રામાયણ · અધ્યાય 2.097

તં તુ રામઃ સમાશ્વાસ્ય ભ્રાતરં ગુરુવત્સલમ્
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા પ્રષ્ટું સમુપચક્રમે

કિમ્ એતદ્ ઇચ્છેયમ્ અહં શ્રોતું પ્રવ્યાહૃતં ત્વયા
યસ્માત્ ત્વમ્ આગતો દેશમ્ ઇમં ચીરજટાજિની

યન્નિમિત્તમ્ ઇમં દેશં કૃષ્ણાજિનજટાધરઃ
હિત્વા રાજ્યં પ્રવિષ્ટસ્ ત્વં તત્ સર્વં વક્તુમ્ અર્હસિ

ઇત્ય્ ઉક્તઃ કેકયીપુત્રઃ કાકુત્સ્થેન મહાત્મના
પ્રગૃહ્ય બલવદ્ ભૂયઃ પ્રાઞ્જલિર્ વાક્યમ્ અબ્રવીત્

આર્યં તાતઃ પરિત્યજ્ય કૃત્વા કર્મ સુદુષ્કરમ્
ગતઃ સ્વર્ગં મહાબાહુઃ પુત્રશોકાભિપીડિતઃ

સ્ત્રિયા નિયુક્તઃ કૈકેય્યા મમ માત્રા પરંતપ
ચકાર સુમહત્ પાપમ્ ઇદમ્ આત્મયશોહરમ્

સા રાજ્યફલમ્ અપ્રાપ્ય વિધવા શોકકર્શિતા
પતિષ્યતિ મહાઘોરે નિરયે જનની મમ

તસ્ય મે દાસભૂતસ્ય પ્રસાદં કર્તુમ્ અર્હસિ
અભિષિઞ્ચસ્વ ચાદ્યૈવ રાજ્યેન મઘવાન્ ઇવ

ઇમાઃ પ્રકૃતયઃ સર્વા વિધવા માતુરશ્ ચ યાઃ
ત્વત્ સકાશમ્ અનુપ્રાપ્તાઃ પ્રસાદં કર્તુમ્ અર્હસિ

તદાનુપૂર્વ્યા યુક્તં ચ યુક્તં ચાત્મનિ માનદ
રાજ્યં પ્રાપ્નુહિ ધર્મેણ સકામાન્ સુહૃદઃ કુરુ

ભવત્વ્ અવિધવા ભૂમિઃ સમગ્રા પતિના ત્વયા
શશિના વિમલેનેવ શારદી રજની યથા

એભિશ્ ચ સચિવૈઃ સાર્ધં શિરસા યાચિતો મયા
ભ્રાતુઃ શિષ્યસ્ય દાસસ્ય પ્રસાદં કર્તુમ્ અર્હસિ

તદ્ ઇદં શાશ્વતં પિત્ર્યં સર્વં સચિવમણ્ડલમ્
પૂજિતં પુરુષવ્યાઘ્ર નાતિક્રમિતુમ્ ઉત્સહે

એવમ્ ઉક્ત્વા મહાબાહુઃ સબાષ્પઃ કેકયીસુતઃ
રામસ્ય શિરસા પાદૌ જગ્રાહ ભરતઃ પુનઃ

તં મત્તમ્ ઇવ માતઙ્ગં નિઃશ્વસન્તં પુનઃ પુનઃ
ભ્રાતરં ભરતં રામઃ પરિષ્વજ્યેદમ્ અબ્રવીત્

કુલીનઃ સત્ત્વસંપન્નસ્ તેજસ્વી ચરિતવ્રતઃ
રાજ્યહેતોઃ કથં પાપમ્ આચરેત્ ત્વદ્વિધો જનઃ

ન દોષં ત્વયિ પશ્યામિ સૂક્ષ્મમ્ અપ્ય્ અરિ સૂદન
ન ચાપિ જનનીં બાલ્યાત્ ત્વં વિગર્હિતુમ્ અર્હસિ

યાવત્ પિતરિ ધર્મજ્ઞ ગૌરવં લોકસત્કૃતે
તાવદ્ ધર્મભૃતાં શ્રેષ્ઠ જનન્યામ્ અપિ ગૌરવમ્

એતાભ્યાં ધર્મશીલાભ્યાં વનં ગચ્છેતિ રાઘવ
માતા પિતૃભ્યામ્ ઉક્તો ઽહં કથમ્ અન્યત્ સમાચરે

ત્વયા રાજ્યમ્ અયોધ્યાયાં પ્રાપ્તવ્યં લોકસત્કૃતમ્
વસ્તવ્યં દણ્ડકારણ્યે મયા વલ્કલવાસસા

એવં કૃત્વા મહારાજો વિભાગં લોકસંનિધૌ
વ્યાદિશ્ય ચ મહાતેજા દિવં દશરથો ગતઃ

સ ચ પ્રમાણં ધર્માત્મા રાજા લોકગુરુસ્ તવ
પિત્રા દત્તં યથાભાગમ્ ઉપભોક્તું ત્વમ્ અર્હસિ

ચતુર્દશ સમાઃ સૌમ્ય દણ્ડકારણ્યમ્ આશ્રિતઃ
ઉપભોક્ષ્યે ત્વ્ અહં દત્તં ભાગં પિત્રા મહાત્મના

યદ્ અબ્રવીન્ માં નરલોકસત્કૃતઃ પિતા મહાત્મા વિબુધાધિપોપમઃ
તદ્ એવ મન્યે પરમાત્મનો હિતં ન સર્વલોકેશ્વરભાવમ્ અવ્યયમ્