રામાયણ · અધ્યાય 2.091

સુસંરબ્ધં તુ સૌમિત્રિં લક્ષ્મણં ક્રોધમૂર્છિતમ્
રામસ્ તુ પરિસાન્ત્વ્યાથ વચનં ચેદમ્ અબ્રવીત્

કિમ્ અત્ર ધનુષા કાર્યમ્ અસિના વા સચર્મણા
મહેષ્વાસે મહાપ્રાજ્ઞે ભરતે સ્વયમ્ આગતે

પ્રાપ્તકાલં યદ્ એષો ઽસ્માન્ ભરતો દ્રષ્ટુમ્ ઇચ્છતિ
અસ્માસુ મનસાપ્ય્ એષ નાહિતં કિં ચિદ્ આચરેત્

વિપ્રિયં કૃતપૂર્વં તે ભરતેન કદા ન કિમ્
ઈદૃશં વા ભયં તે ઽદ્ય ભરતં યો ઽત્ર શઙ્કસે

ન હિ તે નિષ્ઠુરં વાચ્યો ભરતો નાપ્રિયં વચઃ
અહં હ્ય્ અપ્રિયમ્ ઉક્તઃ સ્યાં ભરતસ્યાપ્રિયે કૃતે

કથં નુ પુત્રાઃ પિતરં હન્યુઃ કસ્યાં ચિદ્ આપદિ
ભ્રાતા વા ભ્રાતરં હન્યાત્ સૌમિત્રે પ્રાણમ્ આત્મનઃ

યદિ રાજ્યસ્ય હેતોસ્ ત્વમ્ ઇમાં વાચં પ્રભાષસે
વક્ષ્યામિ ભરતં દૃષ્ટ્વા રાજ્યમ્ અસ્મૈ પ્રદીયતામ્

ઉચ્યમાનો હિ ભરતો મયા લક્ષ્મણ તત્ત્વતઃ
રાજ્યમ્ અસ્મૈ પ્રયચ્છેતિ બાઢમ્ ઇત્ય્ એવ વક્ષ્યતિ

તથોક્તો ધર્મશીલેન ભ્રાત્રા તસ્ય હિતે રતઃ
લક્ષ્મણઃ પ્રવિવેશેવ સ્વાનિ ગાત્રાણિ લજ્જયા

વ્રીડિતં લક્ષ્મણં દૃષ્ટ્વા રાઘવઃ પ્રત્યુવાચ હ
એષ મન્યે મહાબાહુર્ ઇહાસ્માન્ દ્રષ્ટુમ્ આગતઃ

વનવાસમ્ અનુધ્યાય ગૃહાય પ્રતિનેષ્યતિ
ઇમાં વાપ્ય્ એશ વૈદેહીમ્ અત્યન્તસુખસેવિનીમ્

એતૌ તૌ સંપ્રકાશેતે ગોત્રવન્તૌ મનોરમૌ
વાયુવેગસમૌ વીર જવનૌ તુરગોત્તમૌ

સ એષ સુમહાકાયઃ કમ્પતે વાહિનીમુખે
નાગઃ શત્રુંજયો નામ વૃદ્ધસ્ તાતસ્ય ધીમતઃ

અવતીર્ય તુ સાલાગ્રાત્ તસ્માત્ સ સમિતિંજયઃ
લક્ષ્મણઃ પ્રાઞ્જલિર્ ભૂત્વા તસ્થૌ રામસ્ય પાર્શ્વતઃ

ભરતેનાથ સંદિષ્ટા સંમર્દો ન ભવેદ્ ઇતિ
સમન્તાત્ તસ્ય શૈલસ્ય સેનાવાસમ્ અકલ્પયત્

અધ્યર્ધમ્ ઇક્ષ્વાકુચમૂર્ યોજનં પર્વતસ્ય સા
પાર્શ્વે ન્યવિશદ્ આવૃત્ય ગજવાજિરથાકુલા

સા ચિત્રકૂટે ભરતેન સેના ધર્મં પુરસ્કૃત્ય વિધૂય દર્પમ્
પ્રસાદનાર્થં રઘુનન્દનસ્ય વિરોચતે નીતિમતા પ્રણીતા