રામાયણ · અધ્યાય 3.013

અથ પઞ્ચવટીં ગચ્છન્ન્ અન્તરા રઘુનન્દનઃ
આસસાદ મહાકાયં ગૃધ્રં ભીમપરાક્રમમ્

તં દૃષ્ટ્વા તૌ મહાભાગૌ વનસ્થં રામલક્ષ્મણૌ
મેનાતે રાક્ષસં પક્ષિં બ્રુવાણૌ કો ભવાન્ ઇતિ

સ તૌ મધુરયા વાચા સૌમ્યયા પ્રીણયન્ન્ ઇવ
ઉવાચ વત્સ માં વિદ્ધિ વયસ્યં પિતુર્ આત્મનઃ

સ તં પિતૃસખં બુદ્ધ્વા પૂજયામ્ આસ રાઘવઃ
સ તસ્ય કુલમ્ અવ્યગ્રમ્ અથ પપ્રચ્છ નામ ચ

રામસ્ય વચનં શ્રુત્વા કુલમ્ આત્માનમ્ એવ ચ
આચચક્ષે દ્વિજસ્ તસ્મૈ સર્વભૂતસમુદ્ભવમ્

પૂર્વકાલે મહાબાહો યે પ્રજાપતયો ઽભવન્
તાન્ મે નિગદતઃ સર્વાન્ આદિતઃ શૃણુ રાઘવ

કર્દમઃ પ્રથમસ્ તેષાં વિકૃતસ્ તદનન્તરમ્
શેષશ્ ચ સંશ્રયશ્ ચૈવ બહુપુત્રશ્ ચ વીર્યવાન્

સ્થાણુર્ મરીચિર્ અત્રિશ્ ચ ક્રતુશ્ ચૈવ મહાબલઃ
પુલસ્ત્યશ્ ચાઙ્ગિરાશ્ ચૈવ પ્રચેતાઃ પુલહસ્ તથા

દક્ષો વિવસ્વાન્ અપરો ઽરિષ્ટનેમિશ્ ચ રાઘવ
કશ્યપશ્ ચ મહાતેજાસ્ તેષામ્ આસીચ્ ચ પશ્ચિમઃ

પ્રજાપતેસ્ તુ દક્ષસ્ય બભૂવુર્ ઇતિ નઃ શ્રુતમ્
ષષ્ટિર્ દુહિતરો રામ યશસ્વિન્યો મહાયશઃ

કશ્યપઃ પ્રતિજગ્રાહ તાસામ્ અષ્ટૌ સુમધ્યમાઃ
અદિતિં ચ દિતિં ચૈવ દનૂમ્ અપિ ચ કાલકામ્

તામ્રાં ક્રોધવશાં ચૈવ મનું ચાપ્ય્ અનલામ્ અપિ
તાસ્ તુ કન્યાસ્ તતઃ પ્રીતઃ કશ્યપઃ પુનર્ અબ્રવીત્

પુત્રાંસ્ ત્રૈલોક્યભર્તૄન્ વૈ જનયિષ્યથ મત્ સમાન્
અદિતિસ્ તન્ મના રામ દિતિશ્ ચ દનુર્ એવ ચ

કાલકા ચ મહાબાહો શેષાસ્ ત્વ્ અમનસો ઽભવન્
અદિત્યાં જજ્ઞિરે દેવાસ્ ત્રયસ્ત્રિંશદ્ અરિંદમ

આદિત્યા વસવો રુદ્રા અશ્વિનૌ ચ પરંતપ
દિતિસ્ ત્વ્ અજનયત્ પુત્રાન્ દૈત્યાંસ્ તાત યશસ્વિનઃ

તેષામ્ ઇયં વસુમતી પુરાસીત્ સવનાર્ણવા
દનુસ્ ત્વ્ અજનયત્ પુત્રમ્ અશ્વગ્રીવમ્ અરિંદમ

નરકં કાલકં ચૈવ કાલકાપિ વ્યજાયત
ક્રૌઞ્ચીં ભાસીં તથા શ્યેનીં ધૃતરાષ્ટ્રીં તથા શુકીમ્

તામ્રાપિ સુષુવે કન્યાઃ પઞ્ચૈતા લોકવિશ્રુતાઃ
ઉલૂકાઞ્ જનયત્ ક્રૌઞ્ચી ભાસી ભાસાન્ વ્યજાયત

શ્યેની શ્યેનાંશ્ ચ ગૃધ્રાંશ્ ચ વ્યજાયત સુતેજસઃ
ધૃતરાષ્ટ્રી તુ હંસાંશ્ ચ કલહંસાંશ્ ચ સર્વશઃ

ચક્રવાકાંશ્ ચ ભદ્રં તે વિજજ્ઞે સાપિ ભામિની
શુકી નતાં વિજજ્ઞે તુ નતાયા વિનતા સુતા

દશક્રોધવશા રામ વિજજ્ઞે ઽપ્ય્ આત્મસંભવાઃ
મૃગીં ચ મૃગમન્દાં ચ હરીં ભદ્રમદામ્ અપિ

માતઙ્ગીમ્ અથ શાર્દૂલીં શ્વેતાં ચ સુરભીં તથા
સર્વલક્ષણસંપન્નાં સુરસાં કદ્રુકામ્ અપિ

અપત્યં તુ મૃગાઃ સર્વે મૃગ્યા નરવરોત્તમ
ઋષ્કાશ્ ચ મૃગમન્દાયાઃ સૃમરાશ્ ચમરાસ્ તથા

તતસ્ ત્વ્ ઇરાવતીં નામ જજ્ઞે ભદ્રમદા સુતામ્
તસ્યાસ્ ત્વ્ ઐરાવતઃ પુત્રો લોકનાથો મહાગજઃ

હર્યાશ્ ચ હરયો ઽપત્યં વાનરાશ્ ચ તપસ્વિનઃ
ગોલાઙ્ગૂલાંશ્ ચ શાર્દૂલી વ્યાઘ્રાંશ્ ચાજનયત્ સુતાન્

માતઙ્ગ્યાસ્ ત્વ્ અથ માતઙ્ગા અપત્યં મનુજર્ષભ
દિશાગજં તુ શ્વેતાક્ષં શ્વેતા વ્યજનયત્ સુતમ્

તતો દુહિતરૌ રામ સુરભિર્ દેવ્ય્ અજાયત
રોહિણીં નામ ભદ્રં તે ગન્ધર્વીં ચ યશસ્વિનીમ્

રોહિણ્ય્ અજનયદ્ ગા વૈ ગન્ધર્વી વાજિનઃ સુતાન્
સુરસાજનયન્ નાગાન્ રામ કદ્રૂશ્ ચ પન્નગાન્

મનુર્ મનુષ્યાઞ્ જનયત્ કશ્યપસ્ય મહાત્મનઃ
બ્રાહ્મણાન્ ક્ષત્રિયાન્ વૈશ્યાઞ્ શૂદ્રાંશ્ ચ મનુજર્ષભ

મુખતો બ્રાહ્મણા જાતા ઉરસઃ ક્ષત્રિયાસ્ તથા
ઊરુભ્યાં જજ્ઞિરે વૈશ્યાઃ પદ્ભ્યાં શૂદ્રા ઇતિ શ્રુતિઃ

સર્વાન્ પુણ્યફલાન્ વૃક્ષાન્ અનલાપિ વ્યજાયત
વિનતા ચ શુકી પૌત્રી કદ્રૂશ્ ચ સુરસા સ્વસા

કદ્રૂર્ નાગસહસ્ક્રં તુ વિજજ્ઞે ધરણીધરમ્
દ્વૌ પુત્રૌ વિનતાયાસ્ તુ ગરુડો ઽરુણ એવ ચ

તસ્માજ્ જાતો ઽહમ્ અરુણાત્ સંપાતિશ્ ચ મમાગ્રજઃ
જટાયુર્ ઇતિ માં વિદ્ધિ શ્યેનીપુત્રમ્ અરિંદમ

સો ઽહં વાસસહાયસ્ તે ભવિષ્યામિ યદીચ્છસિ
સીતાં ચ તાત રક્ષિષ્યે ત્વયિ યાતે સલક્ષ્મણે

જટાયુષં તુ પ્રતિપૂજ્ય રાઘવો મુદા પરિષ્વજ્ય ચ સંનતો ઽભવત્
પિતુર્ હિ શુશ્રાવ સખિત્વમ્ આત્મવાઞ્ જટાયુષા સંકથિતં પુનઃ પુનઃ

સ તત્ર સીતાં પરિદાય મૈથિલીં સહૈવ તેનાતિબલેન પક્ષિણા
જગામ તાં પઞ્ચવટીં સલક્ષ્મણો રિપૂન્ દિધક્ષઞ્ શલભાન્ ઇવાનલઃ