રામાયણ · અધ્યાય 2.087

તયા મહત્યા યાયિન્યા ધ્વજિન્યા વનવાસિનઃ
અર્દિતા યૂથપા મત્તાઃ સયૂથાઃ સંપ્રદુદ્રુવુઃ

ઋક્ષાઃ પૃષતસંઘાશ્ ચ રુરવશ્ ચ સમન્તતઃ
દૃશ્યન્તે વનરાજીષુ ગિરિષ્વ્ અપિ નદીષુ ચ

સ સંપ્રતસ્થે ધર્માત્મા પ્રીતો દશરથાત્મજઃ
વૃતો મહત્યા નાદિન્યા સેનયા ચતુરઙ્ગયા

સાગરૌઘનિભા સેના ભરતસ્ય મહાત્મનઃ
મહીં સંછાદયામ્ આસ પ્રાવૃષિ દ્યામ્ ઇવામ્બુદઃ

તુરંગૌઘૈર્ અવતતા વારણૈશ્ ચ મહાજવૈઃ
અનાલક્ષ્યા ચિરં કાલં તસ્મિન્ કાલે બભૂવ ભૂઃ

સ યાત્વા દૂરમ્ અધ્વાનં સુપરિશ્રાન્ત વાહનઃ
ઉવાચ ભરતઃ શ્રીમાન્ વસિષ્ઠં મન્ત્રિણાં વરમ્

યાદૃશં લક્ષ્યતે રૂપં યથા ચૈવ શ્રુતં મયા
વ્યક્તં પ્રાપ્તાઃ સ્મ તં દેશં ભરદ્વાજો યમ્ અબ્રવીત્

અયં ગિરિશ્ ચિત્રકૂટસ્ તથા મન્દાકિની નદી
એતત્ પ્રકાશતે દૂરાન્ નીલમેઘનિભં વનમ્

ગિરેઃ સાનૂનિ રમ્યાણિ ચિત્રકૂટસ્ય સંપ્રતિ
વારણૈર્ અવમૃદ્યન્તે મામકૈઃ પર્વતોપમૈઃ

મુઞ્ચન્તિ કુસુમાન્ય્ એતે નગાઃ પર્વતસાનુષુ
નીલા ઇવાતપાપાયે તોયં તોયધરા ઘનાઃ

કિન્નરાચરિતોદ્દેશં પશ્ય શત્રુઘ્ન પર્વતમ્
હયૈઃ સમન્તાદ્ આકીર્ણં મકરૈર્ ઇવ સાગરમ્

એતે મૃગગણા ભાન્તિ શીઘ્રવેગાઃ પ્રચોદિતાઃ
વાયુપ્રવિદ્ધાઃ શરદિ મેઘરાજ્ય ઇવામ્બરે

કુર્વન્તિ કુસુમાપીડાઞ્ શિરઃસુ સુરભીન્ અમી
મેઘપ્રકાશૈઃ ફલકૈર્ દાક્ષિણાત્યા યથા નરાઃ

નિષ્કૂજમ્ ઇવ ભૂત્વેદં વનં ઘોરપ્રદર્શનમ્
અયોધ્યેવ જનાકીર્ણા સંપ્રતિ પ્રતિભાતિ મા

ખુરૈર્ ઉદીરિતો રેણુર્ દિવં પ્રચ્છાદ્ય તિષ્ઠતિ
તં વહત્ય્ અનિલઃ શીઘ્રં કુર્વન્ન્ ઇવ મમ પ્રિયમ્

સ્યન્દનાંસ્ તુરગોપેતાન્ સૂતમુખ્યૈર્ અધિષ્ઠિતાન્
એતાન્ સંપતતઃ શીઘ્રં પશ્ય શત્રુઘ્ન કાનને

એતાન્ વિત્રાસિતાન્ પશ્ય બર્હિણઃ પ્રિયદર્શનાન્
એતમ્ આવિશતઃ શૈલમ્ અધિવાસં પતત્રિણામ્

અતિમાત્રમ્ અયં દેશો મનોજ્ઞઃ પ્રતિભાતિ મા
તાપસાનાં નિવાસો ઽયં વ્યક્તં સ્વર્ગપથો યથા

મૃગા મૃગીભિઃ સહિતા બહવઃ પૃષતા વને
મનોજ્ઞ રૂપા લક્ષ્યન્તે કુસુમૈર્ ઇવ ચિત્રિતઃ

સાધુ સૈન્યાઃ પ્રતિષ્ઠન્તાં વિચિન્વન્તુ ચ કાનનમ્
યથા તૌ પુરુષવ્યાઘ્રૌ દૃશ્યેતે રામલક્ષ્મણૌ

ભરતસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પુરુષાઃ શસ્ત્રપાણયઃ
વિવિશુસ્ તદ્ વનં શૂરા ધૂમં ચ દદૃશુસ્ તતઃ

તે સમાલોક્ય ધૂમાગ્રમ્ ઊચુર્ ભરતમ્ આગતાઃ
નામનુષ્યે ભવત્ય્ અગ્નિર્ વ્યક્તમ્ અત્રૈવ રાઘવૌ

અથ નાત્ર નરવ્યાઘ્રૌ રાજપુત્રૌ પરંતપૌ
અન્યે રામોપમાઃ સન્તિ વ્યક્તમ્ અત્ર તપસ્વિનઃ

તચ્ છ્રુત્વા ભરતસ્ તેષાં વચનં સાધુ સંમતમ્
સૈન્યાન્ ઉવાચ સર્વાંસ્ તાન્ અમિત્રબલમર્દનઃ

યત્ તા ભવન્તસ્ તિષ્ઠન્તુ નેતો ગન્તવ્યમ્ અગ્રતઃ
અહમ્ એવ ગમિષ્યામિ સુમન્ત્રો ગુરુર્ એવ ચ

એવમ્ ઉક્તાસ્ તતઃ સર્વે તત્ર તસ્થુઃ સમન્તતઃ
ભરતો યત્ર ધૂમાગ્રં તત્ર દૃષ્ટિં સમાદધત્

વ્યવસ્થિતા યા ભરતેન સા ચમૂર્ નિરીક્ષમાણાપિ ચ ધૂમમ્ અગ્રતઃ
બભૂવ હૃષ્ટા નચિરેણ જાનતી પ્રિયસ્ય રામસ્ય સમાગમં તદા