રામાયણ · અધ્યાય 3.003

અથોવાચ પુનર્ વાક્યં વિરાધઃ પૂરયન્ વનમ્
આત્માનં પૃચ્છતે બ્રૂતં કૌ યુવાં ક્વ ગમિષ્યથઃ

તમ્ ઉવાચ તતો રામો રાક્ષસં જ્વલિતાનનમ્
પૃચ્છન્તં સુમહાતેજા ઇક્ષ્વાકુકુલમ્ આત્મનઃ

ક્ષત્રિયો વૃત્તસંપન્નૌ વિદ્ધિ નૌ વનગોચરૌ
ત્વાં તુ વેદિતુમ્ ઇચ્છાવઃ કસ્ ત્વં ચરસિ દણ્ડકાન્

તમ્ ઉવાચ વિરાધસ્ તુ રામં સત્યપરાક્રમમ્
હન્ત વક્ષ્યામિ તે રાજન્ નિબોધ મમ રાઘવ

પુત્રઃ કિલ જયસ્યાહં માતા મમ શતહ્રદા
વિરાધ ઇતિ મામ્ આહુઃ પૃથિવ્યાં સર્વરાક્ષસાઃ

તપસા ચાપિ મે પ્રાપ્તા બ્રહ્મણો હિ પ્રસાદજા
શસ્ત્રેણાવધ્યતા લોકે ઽચ્છેદ્યાભેદ્યત્વમ્ એવ ચ

ઉત્સૃજ્ય પ્રમદામ્ એનામ્ અનપેક્ષૌ યથાગતમ્
ત્વરમાણૌ પાલયેથાં ન વાં જીવિતમ્ આદદે

તં રામઃ પ્રત્યુવાચેદં કોપસંરક્તલોચનઃ
રાક્ષસં વિકૃતાકારં વિરાધં પાપચેતસં

ક્ષુદ્ર ધિક્ ત્વાં તુ હીનાર્થં મૃત્યુમ્ અન્વેષસે ધ્રુવમ્
રણે સંપ્રાપ્સ્યસે તિષ્ઠ ન મે જીવન્ ગમિષ્યસિ

તતઃ સજ્યં ધનુઃ કૃત્વા રામઃ સુનિશિતાઞ્ શરાન્
સુશીઘ્રમ્ અભિસંધાય રાક્ષસં નિજઘાન હ

ધનુષા જ્યાગુણવતા સપ્તબાણાન્ મુમોચ હ
રુક્મપુઙ્ખાન્ મહાવેગાન્ સુપર્ણાનિલતુલ્યગાન્

તે શરીરં વિરાધસ્ય ભિત્ત્વા બર્હિણવાસસઃ
નિપેતુઃ શોણિતાદિગ્ધા ધરણ્યાં પાવકોપમાઃ

સ વિનદ્ય મહાનાદં શૂલં શક્રધ્વજોપમમ્
પ્રગૃહ્યાશોભત તદા વ્યાત્તાનન ઇવાન્તકઃ

તચ્ છૂલં વજ્રસંકાશં ગગને જ્વલનોપમમ્
દ્વાભ્યાં શરાભ્યાં ચિચ્છેદ રામઃ શસ્ત્રભૃતાં વરઃ

તસ્ય રૌદ્રસ્ય સૌમિત્રિર્ બાહું સવ્યં બભઞ્જ હ
રામસ્ તુ દક્ષિણં બાહું તરસા તસ્ય રક્ષસઃ

સ ભગ્નબાહુઃ સંવિગ્નો નિપપાતાશુ રાક્ષસઃ
ધરણ્યાં મેઘસંકાશો વજ્રભિન્ન ઇવાચલઃ
ઇદં પ્રોવાચ કાકુત્સ્થં વિરાધઃ પુરુષર્ષભમ્

કૌસલ્યા સુપ્રજાસ્ તાત રામસ્ ત્વં વિદિતો મયા
વૈદેહી ચ મહાભાગા લક્ષ્મણશ્ ચ મહાયશાઃ

અભિશાપાદ્ અહં ઘોરાં પ્રવિષ્ટો રાક્ષસીં તનુમ્
તુમ્બુરુર્ નામ ગન્ધર્વઃ શપ્તો વૈશ્વરણેન હિ

પ્રસાદ્યમાનશ્ ચ મયા સો ઽબ્રવીન્ માં મહાયશાઃ
યદા દાશરથી રામસ્ ત્વાં વધિષ્યતિ સંયુગે

તદા પ્રકૃતિમ્ આપન્નો ભવાન્ સ્વર્ગં ગમિષ્યતિ
ઇતિ વૈશ્રવણો રાજા રમ્ભાસક્તમ્ ઉવાચ હ

અનુપસ્થીયમાનો માં સંક્રુદ્ધો વ્યજહાર હ
તવ પ્રસાદાન્ મુક્તો ઽહમ્ અભિશાપાત્ સુદારુણાત્
ભવનં સ્વં ગમિષ્યામિ સ્વસ્તિ વો ઽસ્તુ પરંતપ

ઇતો વસતિ ધર્માત્મા શરભઙ્ગઃ પ્રતાપવાન્
અધ્યર્ધયોજને તાત મહર્ષિઃ સૂર્યસંનિભઃ

તં ક્ષિપ્રમ્ અભિગચ્છ ત્વં સ તે શ્રેયો વિધાસ્યતિ
અવટે ચાપિ માં રામ નિક્ષિપ્ય કુશલી વ્રજ

રક્ષસાં ગતસત્ત્વાનામ્ એષ ધર્મઃ સનાતનઃ
અવટે યે નિધીયન્તે તેષાં લોકાઃ સનાતનાઃ

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ કાકુત્સ્થં વિરાધઃ શરપીડિતઃ
બભૂવ સ્વર્ગસંપ્રાપ્તો ન્યસ્તદેહો મહાબલઃ

તં મુક્તકણ્ઠમ્ ઉત્ક્ષિપ્ય શઙ્કુકર્ણં મહાસ્વનમ્
વિરાધં પ્રાક્ષિપચ્ છ્વભ્રે નદન્તં ભૈરવસ્વનમ્

તતસ્ તુ તૌ કાઞ્ચનચિત્રકાર્મુકૌ નિહત્ય રક્ષઃ પરિગૃહ્ય મૈથિલીમ્
વિજહ્રતુસ્ તૌ મુદિતૌ મહાવને દિવિ સ્થિતૌ ચન્દ્રદિવાકરાવ્ ઇવ