રામાયણ · અધ્યાય 2.104

તમ્ અપ્રતિમતેજોભ્યાં ભ્રાતૃભ્યાં રોમહર્ષણમ્
વિસ્મિતાઃ સંગમં પ્રેક્ષ્ય સમવેતા મહર્ષયઃ

અન્તર્હિતાસ્ ત્વ્ ઋષિગણાઃ સિદ્ધાશ્ ચ પરમર્ષયઃ
તૌ ભ્રાતરૌ મહાત્માનૌ કાકુત્સ્થૌ પ્રશશંસિરે

સ ધન્યો યસ્ય પુત્રૌ દ્વૌ ધર્મજ્ઞૌ ધર્મવિક્રમૌ
શ્રુત્વા વયં હિ સંભાષામ્ ઉભયોઃ સ્પૃહયામહે

તતસ્ ત્વ્ ઋષિગણાઃ ક્ષિપ્રં દશગ્રીવવધૈષિણઃ
ભરતં રાજશાર્દૂલમ્ ઇત્ય્ ઊચુઃ સંગતા વચઃ

કુલે જાત મહાપ્રાજ્ઞ મહાવૃત્ત મહાયશઃ
ગ્રાહ્યં રામસ્ય વાક્યં તે પિતરં યદ્ય્ અવેક્ષસે

સદાનૃણમ્ ઇમં રામં વયમ્ ઇચ્છામહે પિતુઃ
અનૃણત્વાચ્ ચ કૈકેય્યાઃ સ્વર્ગં દશરથો ગતઃ

એતાવદ્ ઉક્ત્વા વચનં ગન્ધર્વાઃ સમહર્ષયઃ
રાજર્ષયશ્ ચૈવ તથા સર્વે સ્વાં સ્વાં ગતિં ગતાઃ

હ્લાદિતસ્ તેન વાક્યેન શુભેન શુભદર્શનઃ
રામઃ સંહૃષ્ટવદનસ્ તાન્ ઋષીન્ અભ્યપૂજયત્

સ્રસ્તગાત્રસ્ તુ ભરતઃ સ વાચા સજ્જમાનયા
કૃતાઞ્જલિર્ ઇદં વાક્યં રાઘવં પુનર્ અબ્રવીત્

રાજધર્મમ્ અનુપ્રેક્ષ્ય કુલધર્માનુસંતતિમ્
કર્તુમ્ અર્હસિ કાકુત્સ્થ મમ માતુશ્ ચ યાચનામ્

રક્ષિતું સુમહદ્ રાજ્યમ્ અહમ્ એકસ્ તુ નોત્સહે
પૌરજાનપદાંશ્ ચાપિ રક્તાન્ રઞ્જયિતું તથા

જ્ઞાતયશ્ ચ હિ યોધાશ્ ચ મિત્રાણિ સુહૃદશ્ ચ નઃ
ત્વામ્ એવ પ્રતિકાઙ્ક્ષન્તે પર્જન્યમ્ ઇવ કર્ષકાઃ

ઇદં રાજ્યં મહાપ્રાજ્ઞ સ્થાપય પ્રતિપદ્ય હિ
શક્તિમાન્ અસિ કાકુત્સ્થ લોકસ્ય પરિપાલને

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ન્યપતદ્ ભ્રાતુઃ પાદયોર્ ભરતસ્ તદા
ભૃશં સંપ્રાર્થયામ્ આસ રામમ્ એવં પ્રિયં વદઃ

તમ્ અઙ્કે ભ્રાતરં કૃત્વા રામો વચનમ્ અબ્રવીત્
શ્યામં નલિનપત્રાક્ષં મત્તહંસસ્વરઃ સ્વયમ્

આગતા ત્વામ્ ઇયં બુદ્ધિઃ સ્વજા વૈનયિકી ચ યા
ભૃશમ્ ઉત્સહસે તાત રક્ષિતું પૃથિવીમ્ અપિ

અમાત્યૈશ્ ચ સુહૃદ્ભિશ્ ચ બુદ્ધિમદ્ભિશ્ ચ મન્ત્રિભિઃ
સર્વકાર્યાણિ સંમન્ત્ર્ય સુમહાન્ત્ય્ અપિ કારય

લક્ષ્મીશ્ ચન્દ્રાદ્ અપેયાદ્ વા હિમવાન્ વા હિમં ત્યજેત્
અતીયાત્ સાગરો વેલાં ન પ્રતિજ્ઞામ્ અહં પિતુઃ

કામાદ્ વા તાત લોભાદ્ વા માત્રા તુભ્યમ્ ઇદં કૃતમ્
ન તન્ મનસિ કર્તવ્યં વર્તિતવ્યં ચ માતૃવત્

એવં બ્રુવાણં ભરતઃ કૌસલ્યાસુતમ્ અબ્રવીત્
તેજસાદિત્યસંકાશં પ્રતિપચ્ચન્દ્રદર્શનમ્

અધિરોહાર્ય પાદાભ્યાં પાદુકે હેમભૂષિતે
એતે હિ સર્વલોકસ્ય યોગક્ષેમં વિધાસ્યતઃ

સો ઽધિરુહ્ય નરવ્યાઘ્રઃ પાદુકે હ્ય્ અવરુહ્ય ચ
પ્રાયચ્છત્ સુમહાતેજા ભરતાય મહાત્મને

સ પાદુકે તે ભરતઃ પ્રતાપવાન્ સ્વલંકૃતે સંપરિગૃહ્ય ધર્મવિત્
પ્રદક્ષિણં ચૈવ ચકાર રાઘવં ચકાર ચૈવોત્તમનાગમૂર્ધનિ

અથાનુપૂર્વ્યાત્ પ્રતિપૂજ્ય તં જનં ગુરૂંશ્ ચ મન્ત્રિપ્રકૃતીસ્ તથાનુજૌ
વ્યસર્જયદ્ રાઘવવંશવર્ધનઃ સ્થિતઃ સ્વધર્મે હિમવાન્ ઇવાચલઃ

તં માતરો બાષ્પગૃહીતકણ્ઠો દુઃખેન નામન્ત્રયિતું હિ શેકુઃ
સ ત્વ્ એવ માતૄર્ અભિવાદ્ય સર્વા રુદન્ કુટીં સ્વાં પ્રવિવેશ રામઃ