રામાયણ · અધ્યાય 2.067

શ્રુત્વા તુ પિતરં વૃત્તં ભ્રાતરુ ચ વિવાસિતૌ
ભરતો દુઃખસંતપ્ત ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

કિં નુણ્કાર્યં હતસ્યેહ મમ રાજ્યેન શોચતઃ
વિહીનસ્યાથ પિત્રા ચ ભ્રાત્રા પિતૃસમેન ચ

દુઃખે મે દુઃખમ્ અકરોર્ વ્રણે ક્ષારમ્ ઇવાદધાઃ
રાજાનં પ્રેતભાવસ્થં કૃત્વા રામં ચ તાપસં

કુલસ્ય ત્વમ્ અભાવાય કાલરાત્રિર્ ઇવાગતા
અઙ્ગારમ્ ઉપગૂહ્ય સ્મ પિતા મે નાવબુદ્ધવાન્

કૌસલ્યા ચ સુમિત્રા ચ પુત્રશોકાભિપીડિતે
દુષ્કરં યદિ જીવેતાં પ્રાપ્ય ત્વાં જનનીં મમ

નનુ ત્વ્ આર્યો ઽપિ ધર્માત્મા ત્વયિ વૃત્તિમ્ અનુત્તમામ્
વર્તતે ગુરુવૃત્તિજ્ઞો યથા માતરિ વર્તતે

તથા જ્યેષ્ઠા હિ મે માતા કૌસલ્યા દીર્ઘદર્શિની
ત્વયિ ધર્મં સમાસ્થાય ભગિન્યામ્ ઇવ વર્તતે

તસ્યાઃ પુત્રં કૃતાત્માનં ચીરવલ્કલવાસસં
પ્રસ્થાપ્ય વનવાસાય કથં પાપે ન શોચસિ

અપાપદર્શિનં શૂરં કૃતાત્માનં યશસ્વિનમ્
પ્રવ્રાજ્ય ચીરવસનં કિં નુ પશ્યસિ કારણમ્

લુબ્ધાયા વિદિતો મન્યે ન તે ઽહં રાઘવં પ્રતિ
તથા હ્ય્ અનર્થો રાજ્યાર્થં ત્વયા નીતો મહાન્ અયમ્

અહં હિ પુરુષવ્યાઘ્રાવ્ અપશ્યન્ રામલક્ષ્મણૌ
કેન શક્તિપ્રભાવેન રાજ્યં રક્ષિતુમ્ ઉત્સહે

તં હિ નિત્યં મહારાજો બલવન્તં મહાબલઃ
અપાશ્રિતો ઽભૂદ્ ધર્માત્મા મેરુર્ મેરુવનં યથા

સો ઽહં કથમ્ ઇમં ભારં મહાધુર્યસમુદ્યતમ્
દમ્યો ધુરમ્ ઇવાસાદ્ય સહેયં કેન ચૌજસા

અથ વા મે ભવેચ્ છક્તિર્ યોગૈર્ બુદ્ધિબલેન વા
સકામાં ન કરિષ્યામિ ત્વામ્ અહં પુત્રગર્ધિનીમ્
નિવર્તયિષ્યામિ વનાદ્ ભ્રાતરં સ્વજનપ્રિયમ્

ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્ત્વા ભરતો મહાત્મા પ્રિયેતરૈર્ વાક્યગણૈસ્ તુદંસ્ તામ્
શોકાતુરશ્ ચાપિ નનાદ ભૂયઃ સિંહો યથા પર્વતગહ્વરસ્થઃ