રામાયણ · અધ્યાય 2.109

રાઘવસ્ ત્વ્ અપયાતેષુ તપસ્વિષુ વિચિન્તયન્
ન તત્રારોચયદ્ વાસં કારણૈર્ બહુભિસ્ તદા

ઇહ મે ભરતો દૃષ્ટો માતરશ્ ચ સનાગરાઃ
સા ચ મે સ્મૃતિર્ અન્વેતિ તાન્ નિત્યમ્ અનુશોચતઃ

સ્કન્ધાવારનિવેશેન તેન તસ્ય મહાત્મનઃ
હયહસ્તિકરીષૈશ્ ચ ઉપમર્દઃ કૃતો ભૃશમ્

તસ્માદ્ અન્યત્ર ગચ્છામ ઇતિ સંચિન્ત્ય રાઘવઃ
પ્રાતિષ્ઠત સ વૈદેહ્યા લક્ષ્મણેન ચ સંગતઃ

સો ઽત્રેર્ આશ્રમમ્ આસાદ્ય તં વવન્દે મહાયશાઃ
તં ચાપિ ભગવાન્ અત્રિઃ પુત્રવત્ પ્રત્યપદ્યત

સ્વયમ્ આતિથ્યમ્ આદિશ્ય સર્વમ્ અસ્ય સુસત્કૃતમ્
સૌમિત્રિં ચ મહાભાગાં સીતાં ચ સમસાન્ત્વયત્

પત્નીં ચ તમ્ અનુપ્રાપ્તાં વૃદ્ધામ્ આમન્ત્ર્ય સત્કૃતામ્
સાન્ત્વયામ્ આસ ધર્મજ્ઞઃ સર્વભૂતહિતે રતઃ

અનસૂયાં મહાભાગાં તાપસીં ધર્મચારિણીમ્
પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ વૈદેહીમ્ અબ્રવીદ્ ઋષિસત્તમઃ

રામાય ચાચચક્ષે તાં તાપસીં ધર્મચારિણીમ્
દશ વર્ષાણ્ય્ અનાવૃષ્ટ્યા દગ્ધે લોકે નિરન્તરમ્

યયા મૂલફલે સૃષ્ટે જાહ્નવી ચ પ્રવર્તિતા
ઉગ્રેણ તપસા યુક્તા નિયમૈશ્ ચાપ્ય્ અલંકૃતા

દશવર્ષસહસ્રાણિ યયા તપ્તં મહત્ તપઃ
અનસૂયાવ્રતૈસ્ તાત પ્રત્યૂહાશ્ ચ નિબર્હિતાઃ

દેવકાર્યનિમિત્તં ચ યયા સંત્વરમાણયા
દશરાત્રં કૃત્વા રાત્રિઃ સેયં માતેવ તે ઽનઘ

તામ્ ઇમાં સર્વભૂતાનાં નમસ્કાર્યાં યશસ્વિનીમ્
અભિગચ્છતુ વૈદેહી વૃદ્ધામ્ અક્રોધનાં સદા

એવં બ્રુવાણં તમ્ ઋષિં તથેત્ય્ ઉક્ત્વા સ રાઘવઃ
સીતામ્ ઉવાચ ધર્મજ્ઞામ્ ઇદં વચનમ્ ઉત્તમમ્

રાજપુત્રિ શ્રુતં ત્વ્ એતન્ મુનેર્ અસ્ય સમીરિતમ્
શ્રેયો ઽર્થમ્ આત્મનઃ શીઘ્રમ્ અભિગચ્છ તપસ્વિનીમ્

અનસૂયેતિ યા લોકે કર્મભિઃ ક્યાતિમ્ આગતા
તાં શીઘ્રમ્ અભિગચ્છ ત્વમ્ અભિગમ્યાં તપસ્વિનીમ્

સીતા ત્વ્ એતદ્ વચઃ શ્રુત્વા રાઘવસ્ય હિતૈષિણી
તામ્ અત્રિપત્નીં ધર્મજ્ઞામ્ અભિચક્રામ મૈથિલી

શિથિલાં વલિતાં વૃદ્ધાં જરાપાણ્ડુરમૂર્ધજામ્
સતતં વેપમાનાઙ્ગીં પ્રવાતે કદલી યથા

તાં તુ સીતા મહાભાગામ્ અનસૂયાં પતિવ્રતામ્
અભ્યવાદયદ્ અવ્યગ્રા સ્વં નામ સમુદાહરત્

અભિવાદ્ય ચ વૈદેહી તાપસીં તામ્ અનિન્દિતામ્
બદ્ધાઞ્જલિપુટા હૃષ્ટા પર્યપૃચ્છદ્ અનામયમ્

તતઃ સીતાં મહાભાગાં દૃષ્ટ્વા તાં ધર્મચારિણીમ્
સાન્ત્વયન્ત્ય્ અબ્રવીદ્ ધૃષ્ટા દિષ્ટ્યા ધર્મમ્ અવેક્ષસે

ત્યક્ત્વા જ્ઞાતિજનં સીતે માનમ્ ઋદ્ધિં ચ માનિનિ
અવરુદ્ધં વને રામં દિષ્ટ્યા ત્વમ્ અનુગચ્છસિ

નગરસ્થો વનસ્થો વા પાપો વા યદિ વાશુભઃ
યાસાં સ્ત્રીણાં પ્રિયો ભર્તા તાસાં લોકા મહોદયાઃ

દુઃશીલઃ કામવૃત્તો વા ધનૈર્ વા પરિવર્જિતઃ
સ્ત્રીણામ્ આર્ય સ્વભાવાનાં પરમં દૈવતં પતિઃ

નાતો વિશિષ્ટં પશ્યામિ બાન્ધવં વિમૃશન્ત્ય્ અહમ્
સર્વત્ર યોગ્યં વૈદેહિ તપઃ કૃતમ્ ઇવાવ્યયમ્

ન ત્વ્ એવમ્ અવગચ્છન્તિ ગુણ દોષમ્ અસત્ સ્ત્રિયઃ
કામવક્તવ્યહૃદયા ભર્તૃનાથાશ્ ચરન્તિ યાઃ

પ્રાપ્નુવન્ત્ય્ અયશશ્ ચૈવ ધર્મભ્રંશં ચ મૈથિલિ
અકાર્ય વશમ્ આપન્નાઃ સ્ત્રિયો યાઃ ખલુ તદ્ વિધાઃ

ત્વદ્વિધાસ્ તુ ગુણૈર્ યુક્તા દૃષ્ટલોકપરાવરાઃ
સ્ત્રિયઃ સ્વર્ગે ચરિષ્યન્તિ યથા પુણ્યકૃતસ્ તથા