રામાયણ · અધ્યાય 2.082

તચ્ છ્રુત્વા નિપુણં સર્વં ભરતઃ સહ મન્ત્રિભિઃ
ઇઙ્ગુદીમૂલમ્ આગમ્ય રામશય્યામ્ અવેક્ષ્ય તામ્

અબ્રવીજ્ જનનીઃ સર્વા ઇહ તેન મહાત્મના
શર્વરી શયિતા ભૂમાવ્ ઇદમ્ અસ્ય વિમર્દિતમ્

મહાભાગકુલીનેન મહાભાગેન ધીમતા
જાતો દશરથેનોર્વ્યાં ન રામઃ સ્વપ્તુમ્ અર્હતિ

અજિનોત્તરસંસ્તીર્ણે વરાસ્તરણસંચયે
શયિત્વા પુરુષવ્યાઘ્રઃ કથં શેતે મહીતલે

પ્રાસાદાગ્ર વિમાનેષુ વલભીષુ ચ સર્વદા
હૈમરાજતભૌમેષુ વરાસ્તરણશાલિષુ

પુષ્પસંચયચિત્રેષુ ચન્દનાગરુગન્ધિષુ
પાણ્ડુરાભ્રપ્રકાશેષુ શુકસંઘરુતેષુ ચ

ગીતવાદિત્રનિર્ઘોષૈર્ વરાભરણનિઃસ્વનૈઃ
મૃદઙ્ગવરશબ્દૈશ્ ચ સતતં પ્રતિબોધિતઃ

બન્દિભિર્ વન્દિતઃ કાલે બહુભિઃ સૂતમાગધૈઃ
ગાથાભિર્ અનુરૂપાભિઃ સ્તુતિભિશ્ ચ પરંતપઃ

અશ્રદ્ધેયમ્ ઇદં લોકે ન સત્યં પ્રતિભાતિ મા
મુહ્યતે ખલુ મે ભાવઃ સ્વપ્નો ઽયમ્ ઇતિ મે મતિઃ

ન નૂનં દૈવતં કિં ચિત્ કાલેન બલવત્તરમ્
યત્ર દાશરથી રામો ભૂમાવ્ એવં શયીત સઃ

વિદેહરાજસ્ય સુતા સીતા ચ પ્રિયદર્શના
દયિતા શયિતા ભૂમૌ સ્નુષા દશરથસ્ય ચ

ઇયં શય્યા મમ ભ્રાતુર્ ઇદં હિ પરિવર્તિતમ્
સ્થણ્ડિલે કઠિને સર્વં ગાત્રૈર્ વિમૃદિતં તૃણમ્

મન્યે સાભરણા સુપ્તા સીતાસ્મિઞ્ શયને તદા
તત્ર તત્ર હિ દૃશ્યન્તે સક્તાઃ કનકબિન્દવઃ

ઉત્તરીયમ્ ઇહાસક્તં સુવ્યક્તં સીતયા તદા
તથા હ્ય્ એતે પ્રકાશન્તે સક્તાઃ કૌશેયતન્તવઃ

મન્યે ભર્તુઃ સુખા શય્યા યેન બાલા તપસ્વિની
સુકુમારી સતી દુઃખં ન વિજાનાતિ મૈથિલી

સાર્વભૌમ કુલે જાતઃ સર્વલોકસુખાવહઃ
સર્વલોકપ્રિયસ્ ત્યક્ત્વા રાજ્યં પ્રિયમ્ અનુત્તમમ્

કથમ્ ઇન્દીવરશ્યામો રક્તાક્ષઃ પ્રિયદર્શનઃ
સુખભાગી ચ દુઃખાર્હઃ શયિતો ભુવિ રાઘવઃ

સિદ્ધાર્થા ખલુ વૈદેહી પતિં યાનુગતા વનમ્
વયં સંશયિતાઃ સર્વે હીનાસ્ તેન મહાત્મના

અકર્ણધારા પૃથિવી શૂન્યેવ પ્રતિભાતિ મા
ગતે દશરથે સ્વર્ગે રામે ચારણ્યમ્ આશ્રિતે

ન ચ પ્રાર્થયતે કશ્ ચિન્ મનસાપિ વસુંધરામ્
વને ઽપિ વસતસ્ તસ્ય બાહુવીર્યાભિરક્ષિતામ્

શૂન્યસંવરણારક્ષામ્ અયન્ત્રિતહયદ્વિપામ્
અપાવૃતપુરદ્વારાં રાજધાનીમ્ અરક્ષિતામ્

અપ્રહૃષ્ટબલાં ન્યૂનાં વિષમસ્થામ્ અનાવૃતામ્
શત્રવો નાભિમન્યન્તે ભક્ષ્યાન્ વિષકૃતાન્ ઇવ

અદ્ય પ્રભૃતિ ભૂમૌ તુ શયિષ્યે ઽહં તૃણેષુ વા
ફલમૂલાશનો નિત્યં જટાચીરાણિ ધારયન્

તસ્યાર્થમ્ ઉત્તરં કાલં નિવત્સ્યામિ સુખં વને
તં પ્રતિશ્રવમ્ આમુચ્ય નાસ્ય મિથ્યા ભવિષ્યતિ

વસન્તં ભ્રાતુર્ અર્થાય શત્રુઘ્નો માનુવત્સ્યતિ
લક્ષ્મણેન સહ ત્વ્ આર્યો અયોધ્યાં પાલયિષ્યતિ

અભિષેક્ષ્યન્તિ કાકુત્સ્થમ્ અયોધ્યાયાં દ્વિજાતયઃ
અપિ મે દેવતાઃ કુર્યુર્ ઇમં સત્યં મનોરથમ્

પ્રસાદ્યમાનઃ શિરસા મયા સ્વયં બહુપ્રકારં યદિ ન પ્રપત્સ્યતે
તતો ઽનુવત્સ્યામિ ચિરાય રાઘવં વને વસન્ નાર્હતિ મામ્ ઉપેક્ષિતુમ્