રામાયણ · અધ્યાય 2.065

સ પ્રાઙ્મુખો રાજગૃહાદ્ અભિનિર્યાય વીર્યવાન્
હ્રાદિનીં દૂરપારાં ચ પ્રત્યક્સ્રોતસ્ તરઙ્ગિણીમ્
શતદ્રૂમ્ અતરચ્ છ્રીમાન્ નદીમ્ ઇક્ષ્વાકુનન્દનઃ

એલધાને નદીં તીર્ત્વા પ્રાપ્ય ચાપરપર્પટાન્
શિલામ્ આકુર્વતીં તીર્ત્વા આગ્નેયં શલ્યકર્તનમ્

સત્યસંધઃ શુચિઃ શ્રીમાન્ પ્રેક્ષમાણઃ શિલાવહામ્
અત્યયાત્ સ મહાશૈલાન્ વનં ચૈત્રરથં પ્રતિ

વેગિનીં ચ કુલિઙ્ગાખ્યાં હ્રાદિનીં પર્વતાવૃતામ્
યમુનાં પ્રાપ્ય સંતીર્ણો બલમ્ આશ્વાસયત્ તદા

શીતીકૃત્ય તુ ગાત્રાણિ ક્લાન્તાન્ આશ્વાસ્ય વાજિનઃ
તત્ર સ્નાત્વા ચ પીત્વા ચ પ્રાયાદ્ આદાય ચોદકમ્

રાજપુત્રો મહારણ્યમ્ અનભીક્ષ્ણોપસેવિતમ્
ભદ્રો ભદ્રેણ યાનેન મારુતઃ ખમ્ ઇવાત્યયાત્

તોરણં દક્ષિણાર્ધેન જમ્બૂપ્રસ્થમ્ ઉપાગમત્
વરૂથં ચ યયૌ રમ્યં ગ્રામં દશરથાત્મજઃ

તત્ર રમ્યે વને વાસં કૃત્વાસૌ પ્રાઙ્મુખો યયૌ
ઉદ્યાનમ્ ઉજ્જિહાનાયાઃ પ્રિયકા યત્ર પાદપાઃ

સાલાંસ્ તુ પ્રિયકાન્ પ્રાપ્ય શીઘ્રાન્ આસ્થાય વાજિનઃ
અનુજ્ઞાપ્યાથ ભરતો વાહિનીં ત્વરિતો યયૌ

વાસં કૃત્વા સર્વતીર્થે તીર્ત્વા ચોત્તાનકાં નદીમ્
અન્યા નદીશ્ ચ વિવિધાઃ પાર્વતીયૈસ્ તુરંગમૈઃ

હસ્તિપૃષ્ઠકમ્ આસાદ્ય કુટિકામ્ અત્યવર્તત
તતાર ચ નરવ્યાઘ્રો લૌહિત્યે સ કપીવતીમ્
એકસાલે સ્થાણુમતીં વિનતે ગોમતીં નદીમ્

કલિઙ્ગ નગરે ચાપિ પ્રાપ્ય સાલવનં તદા
ભરતઃ ક્ષિપ્રમ્ આગચ્છત્ સુપરિશ્રાન્તવાહનઃ

વનં ચ સમતીત્યાશુ શર્વર્યામ્ અરુણોદયે
અયોધ્યાં મનુના રાજ્ઞા નિર્મિતાં સ દદર્શ હ

તાં પુરીં પુરુષવ્યાઘ્રઃ સપ્તરાત્રોષિટઃ પથિ
અયોધ્યામ્ અગ્રતો દૃષ્ટ્વા રથે સારથિમ્ અબ્રવીત્

એષા નાતિપ્રતીતા મે પુણ્યોદ્યાના યશસ્વિની
અયોધ્યા દૃશ્યતે દૂરાત્ સારથે પાણ્ડુમૃત્તિકા

યજ્વભિર્ ગુણસંપન્નૈર્ બ્રાહ્મણૈર્ વેદપારગૈઃ
ભૂયિષ્ઠમ્ ઋદ્ધૈર્ આકીર્ણા રાજર્ષિવરપાલિતા

અયોધ્યાયાં પુરાશબ્દઃ શ્રૂયતે તુમુલો મહાન્
સમન્તાન્ નરનારીણાં તમ્ અદ્ય ન શૃણોમ્ય્ અહમ્

ઉદ્યાનાનિ હિ સાયાહ્ને ક્રીડિત્વોપરતૈર્ નરૈઃ
સમન્તાદ્ વિપ્રધાવદ્ભિઃ પ્રકાશન્તે મમાન્યદા

તાન્ય્ અદ્યાનુરુદન્તીવ પરિત્યક્તાનિ કામિભિઃ
અરણ્યભૂતેવ પુરી સારથે પ્રતિભાતિ મે

ન હ્ય્ અત્ર યાનૈર્ દૃશ્યન્તે ન ગજૈર્ ન ચ વાજિભિઃ
નિર્યાન્તો વાભિયાન્તો વા નરમુખ્યા યથાપુરમ્

અનિષ્ટાનિ ચ પાપાનિ પશ્યામિ વિવિધાનિ ચ
નિમિત્તાન્ય્ અમનોજ્ઞાનિ તેન સીદતિ તે મનઃ

દ્વારેણ વૈજયન્તેન પ્રાવિશચ્ છ્રાન્તવાહનઃ
દ્વાઃસ્થૈર્ ઉત્થાય વિજયં પૃષ્ટસ્ તૈઃ સહિતો યયૌ

સ ત્વ્ અનેકાગ્રહૃદયો દ્વાઃસ્થં પ્રત્યર્ચ્ય તં જનમ્
સૂતમ્ અશ્વપતેઃ ક્લાન્તમ્ અબ્રવીત્ તત્ર રાઘવઃ

શ્રુતા નો યાદૃશાઃ પૂર્વં નૃપતીનાં વિનાશને
આકારાસ્ તાન્ અહં સર્વાન્ ઇહ પશ્યામિ સારથે

મલિનં ચાશ્રુપૂર્ણાક્ષં દીનં ધ્યાનપરં કૃશમ્
સસ્ત્રી પુંસં ચ પશ્યામિ જનમ્ ઉત્કણ્ઠિતં પુરે

ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્ત્વા ભરતઃ સૂતં તં દીનમાનસઃ
તાન્ય્ અનિષ્ટાન્ય્ અયોધ્યાયાં પ્રેક્ષ્ય રાજગૃહં યયૌ

તાં શૂન્યશૃઙ્ગાટકવેશ્મરથ્યાં રજોઽરુણદ્વારકપાટયન્ત્રામ્
દૃષ્ટ્વા પુરીમ્ ઇન્દ્રપુરી પ્રકાશાં દુઃખેન સંપૂર્ણતરો બભૂવ

બહૂનિ પશ્યન્ મનસો ઽપ્રિયાણિ યાન્ય્ અન્ન્યદા નાસ્ય પુરે બભૂવુઃ
અવાક્શિરા દીનમના નહૃષ્ટઃ પિતુર્ મહાત્મા પ્રવિવેશ વેશ્મ