રામાયણ · અધ્યાય 2.090

તથા તત્રાસતસ્ તસ્ય ભરતસ્યોપયાયિનઃ
સૈન્ય રેણુશ્ ચ શબ્દશ્ ચ પ્રાદુરાસ્તાં નભઃ સ્પૃશૌ

એતસ્મિન્ન્ અન્તરે ત્રસ્તાઃ શબ્દેન મહતા તતઃ
અર્દિતા યૂથપા મત્તાઃ સયૂથા દુદ્રુવુર્ દિશઃ

સ તં સૈન્યસમુદ્ભૂતં શબ્દં શુશ્રવ રાઘવઃ
તાંશ્ ચ વિપ્રદ્રુતાન્ સર્વાન્ યૂથપાન્ અન્વવૈક્ષત

તાંશ્ ચ વિદ્રવતો દૃષ્ટ્વા તં ચ શ્રુત્વા સ નિઃસ્વનમ્
ઉવાચ રામઃ સૌમિત્રિં લક્ષ્મણં દીપ્તતેજસં

હન્ત લક્ષ્મણ પશ્યેહ સુમિત્રા સુપ્રજાસ્ ત્વયા
ભીમસ્તનિતગમ્ભીરસ્ તુમુલઃ શ્રૂયતે સ્વનઃ

રાજા વા રાજમાત્રો વા મૃગયામ્ અટતે વને
અન્યદ્ વા શ્વાપદં કિં ચિત્ સૌમિત્રે જ્ઞાતુમ્ અર્હસિ
સર્વમ્ એતદ્ યથાતત્ત્વમ્ અચિરાજ્ જ્ઞાતુમ્ અર્હસિ

સ લક્ષ્મણઃ સંત્વરિતઃ સાલમ્ આરુહ્ય પુષ્પિતમ્
પ્રેક્ષમાણો દિશઃ સર્વાઃ પૂર્વાં દિશમ્ અવૈક્ષત

ઉદઙ્મુખઃ પ્રેક્ષમાણો દદર્શ મહતીં ચમૂમ્
રથાશ્વગજસંબાધાં યત્તૈર્ યુક્તાં પદાતિભિઃ

તામ્ અશ્વગજસંપૂર્ણાં રથધ્વજવિભૂષિતામ્
શશંસ સેનાં રામાય વચનં ચેદમ્ અબ્રવીત્

અગ્નિં સંશમયત્વ્ આર્યઃ સીતા ચ ભજતાં ગુહામ્
સજ્યં કુરુષ્વ ચાપં ચ શરાંશ્ ચ કવચં તથા

તં રામઃ પુરુષવ્યાઘ્રો લક્ષ્મણં પ્રત્યુવાચ હ
અઙ્ગાવેક્ષસ્વ સૌમિત્રે કસ્યૈતાં મન્યસે ચમૂમ્

એવમ્ ઉક્ક્તસ્ તુ રામેણ લક્ષ્માણો વાક્યમ્ અબ્રવીત્
દિધક્ષન્ન્ ઇવ તાં સેનાં રુષિતઃ પાવકો યથા

સંપન્નં રાજ્યમ્ ઇચ્છંસ્ તુ વ્યક્તં પ્રાપ્યાભિષેચનમ્
આવાં હન્તું સમભ્યેતિ કૈકેય્યા ભરતઃ સુતઃ

એષ વૈ સુમહાઞ્ શ્રીમાન્ વિટપી સંપ્રકાશતે
વિરાજત્ય્ ઉદ્ગતસ્કન્ધઃ કોવિદાર ધ્વજો રથે

ભજન્ત્ય્ એતે યથાકામમ્ અશ્વાન્ આરુહ્ય શીઘ્રગાન્
એતે ભ્રાજન્તિ સંહૃષ્ટા ગજાન્ આરુહ્ય સાદિનઃ

ગૃહીતધનુષૌ ચાવાં ગિરિં વીર શ્રયાવહે
અથ વેહૈવ તિષ્ઠાવઃ સંનદ્ધાવ્ ઉદ્યતાયુધૌ
અપિ નૌ વશમ્ આગચ્છેત્ કોવિદારધ્વજો રણે

અપિ દ્રક્ષ્યામિ ભરતં યત્કૃતે વ્યસનં મહત્
ત્વયા રાઘવ સંપ્રાપ્તં સીતયા ચ મયા તથા

યન્નિમિત્તં ભવાન્ રાજ્યાચ્ ચ્યુતો રાઘવ શાશ્વતીમ્
સંપ્રાપ્તો ઽયમ્ અરિર્ વીર ભરતો વધ્ય એવ મે

ભરતસ્ય વધે દોષં નાહં પશ્યામિ રાઘવ
પૂર્વાપકારિણાં ત્યાગે ન હ્ય્ અધર્મો વિધીયતે
એતસ્મિન્ નિહતે કૃત્સ્નામ્ અનુશાધિ વસુંધરામ્

અદ્ય પુત્રં હતં સંખ્યે કૈકેયી રાજ્યકામુકા
મયા પશ્યેત્ સુદુઃખાર્તા હસ્તિભગ્નમ્ ઇવ દ્રુમમ્

કૈકેયીં ચ વધિષ્યામિ સાનુબન્ધાં સબાન્ધવામ્
કલુષેણાદ્ય મહતા મેદિની પરિમુચ્યતામ્

અદ્યેમં સંયતં ક્રોધમ્ અસત્કારં ચ માનદ
મોક્ષ્યામિ શત્રુસૈન્યેષુ કક્ષેષ્વ્ ઇવ હુતાશનમ્

અદ્યૈતચ્ ચિત્રકૂટસ્ય કાનનં નિશિતૈઃ શરૈઃ
ભિન્દઞ્ શત્રુશરીરાણિ કરિષ્યે શોણિતોક્ષિતમ્

શરૈર્ નિર્ભિન્નહૃદયાન્ કુઞ્જરાંસ્ તુરગાંસ્ તથા
શ્વાપદાઃ પરિકર્ષન્તુ નરાશ્ ચ નિહતાન્ મયા

શરાણાં ધનુષશ્ ચાહમ્ અનૃણો ઽસ્મિ મહાવને
સસૈન્યં ભરતં હત્વા ભવિષ્યામિ ન સંશયઃ