૈઃ
માઙ્ગલ્યૈઃ પક્ષિસંઘૈશ્ ચ તારાભિશ્ ચ સમાવૃતમ્

ધ્વજનિસ્ત્રિંશસંપન્નં કિઙ્કિણીકવિભૂષિતમ્
સદશ્વયુક્તં સો ઽમર્ષાદ્ આરુરોહ રથં ખરઃ

નિશામ્ય તં રથગતં રાક્ષસા ભીમવિક્રમાઃ
તસ્થુઃ સંપરિવાર્યૈનં દૂષણં ચ મહાબલમ્

ખરસ્ તુ તાન્ મહેષ્વાસાન્ ઘોરચર્માયુધધ્વજાન્
નિર્યાતેત્ય્ અબ્રવીદ્ દૃષ્ટ્વા રથસ્થઃ સર્વરાક્ષસાન્

તતસ્ તદ્ રાક્ષસં સૈન્યં ઘોરચર્માયુધધ્વજમ્
નિર્જગામ જનસ્થાનાન્ મહાનાદં મહાજવમ્

મુદ્ગરૈઃ પટ્ટિશૈઃ શૂલૈઃ સુતીક્ષ્ણૈશ્ ચ પરશ્વધૈઃ
ખડ્ગૈશ્ ચક્રૈશ્ ચ હસ્તસ્થૈર્ ભ્રાજમાનૈશ્ ચ તોમરૈઃ

શક્તિભિઃ પતિઘૈર્ ઘોરૈર્ અતિમાત્રૈશ્ ચ કાર્મુકૈઃ
ગદાસિમુસલૈર્ વજ્રૈર્ ગૃહીતૈર્ ભીમદર્શનૈઃ

રાક્ષસાનાં સુઘોરાણાં સહસ્રાણિ ચતુર્દશ
નિર્યાતાનિ જનસ્થાનાત્ ખરચિત્તાનુવર્તિનામ્

તાંસ્ ત્વ્ અભિદ્રવતો દૃષ્ટ્વા રાક્ષસાન્ ભીમવિક્રમાન્
ખરસ્યાપિ રથઃ કિં ચિજ્ જગામ તદનન્તરમ્

તતસ્ તાઞ્ શબલાન્ અશ્વાંસ્ તપ્તકાઞ્ચનભૂષિતાન્
ખરસ્ય મતમ્ આજ્ઞાય સારથિઃ સમચોદયત્

સ ચોદિતો રથઃ શીઘ્રં ખરસ્ય રિપુઘાતિનઃ
શબ્દેનાપૂરયામ્ આસ દિશશ્ ચ પ્રતિશસ્ તથા

પ્રવૃદ્ધમન્યુસ્ તુ ખરઃ ખરસ્વનો રિપોર્ વધાર્થં ત્વરિતો યથાન્તકઃ
અચૂચુદત્ સારથિમ્ ઉન્નદન્ પુનર્ મહાબલો મેઘ ઇવાશ્મવર્ષવાન્