રામાયણ · અધ્યાય 2.060

તમ્ અગ્નિમ્ ઇવ સંશાન્તમ્ અમ્બુહીનમ્ ઇવાર્ણવમ્
હતપ્રભમ્ ઇવાદિત્યં સ્વર્ગથં પ્રેક્ષ્ય ભૂમિપમ્

કૌસલ્યા બાષ્પપૂર્ણાક્ષી વિવિધં શોકકર્શિતા
ઉપગૃહ્ય શિરો રાજ્ઞઃ કૈકેયીં પ્રત્યભાષત

સકામા ભવ કૈકેયિ ભુઙ્ક્ષ્વ રાજ્યમ્ અકણ્ટકમ્
ત્યક્ત્વા રાજાનમ્ એકાગ્રા નૃશંસે દુષ્ટચારિણિ

વિહાય માં ગતો રામો ભર્તા ચ સ્વર્ગતો મમ
વિપથે સાર્થહીનેવ નાહં જીવિતુમ્ ઉત્સહે

ભર્તારં તં પરિત્યજ્ય કા સ્ત્રી દૈવતમ્ આત્મનઃ
ઇચ્છેજ્ જીવિતુમ્ અન્યત્ર કૈકેય્યાસ્ ત્યક્તધર્મણઃ

ન લુબ્ધો બુધ્યતે દોષાન્ કિં પાકમ્ ઇવ ભક્ષયન્
કુબ્જાનિમિત્તં કૈકેય્યા રાઘવાણાન્ કુલં હતમ્

અનિયોગે નિયુક્તેન રાજ્ઞા રામં વિવાસિતમ્
સભાર્યં જનકઃ શ્રુત્વા પરિતપ્સ્યત્ય્ અહં યથા

રામઃ કમલપત્રાક્ષો જીવનાશમ્ ઇતો ગતઃ
વિદેહરાજસ્ય સુતા તહા સીતા તપસ્વિની
દુઃખસ્યાનુચિતા દુઃખં વને પર્યુદ્વિજિષ્યતિ

નદતાં ભીમઘોષાણાં નિશાસુ મૃગપક્ષિણામ્
નિશમ્ય નૂનં સંસ્ત્રસ્તા રાઘવં સંશ્રયિષ્યતિ

વૃદ્ધશ્ ચૈવાલ્પપુત્રશ્ ચ વૈદેહીમ્ અનિચિન્તયન્
સો ઽપિ શોકસમાવિષ્ટો નનુ ત્યક્ષ્યતિ જીવિતમ્

તાં તતઃ સંપરિષ્વજ્ય વિલપન્તીં તપસ્વિનીમ્
વ્યપનિન્યુઃ સુદુઃખાર્તાં કૌસલ્યાં વ્યાવહારિકાઃ

તૈલદ્રોણ્યામ્ અથામાત્યાઃ સંવેશ્ય જગતીપતિમ્
રાજ્ઞઃ સર્વાણ્ય્ અથાદિષ્ટાશ્ ચક્રુઃ કર્માણ્ય્ અનન્તરમ્

ન તુ સંકલનં રાજ્ઞો વિના પુત્રેણ મન્ત્રિણઃ
સર્વજ્ઞાઃ કર્તુમ્ ઈષુસ્ તે તતો રક્ષન્તિ ભૂમિપમ્

તૈલદ્રોણ્યાં તુ સચિવૈઃ શાયિતં તં નરાધિપમ્
હા મૃતો ઽયમ્ ઇતિ જ્ઞાત્વા સ્ત્રિયસ્ તાઃ પર્યદેવયન્

બાહૂન્ ઉદ્યમ્ય કૃપણા નેત્રપ્રસ્રવણૈર્ મુખૈઃ
રુદન્ત્યઃ શોકસંતપ્તાઃ કૃપણં પર્યદેવયન્

નિશાનક્ષત્રહીનેવ સ્ત્રીવ ભર્તૃવિવર્જિતા
પુરી નારાજતાયોધ્યા હીના રાજ્ઞા મહાત્મના

બાષ્પપર્યાકુલજના હાહાભૂતકુલાઙ્ગના
શૂન્યચત્વરવેશ્માન્તા ન બભ્રાજ યથાપુરમ્

ગતપ્રભા દ્યૌર્ ઇવ ભાસ્કરં વિના વ્યપેતનક્ષત્રગણેવ શર્વરી
પુરી બભાસે રહિતા મહાત્મના ન ચાસ્રકણ્ઠાકુલમાર્ગચત્વરા

નરાશ્ ચ નાર્યશ્ ચ સમેત્ય સંઘશો વિગર્હમાણા ભરતસ્ય માતરમ્
તદા નગર્યાં નરદેવસંક્ષયે બભૂવુર્ આર્તા ન ચ શર્મ લેભિરે