રામાયણ · અધ્યાય 2.064

ભરતે બ્રુવતિ સ્વપ્નં દૂતાસ્ તે ક્લાન્તવાહનાઃ
પ્રવિશ્યાસહ્યપરિખં રમ્યં રાજગૃહં પુરમ્

સમાગમ્ય તુ રાજ્ઞા ચ રાજપુત્રેણ ચાર્ચિતાઃ
રાજ્ઞઃ પાદૌ ગૃહીત્વા તુ તમ્ ઊચુર્ ભરતં વચઃ

પુરોહિતસ્ ત્વા કુશલં પ્રાહ સર્વે ચ મન્ત્રિણઃ
ત્વરમાણશ્ ચ નિર્યાહિ કૃત્યમ્ આત્યયિકં ત્વયા

અત્ર વિંશતિકોટ્યસ્ તુ નૃપતેર્ માતુલસ્ય તે
દશકોટ્યસ્ તુ સંપૂર્ણાસ્ તથૈવ ચ નૃપાત્મજ

પ્રતિગૃહ્ય ચ તત્ સર્વં સ્વનુરક્તઃ સુહૃજ્જને
દૂતાન્ ઉવાચ ભરતઃ કામૈઃ સંપ્રતિપૂજ્ય તાન્

કચ્ચિત્ સુકુશલી રાજા પિતા દશરથો મમ
કચ્ચિચ્ ચારાગતા રામે લક્ષ્મણે વા મહાત્મનિ

આર્યા ચ ધર્મનિરતા ધર્મજ્ઞા ધર્મદર્શિની
અરોગા ચાપિ કૌસલ્યા માતા રામસ્ય ધીમતઃ

કચ્ચિત્ સુમિત્રા ધર્મજ્ઞા જનની લક્ષ્મણસ્ય યા
શત્રુઘ્નસ્ય ચ વીરસ્ય સારોગા ચાપિ મધ્યમા

આત્મકામા સદા ચણ્ડી ક્રોધના પ્રાજ્ઞમાનિની
અરોગા ચાપિ કૈકેયી માતા મે કિમ્ ઉવાચ હ

એવમ્ ઉક્તાસ્ તુ તે દૂતા ભરતેન મહાત્મના
ઊચુઃ સંપ્રશ્રિતં વાક્યમ્ ઇદં તં ભરતં તદા
કુશલાસ્ તે નરવ્યાઘ્ર યેષાં કુશલમ્ ઇચ્છસિ

ભરતશ્ ચાપિ તાન્ દૂતાન્ એવમ્ ઉક્તો ઽભ્યભાષત
આપૃચ્છે ઽહં મહારાજં દૂતાઃ સંત્વરયન્તિ મામ્

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ તાન્ દૂતાન્ ભરતઃ પાર્થિવાત્મજઃ
દૂતૈઃ સંચોદિતો વાક્યં માતામહમ્ ઉવાચ હ

રાજન્ પિતુર્ ગમિષ્યામિ સકાશં દૂતચોદિતઃ
પુનર્ અપ્ય્ અહમ્ એષ્યામિ યદા મે ત્વં સ્મરિષ્યસિ

ભરતેનૈવમ્ ઉક્તસ્ તુ નૃપો માતામહસ્ તદા
તમ્ ઉવાચ શુભં વાક્યં શિરસ્ય્ આઘ્રાય રાઘવમ્

ગચ્છ તાતાનુજાને ત્વાં કૈકેયી સુપ્રજાસ્ ત્વયા
માતરં કુશલં બ્રૂયાઃ પિતરં ચ પરંતપ

પુરોહિતં ચ કુશલં યે ચાન્યે દ્વિજસત્તમાઃ
તૌ ચ તાત મહેષ્વાસૌ ભ્રાતરુ રામલક્ષ્મણૌ

તસ્મૈ હસ્ત્યુત્તમાંશ્ ચિત્રાન્ કમ્બલાન્ અજિનાનિ ચ
અભિસત્કૃત્ય કૈકેયો ભરતાય ધનં દદૌ

રુક્મ નિષ્કસહસ્રે દ્વે ષોડશાશ્વશતાનિ ચ
સત્કૃત્ય કૈકેયી પુત્રં કેકયો ધનમ્ આદિશત્

તથામાત્યાન્ અભિપ્રેતાન્ વિશ્વાસ્યાંશ્ ચ ગુણાન્વિતાન્
દદાવ્ અશ્વપતિઃ શીઘ્રં ભરતાયાનુયાયિનઃ

ઐરાવતાન્ ઐન્દ્રશિરાન્ નાગાન્ વૈ પ્રિયદર્શનાન્
ખરાઞ્ શીઘ્રાન્ સુસંયુક્તાન્ માતુલો ઽસ્મૈ ધનં દદૌ

અન્તઃપુરે ઽતિસંવૃદ્ધાન્ વ્યાઘ્રવીર્યબલાન્વિતાન્
દંષ્ટ્રાયુધાન્ મહાકાયાઞ્ શુનશ્ ચોપાયનં દદૌ

સ માતામહમ્ આપૃચ્છ્ય માતુલં ચ યુધાજિતમ્
રથમ્ આરુહ્ય ભરતઃ શત્રુઘ્નસહિતો યયૌ

રથાન્ મણ્ડલચક્રાંશ્ ચ યોજયિત્વા પરઃશતમ્
ઉષ્ટ્રગોઽશ્વખરૈર્ ભૃત્યા ભરતં યાન્તમ્ અન્વયુઃ

બલેન ગુપ્તો ભરતો મહાત્મા સહાર્યકસ્યાત્મસમૈર્ અમાત્યૈઃ
આદાય શત્રુઘ્નમ્ અપેતશત્રુર્ ગૃહાદ્ યયૌ સિદ્ધ ઇવેન્દ્રલોકાત્