રામાયણ · અધ્યાય 3.011

સ પ્રવિશ્યાશ્રમપદં લક્ષ્મણો રાઘવાનુજઃ
અગસ્ત્યશિષ્યમ્ આસાદ્ય વાક્યમ્ એતદ્ ઉવાચ હ

રાજા દશરથો નામ જ્યેષ્ઠસ્ તસ્ય સુતો બલી
રામઃ પ્રાપ્તો મુનિં દ્રષ્ટું ભાર્યયા સહ સીતયા

લક્ષ્મણો નામ તસ્યાહં ભ્રાતા ત્વ્ અવરજો હિતઃ
અનુકૂલશ્ ચ ભક્તશ્ ચ યદિ તે શ્રોત્રમ્ આગતઃ

તે વયં વનમ્ અત્યુગ્રં પ્રવિષ્ટાઃ પિતૃશાસનાત્
દ્રષ્ટુમ્ ઇચ્છામહે સર્વે ભગવન્તં નિવેદ્યતામ્

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા લક્ષ્મણસ્ય તપોધનઃ
તથેત્ય્ ઉક્ત્વાગ્નિશરણં પ્રવિવેશ નિવેદિતુમ્

સ પ્રવિશ્ય મુનિશ્રેષ્ઠં તપસા દુષ્પ્રધર્ષણમ્
કૃતાઞ્જલિર્ ઉવાચેદં રામાગમનમ્ અઞ્જસા

પુત્રૌ દશરથસ્યેમૌ રામો લક્ષ્મણ એવ ચ
પ્રવિષ્ટાવ્ આશ્રમપદં સીતયા સહ ભાર્યયા

દ્રષ્ટું ભવન્તમ્ આયાતૌ શુશ્રૂષાર્થમ્ અરિંદમૌ
યદ્ અત્રાનન્તરં તત્ત્વમ્ આજ્ઞાપયિતુમ્ અર્હસિ

તતઃ શિષ્યાદ્ ઉપશ્રુત્ય પ્રાપ્તં રામં સલક્ષ્મણમ્
વૈદેહીં ચ મહાભાગામ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

દિષ્ટ્યા રામશ્ ચિરસ્યાદ્ય દ્રષ્ટું માં સમુપાગતઃ
મનસા કાઙ્ક્ષિતં હ્ય્ અસ્ય મયાપ્ય્ આગમનં પ્રતિ

ગમ્યતાં સત્કૃતો રામઃ સભાર્યઃ સહલક્ષ્મણઃ
પ્રવેશ્યતાં સમીપં મે કિં ચાસૌ ન પ્રવેશિતઃ

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ મુનિના ધર્મજ્ઞેન મહાત્મના
અભિવાદ્યાબ્રવીચ્ છિષ્યસ્ તથેતિ નિયતાઞ્જલિઃ

તતો નિષ્ક્રમ્ય સંભ્રાન્તઃ શિષ્યો લક્ષ્મણમ્ અબ્રવીત્
ક્વાસૌ રામો મુનિં દ્રષ્ટુમ્ એતુ પ્રવિશતુ સ્વયમ્

તતો ગત્વાશ્રમપદં શિષ્યેણ સહ લક્ષ્મણઃ
દર્શયામ્ આસ કાકુત્સ્થં સીતાં ચ જનકાત્મજામ્

તં શિષ્યઃ પ્રશ્રિતં વાક્યમ્ અગસ્ત્યવચનં બ્રુવન્
પ્રાવેશયદ્ યથાન્યાયં સત્કારાર્થં સુસત્કૃતમ્

પ્રવિવેશ તતો રામઃ સીતયા સહલક્ષ્મણઃ
પ્રશાન્તહરિણાકીર્ણમ્ આશ્રમં હ્ય્ અવલોકયન્

સ તત્ર બ્રહ્મણઃ સ્થાનમ્ અગ્નેઃ સ્થાનં તથૈવ ચ
વિષ્ણોઃ સ્થાનં મહેન્દ્રસ્ય સ્થાનં ચૈવ વિવસ્વતઃ

સોમસ્થાનં ભગસ્થાનં સ્થાનં કૌબેરમ્ એવ ચ
ધાતુર્ વિધાતુઃ સ્થાનં ચ વાયોઃ સ્થાનં તથૈવ ચ

તતઃ શિષ્યૈઃ પરિવૃતો મુનિર્ અપ્ય્ અભિનિષ્પતત્
તં દદર્શાગ્રતો રામો મુનીનાં દીપ્તતેજસં
અબ્રવીદ્ વચનં વીરો લક્ષ્મણં લક્ષ્મિવર્ધનમ્

એષ લક્ષ્મણ નિષ્ક્રામત્ય્ અગસ્ત્યો ભગવાન્ ઋષિઃ
ઔદાર્યેણાવગચ્છામિ નિધાનં તપસામ્ ઇમમ્

એવમ્ ઉક્ત્વા મહાબાહુર્ અગસ્ત્યં સૂર્યવર્ચસં
જગ્રાહ પરમપ્રીતસ્ તસ્ય પાદૌ પરંતપઃ

અભિવાદ્ય તુ ધર્માત્મા તસ્થૌ રામઃ કૃતાઞ્જલિઃ
સીતયા સહ વૈદેહ્યા તદા રામ સલક્ષ્મણઃ

પ્રતિગૃહ્ય ચ કાકુત્સ્થમ્ અર્ચયિત્વાસનોદકૈઃ
કુશલપ્રશ્નમ્ ઉક્ત્વા ચ આસ્યતામ્ ઇતિ સો ઽબ્રવીત્

અગ્નિં હુત્વા પ્રદાયાર્ઘ્યમ્ અતિથિં પ્રતિપૂજ્ય ચ
વાનપ્રસ્થેન ધર્મેણ સ તેષાં ભોજનં દદૌ

પ્રથમં ચોપવિશ્યાથ ધર્મજ્ઞો મુનિપુંગવઃ
ઉવાચ રામમ્ આસીનં પ્રાઞ્જલિં ધર્મકોવિદમ્

અન્યથા ખલુ કાકુત્સ્થ તપસ્વી સમુદાચરન્
દુઃસાક્ષીવ પરે લોકે સ્વાનિ માંસાનિ ભક્ષયેત્

રાજા સર્વસ્ય લોકસ્ય ધર્મચારી મહારથઃ
પૂજનીયશ્ ચ માન્યશ્ ચ ભવાન્ પ્રાપ્તઃ પ્રિયાતિથિઃ

એવમ્ ઉક્ત્વા ફલૈર્ મૂલૈઃ પુષ્પૈશ્ ચાન્યૈશ્ ચ રાઘવમ્
પૂજયિત્વા યથાકામં પુનર્ એવ તતો ઽબ્રવીત્

ઇદં દિવ્યં મહચ્ ચાપં હેમવજ્રવિભૂષિતમ્
વૈષ્ણવં પુરુષવ્યાઘ્ર નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા

અમોઘઃ સૂર્યસંકાશો બ્રહ્મદત્તઃ શરોત્તમઃ
દત્તો મમ મહેન્દ્રેણ તૂણી ચાક્ષયસાયકૌ

સંપૂર્ણૌ નિશિતૈર્ બાણૈર્ જ્વલદ્ભિર્ ઇવ પાવકૈઃ
મહારાજત કોશો ઽયમ્ અસિર્ હેમવિભૂષિતઃ

અનેન ધનુષા રામ હત્વા સંખ્યે મહાસુરાન્
આજહાર શ્રિયં દીપ્તાં પુરા વિષ્ણુર્ દિવૌકસામ્

તદ્ ધનુસ્ તૌ ચ તૂણીરૌ શરં ખડ્ગં ચ માનદ
જયાય પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ વજ્રં વજ્રધરો યથા

એવમ્ ઉક્ત્વા મહાતેજાઃ સમસ્તં તદ્ વરાયુધમ્
દત્ત્વા રામાય ભગવાન્ અગસ્ત્યઃ પુનર્ અબ્રવીત્